Máy móc, nhân lực đã sẵn sàng, song nhiều đoạn tuyến cao tốc TP.HCM - Long Thành vẫn khó khăn trong thi công do mặt bằng chưa thông. Hiện Ban QLDA, các nhà thầu và địa phương đang phối hợp để đẩy nhanh GPMB, tăng tốc thi công dự án.
Dự án mở rộng cao tốc TP.HCM - Long Thành là công trình giao thông cấp bách, giữ vai trò huyết mạch trong kết nối liên vùng, đặc biệt trên trục giao thông chiến lược kết nối trực tiếp với Cảng hàng không quốc tế Long Thành. Tuy nhiên, sau gần 5 tháng kể từ ngày khởi công, tiến độ thi công trên toàn tuyến đang gặp nhiều khó khăn do vướng mắc trong công tác giải phóng mặt bằng, khiến nhiều hạng mục triển khai cầm chừng.
Có mặt bằng thi công, đoạn tuyến trên địa phận tỉnh Đồng Nai được các nhà thầu triển khai rầm rộ, đồng loạt.
Ngày 19/1, theo ghi nhận của phóng viên, không khí thi công trên tuyến thể hiện rõ sự chênh lệch giữa hai địa phương. Tại phía bờ Đồng Nai, nơi cơ bản đã có mặt bằng, các mũi thi công được triển khai đồng loạt, rầm rộ. Trong khi đó, phía địa phận TP.HCM, nhiều nhà thầu chưa thể triển khai toàn diện do các vị trí then chốt vẫn chưa được bàn giao mặt bằng.
Ông Phạm Hồng Quang, Tổng giám đốc, Tổng công ty Đầu tư phát triển đường cao tốc Việt Nam cho biết, tổng diện tích đất bị ảnh hưởng của dự án khoảng 11,99ha. Trong đó, TP.HCM có 157 trường hợp, diện tích khoảng 7,85ha, tập trung tại phường Long Trường (102 trường hợp, khoảng 3,53ha) và phường Long Phước (55 trường hợp, khoảng 4,32ha).
Trên địa bàn tỉnh Đồng Nai, dự án ảnh hưởng 263 trường hợp dân cư và một khu đất công, với tổng diện tích khoảng 4,14ha, gồm xã Nhơn Trạch (22 trường hợp, khoảng 0,13ha), xã Long Thành (127 trường hợp, khoảng 1,78ha) và xã An Phước (114 trường hợp, khoảng 2,23ha).
Theo ông Quang, công tác giải GPMB giai đoạn đầu còn chậm, song đến nay đã được đẩy nhanh tiến độ. Các vướng mắc chủ yếu tập trung tại địa bàn TP.HCM.
Đại diện chủ đầu tư dự án trên địa bàn TP.HCM (gói thầu XL1) cho biết, các hạng mục cầu cạn, cầu dẫn đang chậm khoảng 25% so với kế hoạch. Nhà thầu chỉ có thể thi công tại một số vị trí được bàn giao, phần lớn hạng mục vẫn trong tình trạng vừa thi công vừa chờ mặt bằng.
Gói này mặt bằng hiện còn vướng 332/1.576 cọc khoan nhồi (khoảng 21,1%) và 126/296 bệ, thân trụ (khoảng 42,6%). Cụ thể, đoạn từ Vành đai 2 đến Vành đai 3 (Km4+000 - Km8+844,5) cơ bản không vướng mặt bằng từ Km4+000 đến Km5+920; đoạn còn lại cần GPMB bổ sung khoảng 2,75m mỗi bên so với ranh GPMB giai đoạn 1.
Đoạn từ Vành đai 3 đến trước cầu Long Thành (Km8+844,5 - Km11+428,75) cần GPMB bổ sung khoảng 6,5m mỗi bên, vướng 2 cọc khoan nhồi phía ngoài. Chủ đầu tư đã phối hợp với chính quyền phường Long Trường và nhà thầu vận động một số hộ dân bàn giao sớm mặt bằng để thi công tại các vị trí trụ trọng điểm.
Riêng khu vực cầu Long Thành, bao gồm cầu dẫn (Km11+428,75 - Km13+747,25), hiện còn thiếu mặt bằng từ mố M1 đến trụ T20 trên địa bàn TP.Hồ Chí Minh. Đến nay, đã vận động được người dân bàn giao trước mặt bằng tại 10/20 vị trí mố, trụ, tạo điều kiện cho nhà thầu triển khai thi công.
Tại công trường, dù các nhà thầu đã huy động đầy đủ nhân lực, máy móc, thiết bị, song việc thi công nhiều tháng qua vẫn diễn ra rải rác. Có những đoạn, nhà thầu chỉ thi công được vài chục mét thì buộc phải dừng lại do vướng nhà dân chưa được giải tỏa.
Để có mặt bằng thi công, không ít đơn vị buộc phải chủ động ứng trước kinh phí, trực tiếp thương lượng, hỗ trợ và vận động người dân di dời sớm nhằm "mở đường" cho công trường.
Địa phận TP.HCM còn vướng mặt bằng nên công tác thi công rời rạc, nguy cơ chậm tiến độ.
Trong khi đó, tại gói thầu XL2 phía bờ Đồng Nai, nhờ đã có sẵn quỹ đất từ giai đoạn 1, các mũi thi công được triển khai đồng loạt. Công nhân tập trung thi công các hạng mục nền, móng, tạo không khí lao động khẩn trương trên toàn tuyến, kéo dài từ khu vực giáp ranh TP.HCM đến nút giao Long Thành.
Đối với gói XL02, mặt bằng cơ bản không ảnh hưởng đến thi công cọc khoan nhồi, bệ và thân trụ các cầu trên tuyến. Tuy nhiên, vẫn còn 27 trường hợp vướng mắc do yêu cầu mở rộng các nhánh của nút giao quốc lộ 51, chủ yếu liên quan đến hành lang an toàn đường bộ.
Về di dời hạ tầng kỹ thuật, các nhà thầu đã bắt đầu triển khai di dời các công trình bị ảnh hưởng. Trong đó, hệ thống cáp quang viễn thông tại nút giao quốc lộ 51 đang được di dời, các tuyến điện trung thế dọc tuyến cơ bản đã hoàn tất di chuyển để phục vụ thi công.
Chia sẻ với PV Báo Xây dựng ngày 19/1, ông Phạm Thanh Hải, Giám đốc phụ trách Ban QLDA các đường cao tốc phía Nam (SEPMU, thuộc Tổng công ty Đầu tư phát triển đường cao tốc Việt Nam - VEC) cho biết, thời gian qua, đơn vị thường xuyên phối hợp với các địa phương để đẩy nhanh công tác giải phóng mặt bằng.
Địa phương đang tập trung hoàn tất các thủ tục còn lại, chờ người dân bàn giao mặt bằng để triển khai thi công đồng loạt. Ban QLDA khẳng định, các nhà thầu đã sẵn sàng tăng tốc ngay khi có mặt bằng sạch. Đồng thời, Ban cũng đôn đốc các nhà thầu tăng cường xe máy thiết bị, đẩy nhanh thi công ở những vị trí có mặt bằng.
Ở góc độ người dân, ông Văn Phi (ngụ phường Long Phước, TP.HCM) cho biết, gia đình ông đã chấp nhận khoản hỗ trợ ban đầu từ nhà thầu để di dời sớm. Tuy nhiên, theo phản ánh, phần lớn các hộ dân còn lại chưa thể di dời do phương án bồi thường, tái định cư chưa hoàn tất.
Nhiều hộ dân cho biết, dù địa phương đã tổ chức nhiều buổi họp dân, song đến nay đa số mới dừng ở thông báo thu hồi đất, trong khi thủ tục bồi thường vẫn chưa được chi trả đầy đủ.
Nhu cầu lưu thông trên cao tốc đoạn TP.HCM - Long Thành rất cao nên việc mở rộng trở nên cấp bách.
Phía bờ TP.HCM, lãnh đạo các phường Long Trường, Long Phước cho hay đã niêm yết dự thảo phương án bồi thường từ ngày 15/12/2025 và dự kiến bàn giao mặt bằng thi công cho dự án trước ngày 31/01/2026. Trong thời gian qua, địa phương đã phối hợp với VEC, các nhà thầu gõ cửa từng hộ dân tuyên truyền, vận động. Nhờ vậy nhiều hộ dân đã đồng thuận bàn giao trước một số vị trí để thi công, đặc biệt tại các vị trí mố, trụ cầu dẫn cầu Long Thành.
Địa phương cũng đang rà soát, xử lý các trường hợp đất có chủ, đất chưa xác định được chủ sử dụng theo đúng quy định. UBND TP.HCM duy trì họp định kỳ hai tuần một lần nhằm kịp thời tháo gỡ vướng mắc, đẩy nhanh tiến độ dự án.
Tại tỉnh Đồng Nai, xã Nhơn Trạch đã vận động được 100% hộ dân và hoàn tất bàn giao mặt bằng cho đơn vị thi công. Đối với các xã Long Thành và An Phước, từ ngày 15/12/2025, địa phương đã triển khai vận động người dân bàn giao mặt bằng; công tác áp giá, trình phê duyệt dự kiến hoàn thành trong tháng 1/2026.
Dự án mở rộng đoạn cao tốc TP.HCM - Long Thành do Tổng công ty Đầu tư phát triển đường cao tốc Việt Nam (VEC) làm chủ đầu tư, có tổng mức đầu tư gần 15.000 tỷ đồng. Dự án dài khoảng 22km, đi qua địa bàn TP.HCM và tỉnh Đồng Nai, được chia thành hai gói thầu XL1 và XL2, khởi công ngày 19/8/2025, dự kiến hoàn thành vào tháng 12/2026.
Trong đó, gói thầu XL1 (từ Km4+00 đến Km13+900) do liên danh Tập đoàn Đèo Cả - Trung Chính - Phương Thành - Xây lắp 368 - Khang Nguyên thực hiện, thời gian hợp đồng 18 tháng. Gói thầu XL2 (từ Km13+900 đến Km25+920) do liên danh Tổng công ty Xây dựng Trường Sơn - Vinaconex - Tổng công ty Thăng Long - Xây lắp 368 thực hiện, thời gian hợp đồng 17 tháng.
Về quy mô, đoạn từ nút giao Vành đai 2 đến nút giao Vành đai 3 (dài 4,8km) được mở rộng từ 4 làn xe lên 8 làn xe; đoạn từ Vành đai 3 đến nút giao cao tốc Biên Hòa - Vũng Tàu (dài 14,7km) mở rộng từ 4 làn lên 10 làn xe. Riêng cầu Long Thành sẽ xây dựng thêm cầu mới quy mô 5 làn xe hoàn chỉnh theo hướng từ TP.HCM đi Long Thành, nằm bên phải cầu hiện hữu.
Liên quan đến tiến độ triển khai dự án này, ngày 14/1/2026 vừa qua, Văn phòng Chính phủ đã truyền đạt ý kiến chỉ đạo của Thủ tướng Phạm Minh Chính, yêu cầu đẩy nhanh tiến độ triển khai dự án mở rộng cao tốc TP.HCM - Long Thành. Thủ tướng giao Chủ tịch UBND TP.HCM và Chủ tịch UBND tỉnh Đồng Nai tổ chức thực hiện công tác giải phóng mặt bằng trong điều kiện khẩn cấp, hoàn thành bàn giao mặt bằng trước Tết Nguyên đán Bính Ngọ 2026, đồng thời sớm ổn định tái định cư để người dân yên tâm đón Tết.