AI và điện toán lượng tử - “mặt trận mới” của an ninh mạng Việt Nam

Điện toán lượng tử có thể phá vỡ các chuẩn mã hóa truyền thống 

Đó là nội dung chính của hội thảo Vietnam Security Summit 2026 diễn ra ngày 22/5, tại Hà Nội. Sự kiện do Hiệp hội An ninh mạng quốc gia phối hợp cùng IEC Group và các đơn vị liên quan tổ chức trong bối cảnh AI và điện toán lượng tử đang làm thay đổi sâu sắc cục diện an ninh mạng toàn cầu. 

Hội thảo có sự góp mặt của đại diện Bộ Công an, Bộ Quốc phòng, Ban Cơ yếu Chính phủ cùng nhiều tập đoàn công nghệ, tài chính và doanh nghiệp an ninh mạng quốc tế.

Phát biểu khai mạc hội thảo, ông Nguyễn Hồng Quân, Phó cục trưởng Cục An ninh mạng và phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao, Bộ Công an (A05) nhấn mạnh: Sự phát triển nhanh chóng của công nghệ lượng tử trong tương lai gần cũng đang đặt ra những thách thức mới đối với các hệ thống bảo mật truyền thống.

Một mặt, AI hỗ trợ doanh nghiệp phát hiện sớm nguy cơ tấn công, tự động hóa vận hành và tối ưu phân tích dữ liệu. Nhưng ở chiều ngược lại, công nghệ này cũng bị tin tặc khai thác để tạo ra các cuộc tấn công phishing, ransomware và giả mạo danh tính với mức độ tinh vi chưa từng có.

Cùng với đó, sự phát triển của điện toán lượng tử được đánh giá có thể phá vỡ các chuẩn mã hóa truyền thống hiện nay, buộc các quốc gia và doanh nghiệp phải nhanh chóng xây dựng chiến lược phòng thủ mới, hướng tới kỷ nguyên mật mã hậu lượng tử (Post-Quantum Cryptography).

"Các cơ quan, tổ chức và doanh nghiệp cần nâng cao hơn nữa nhận thức về công tác bảo đảm an ninh mạng; chủ động đầu tư cho công nghệ, nguồn nhân lực và năng lực quản trị rủi ro; đồng thời tăng cường phối hợp với các cơ quan chức năng để kịp thời phòng ngừa, phát hiện và xử lý các nguy cơ từ sớm, từ xa. Bên cạnh đó, cần thúc đẩy mạnh mẽ hơn việc xây dựng hệ sinh thái an ninh mạng quốc gia theo hướng chủ động, đồng bộ và bền vững; trong đó tăng cường sự phối hợp giữa cơ quan quản lý nhà nước, doanh nghiệp công nghệ, tổ chức nghiên cứu và cộng đồng chuyên gia an ninh mạng", ông Quân nói.

Ngay trong phiên báo cáo chính, nhiều chủ đề nóng được đặt ra như "AI trên nền tảng đám mây: Cuộc đối đầu mới giữa tấn công và phòng thủ an ninh mạng", "Đảm bảo an toàn thông tin cho AI agent trong môi trường doanh nghiệp" hay "Xây dựng AI đáng tin cậy".

Trình bày tham luận tại hội thảo, hầu hết các chuyên gia nhận định AI đang khiến ranh giới giữa bên tấn công và phòng thủ ngày càng mong manh. Hacker giờ không chỉ khai thác lỗ hổng hệ thống, mà còn có thể dùng AI để tạo mã độc tự thích nghi, giả giọng nói lãnh đạo, tạo deepfake hoặc đánh cắp dữ liệu với tốc độ lớn hơn nhiều lần trước đây.

Không chỉ ngân hàng hay cơ quan nhà nước, các lĩnh vực năng lượng, dầu khí, sản xuất, viễn thông hay hạ tầng dữ liệu cũng bắt đầu đối mặt áp lực tái thiết hệ thống bảo mật. Và yêu cầu đặt ra hiện nay không chỉ là ứng phó với các nguy cơ trước mắt, mà còn phải chủ động chuẩn bị năng lực bảo vệ an ninh mạng cho giai đoạn tiếp theo.

Bảo đảm an ninh mạng: Trách nhiệm sống còn của toàn xã hội 

Thiếu tướng Nguyễn Tùng Hưng, Phó tư lệnh, Bộ Tư lệnh tác chiến không gian mạng, Bộ Quốc phòng cho biết: Chúng ta đang phải đối diện với những chiến lược "thu thập trước, giải mã sau" của các quốc gia sở hữu công nghệ như là công nghệ về lượng tử. Theo ông Hưng, việc bảo đảm an ninh mạng không còn là nhiệm vụ riêng của lực lượng vũ trang mà đã trở thành trách nhiệm sống còn của toàn xã hội, đặc biệt là các doanh nghiệp.

Một trong những nội dung đáng chú ý tại hội nghị là vấn đề bảo mật cho AI Agent trong môi trường doanh nghiệp. Ông Mai Xuân Cường, đại diện Viettel, cho rằng khi AI Agent ngày càng tham gia sâu vào vận hành hệ thống, doanh nghiệp sẽ phải đối mặt với nhiều thách thức bảo mật mới liên quan tới quyền truy cập dữ liệu, giám sát mô hình và kiểm soát rủi ro. Trong đó, vấn đề lớn nhất của Ai Agent trogn doanh nghiệp không nằm ở việc AI thông minh đến đâu mà ở việc AI được cấp quyền gì, truy cập dữ liệu nào và có bị kiểm soát hay không.

Từ việc AI có khả năng thay con người đọc email, phân tích dữ liệu, trả lời khách hàng, truy xuất hệ thống nội bộ... thậm chí tự ra quyết định trong một số quy trình vận hành. Do đó cần có cơ chế cho người phê duyệt để đảm bảo an toàn...

Ở góc độ quản trị AI, ông Nguyễn Tuấn Khang, Lãnh đạo Khối Dữ liệu & AI, IBM khu vực Đông Nam Á chia sẻ về việc xây dựng AI đáng tin cậy, nhấn mạnh vai trò của quản trị dữ liệu và giám sát mô hình AI trong doanh nghiệp hiện đại. Ông cho rằng: AI đáng tin cậy không chỉ là AI thông minh mà phải là AI có thể kiểm soát, giải trình và vận hành an toàn trong toàn bộ kiến trúc dữ liệu doanh nghiệp. Trong kỷ nguyên AI tạo sinh, dữ liệu trở thành tài sản chiến lược. Vì vậy doanh nghiệp cần quản trị chặt nguồn dữ liệu, kiểm soát quyền truy cập của AI, giám sát hành vi mô hình và xây dựng cơ chế bảo vệ hồ dữ liệu trước các nguy cơ tấn công mạng và hậu lượng tử.

Trong bối cảnh các tổ chức và doanh nghiệp đang tăng tốc chuyển đổi số, đồng thời đối diện với ngày càng nhiều rủi ro về rò rỉ dữ liệu, giả mạo danh tính và tấn công có chủ đích, hội thảo cũng dành thời gian thảo luận những góc nhìn chiến lược, kinh nghiệm thực tiễn và giải pháp công nghệ nhằm bảo vệ dữ liệu, danh tính số và tăng cường khả năng chống chịu trong môi trường số hiện đại.

Trọng tâm là quản trị an ninh dữ liệu, bảo vệ định danh số, trách nhiệm của tổ chức và người dùng, xây dựng niềm tin cho các giao dịch thanh toán tự động, ngăn chặn rò rỉ dữ liệu, nâng cao năng lực thích nghi và phục hồi số...