Thừa Thiên - Huế: Hàng loạt công trình thủy lợi xuống cấp chưa được kiểm định

(Xây dựng) – Phần lớn các công trình hồ, đập thủy lợi trên địa bàn tỉnh Thừa Thiên – Huế có thời gian sử dụng lâu, ít được duy tu, bảo dưỡng, kiểm định chất lượng… ngày càng xuống cấp, hư hỏng, tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn. Có những công trình đê đập bằng đất dễ vỡ khi nước lũ dâng cao, chảy xiết…

Công trình hồ Thọ Sơn (thị xã Hương Trà) đang được nâng cấp sửa chữa với tổng mức đầu tư khoảng 30 tỷ đồng.

Báo động hồ, đập xuống cấp

Theo thống kê, trên địa bàn tỉnh Thừa Thiên – Huế có 56 hồ chứa thủy lợi, trong đó 1 hồ chứa có dung tích trên 100 triệu m3, 2 hồ chứa có dung tích từ 10 đến 100 triệu m3; 5 hồ chứa có dung tích từ 3 đến 10 triệu m3; 48 hồ chứa nước loại nhỏ. Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn quản lý hồ Tả Trạch; Công ty TNHH Nhà nước Một thành viên Quản lý và Khai thác công trình thủy lợi Thừa Thiên - Huế quản lý 20 hồ vừa và nhỏ, các địa phương cấp huyện quản lý 35 hồ chứa nhỏ còn lại.

Theo Nghị định 114/2018/NĐ-CP của Chính phủ, tất cả các công trình hồ, đập thủy lợi đã vận hành, khai thác từ 5 - 10 năm trở lên phải tiến hành kiểm định an toàn. Tuy nhiên, hiện trên địa bàn tỉnh có rất nhiều hồ, đập thủy lợi đã đưa vào sử dụng hàng chục năm nhưng vẫn chưa được kiểm định do thiếu kinh phí.

Ông Đỗ Văn Đính - Tổng Giám đốc Công ty TNHH Nhà nước MTV Quản lý và Khai thác công trình thủy lợi Thừa Thiên – Huế cho biết: Đơn vị hiện đang quản lý 20 hồ chứa thủy lợi, trong đó có 8 hồ lớn, còn lại vừa và nhỏ. Đến nay, mới có hồ Truồi, hồ Hòa Mỹ, hồ Khe Ngang… đang tiến hành kiểm định, còn các hồ khác chưa triển khai kiểm định do thiếu kinh phí. Nhiều hồ bị hư hỏng nhẹ, dù không phát hiện sự cố lớn nhưng một số hạng mục phụ trợ đã xuống cấp, đập đất có hiện tượng trượt mái và thấm nhẹ, các thiết bị cơ khí xuống cấp, một số công trình đường quản lý và công trình trên kênh xuống cấp chưa được đầu tư nâng cấp. Trong đó, các hồ Khe Bội, A Lá, Khe Nước… Đập ngăn mặn Thảo Long đã xuống cấp, hư hỏng nặng.

Các công trình hồ chứa do huyện, xã quản lý còn nghiêm trọng hơn. Nhiều công trình xây dựng cách đây hơn 30 năm đã xuống cấp và nằm gần khu dân cư, tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn như các hồ: Trằm Giàng, Trằm Nãi (huyện Phong Điền); các hồ đập Bao, Đồng Bào, Thủy Lập (huyện Quảng Điền).

Qua kiểm tra, nhiều hồ đập đã khai thác từ 10 - 30 năm đều có tình trạng xuống cấp, hư hỏng, nhiều hồ, đập bị xói lở tràn xả lũ, thấm qua thân đập, sạt mái thượng hạ lưu... Một số hồ không có đường cứu hộ hoặc có thì khi nước dâng đến mức báo động 2 là ngập. Nhiều hồ đập không thể quan trắc do khi xây dựng không có hệ thống quan trắc; không có cửa van điều tiết và quy trình vận hành...

Sửa chữa, nâng cao an toàn hồ đập

Theo Ban Quản lý dự án sửa chữa và nâng cao an toàn hồ đập (WB8) tỉnh Thừa Thiên – Huế cho biết: Trước thực trạng trên, Dự án đầu tư nâng cấp, sửa chữa 9 hồ chứa gồm: Hồ Phụ Nữ, Cây Cơi (huyện Phong Điền); Hồ Cừa, Khe Rưng (thị xã Hương Trà); Hồ Năm Lăng, Ba Cửa (thị xã Hương Thủy); Hồ Ka Tư, Tà Rinh (huyện Nam Đông) do Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn làm chủ đầu tư, với tổng giá trị hợp đồng xây lắp hơn 87 tỷ đồng.

Ngoài ra, dự án sửa chữa, nâng cấp hồ Thọ Sơn (thị xã Hương Trà), với tổng mức đầu tư khoảng 30 tỷ đồng. Quy mô chủ yếu sửa chữa, nâng cao an toàn đập, tràn, cống lấy nước, sửa chữa nâng cấp nhà quản lý, xây dựng đường quản lý vận hành vào các hồ, chống thấm đập…

Tiến độ thực hiện các công trình hiện nay đạt khoảng 60%. Trong đó, cụ thể các công trình hồ Phụ Nữ, Cây Cơi, Phú Bài 2, Ba Cửa, Tà Rinh đạt từ 60 - 65%; hồ Năm Lăng, Khe Rưng, Cừa, Ka Tư đạt từ 45 - 55% tiến độ. Hạng mục chính liên quan đến an toàn hồ đập đều thi công vượt cao trình an toàn và đang hoàn thiện một số hạng mục để hoàn thành trước mùa mưa bão năm 2020.

Ông Đỗ Văn Đính cho biết thêm, kiểm định chất lượng mỗi công trình thủy lợi khoảng từ 500 triệu đồng đến 1 tỷ đồng, tùy vào công trình lớn, nhỏ. Tuy nhiên, do thiếu kinh phí nên hầu hết các công trình này đều chưa được kiểm định. Trước thực trạng trên, đơn vị hết sức cố gắng bố trí lực lượng canh trực nhằm phát hiện hư hỏng, thực hiện theo dõi quan trắc để có chế độ điều tiết, hạn chế khả năng gây thiệt hại về người và tài sản của người dân ở vùng hạ du khi mùa mưa lũ về. Lâu dài, mong tỉnh và Trung ương bố trí kinh phí để nâng cấp, duy tu sửa chữa hồ, đập và kiểm định an toàn đập nhằm đảm bảo cho quá trình vận hành được an toàn.