Bác sĩ cảnh báo những thói quen giải nhiệt nguy hiểm

Nắng nóng dễ sinh nhiều bệnh

Chia sẻ về những tác động của thời tiết nắng nóng đến sức khỏe, BS Nguyễn Huy Hoàng, Trung tâm Oxy cao áp Việt - Nga, Bộ Quốc phòng cho biết: Cơ thể con người có cơ chế điều hòa nhiệt để giữ nhiệt độ ổn định. Khi trời nóng, cơ thể sẽ giãn mạch và tiết mồ hôi để làm mát. Tuy nhiên, quá trình này khiến tim phải làm việc nhiều hơn, nhịp tim tăng, huyết áp có thể dao động.

Việc đổ mồ hôi liên tục cũng làm cơ thể mất nước và điện giải. Nếu không được bù kịp thời, thể tích máu giảm, máu trở nên cô đặc, lưu thông kém. Đây là yếu tố làm tăng nguy cơ đột quỵ và các biến cố tim mạch.

Ngoài ra, nhiệt độ cao còn có thể ảnh hưởng trực tiếp đến hệ thần kinh trung ương. Khi trung khu điều nhiệt bị quá tải, cơ thể có thể rơi vào trạng thái sốc nhiệt, với thân nhiệt tăng cao, có thể gây tổn thương não, tim, thận nếu không xử trí kịp thời.

Môi trường nóng ẩm cũng làm vi khuẩn, virus sinh sôi nhanh hơn. Thực phẩm dễ hỏng, không khí dễ ô nhiễm, muỗi phát triển mạnh.

Vì vậy, nắng nóng không chỉ gây khó chịu mà còn tạo ra hàng loạt thay đổi sinh lý và môi trường bất lợi cho sức khỏe.

BS Hoàng cho hay, nắng nóng kéo dài thường làm gia tăng rõ rệt 5 nhóm bệnh chính trong cộng đồng. Thứ nhất là bệnh tim mạch và đột quỵ. Khi trời nóng, cơ thể phải giãn mạch để tản nhiệt, tim đập nhanh hơn, lượng máu dồn ra da nhiều hơn. Đồng thời, mất nước khiến máu trở nên cô đặc, dễ hình thành cục máu đông, làm tăng nguy cơ tắc mạch não hoặc nhồi máu cơ tim.

Thứ hai là bệnh tiêu hóa và ngộ độc thực phẩm. Nhiệt độ cao là môi trường lý tưởng để vi khuẩn phát triển nhanh. Thức ăn dễ bị ôi thiu nếu bảo quản không đúng cách, dẫn đến tiêu chảy cấp, đau bụng, nôn ói.

Thứ ba là bệnh hô hấp. Nhiều người sử dụng điều hòa không đúng cách, để nhiệt độ quá thấp hoặc để gió thổi trực tiếp vào mặt, làm khô niêm mạc, giảm khả năng bảo vệ tự nhiên của đường thở.

Thứ tư là các bệnh truyền nhiễm mùa hè như sốt xuất huyết, tay chân miệng. Thời tiết nóng ẩm làm muỗi và virus phát triển mạnh.

Cuối cùng là bệnh ngoài da như rôm sảy, viêm da, nấm da do mồ hôi tiết nhiều và da luôn ẩm ướt.

Những thói quen chống nóng sai lầm

Trên thực tế, nhiều người vẫn có thói quen tắm mát, uống nước mát, nước đã ngay khi vừa đi nắng về… Tuy nhiên, BS Hoàng cho hay, đó là những thói quen rất có hại. Điển hình là tắm nước lạnh ngay sau khi đi nắng về. Khi đó, cơ thể đang giãn mạch tối đa để tỏa nhiệt, tim hoạt động mạnh. Nếu gặp nước lạnh đột ngột, mạch máu sẽ co lại nhanh, huyết áp có thể tăng vọt trong thời gian ngắn. Điều này đặc biệt nguy hiểm với người có bệnh tim mạch, người lớn tuổi, vì có thể gây đột quỵ hoặc nhồi máu cơ tim.

BS Hoàng cho biết thêm, một thói quen khác là uống nước đá lạnh liên tục để "giải nhiệt nhanh". Thực tế, nước quá lạnh làm co mạch ở dạ dày và ruột, gây rối loạn tiêu hóa, dễ dẫn đến đau bụng, đầy hơi, thậm chí tiêu chảy. Đồng thời, niêm mạc họng bị kích thích đột ngột, làm tăng nguy cơ viêm họng, sổ mũi.

Nhiều người còn lạm dụng các loại nước "mát", nước thảo dược hoặc viên sủi thanh nhiệt thay cho nước lọc. Các sản phẩm này thường có tác dụng lợi tiểu. Nếu dùng thường xuyên, cơ thể lại mất nước nhiều hơn, dẫn đến mất cân bằng điện giải, lâu dài ảnh hưởng chức năng thận.

Đáng lo ngại nhất là thói quen tự ý truyền dịch tại nhà khi thấy mệt. Đây là can thiệp y khoa, cần có chỉ định cụ thể. Truyền sai có thể gây sốc phản vệ, phù phổi, quá tải tuần hoàn. Ngoài ra, việc tự ý dùng thuốc hạ sốt, đặc biệt là thuốc chống viêm khi chưa rõ nguyên nhân sốt trong mùa hè cũng tiềm ẩn nguy cơ chảy máu nếu là sốt xuất huyết.

Để phòng bệnh hiệu quả trong mùa nắng nóng, BS Hoang lưu ý những nguyên tắc cốt lõi, dễ áp dụng. Ví như việc bù nước chủ động. Uống nước đều trong ngày, không đợi khát mới uống. Đây là yếu tố quan trọng nhất để duy trì hoạt động bình thường của cơ thể.

Thích nghi nhiệt độ qua việc hạn chế ra ngoài vào giờ nắng gắt. Khi sử dụng điều hòa, nên đặt nhiệt độ hợp lý và tránh thay đổi nhiệt độ đột ngột giữa các môi trường; Không tắm ngay khi vừa đi nắng về hoặc khi cơ thể còn đang ra nhiều mồ hôi. Cần nghỉ ngơi, lau khô cơ thể trước khi tắm; Không tự ý truyền dịch, không tự ý dùng thuốc khi chưa có hướng dẫn của bác sĩ.

Cuối cùng là bảo vệ nhóm nguy cơ cao như trẻ em, người cao tuổi và người có bệnh nền. Cần theo dõi sát các dấu hiệu bất thường để phát hiện sớm và xử trí kịp thời.