Băn khoăn việc miễn thuế từ thu nhập kinh doanh cung cấp suất ăn cho cơ sở giáo dục, y tế

Tiếp tục chương trình Phiên họp thứ 6, chiều 22/9, Ủy ban Thường vụ Quốc hội cho ý kiến đối với Dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp (TNDN), Luật Thuế sử dụng đất phi nông nghiệp, Luật Thuế thu nhập cá nhân (TNCN).

Tờ trình của Chính phủ đề nghị bổ sung khoản 5a vào sau khoản 5 Điều 15 Luật Thuế TNDN quy định: "Doanh nghiệp cung cấp suất ăn cho cơ sở giáo dục, cơ sở khám bệnh, chữa bệnh theo quy định của pháp luật về giáo dục, pháp luật về y tế được miễn thuế TNDN tính trên phần thu nhập từ cung cấp suất ăn cho cơ sở giáo dục, cơ sở khám bệnh, chữa bệnh".

Bổ sung khoản 5a Điều 5 Luật Thuế TNCN theo hướng: "Miễn thuế TNCN của cá nhân cư trú đối với thu nhập từ kinh doanh cung cấp suất ăn cho cơ sở giáo dục, cơ sở khám bệnh, chữa bệnh theo quy định của pháp luật về giáo dục, pháp luật về y tế". 

Ngoài ra, để đảm bảo bình đẳng trong việc áp dụng quy định miễn thuế đối với các tổ chức khoa học và công nghệ công lập, cơ sở giáo dục công lập (hầu hết đang nộp thuế theo tỷ lệ % trên doanh thu) với tổ chức khoa học và công nghệ công lập, cơ sở giáo dục công lập, cơ sở giáo dục tư thục hoạt động không vì lợi nhuận (thực hiện chế độ kế toán, hóa đơn, chứng từ và nộp thuế theo phương pháp kê khai), Chính phủ đề nghị bổ sung khoản 5b vào sau khoản 5 Điều 15 như sau: "Việc miễn thuế quy định tại khoản 5 và 5a Điều này áp dụng đối với cả doanh nghiệp cung cấp suất ăn, tổ chức khoa học và công nghệ công lập, cơ sở giáo dục công lập nộp thuế TNDN theo tỷ lệ % trên doanh thu quy định tại khoản 2 Điều 11 Luật Thuế TNDN số 67/2025/QH15".

Để thể chế hóa chủ trương tại Nghị quyết số 71-NQ/TW, Chính phủ đề xuất bổ sung vào Điều 9 Luật Thuế sử dụng đất phi nông nghiệp quy định miễn thuế sử dụng đất phi nông nghiệp đối với: "Đất sử dụng vào mục đích giáo dục và đào tạo của cơ sở giáo dục không thuộc trường hợp quy định tại khoản 1 Điều 3 và khoản 2 Điều này"...

Trình bày báo cáo thẩm tra sơ bộ, Thường trực Ủy ban Kinh tế và Tài chính tán thành với việc sửa đổi luật như đề xuất của Chính phủ.

Tuy nhiên, đối với chính sách miễn thuế TNDN, thuế TNCN đối với thu nhập của doanh nghiệp, cá nhân kinh doanh từ dịch vụ cung cấp suất ăn cho cơ sở giáo dục, cơ sở khám bệnh, chữa bệnh, Thường trực Uỷ ban Kinh tế và Tài chính thấy rằng, nội dung thuyết minh của cơ quan chủ trì soạn thảo chưa thật sự thỏa đáng về cơ sở chính trị, cơ sở thực tiễn, cũng như cơ sở pháp lý và mục tiêu chính sách. Do đó, không nhất trí bổ sung chính sách và sửa đổi, bổ sung các quy định này của Luật Thuế TNDN và Thuế TNCN như nêu tại dự thảo Luật.

Thường trực Ủy ban trình UBTVQH cho phép điều chỉnh tên Dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Thuế sử dụng đất phi nông nghiệp thành Dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Thuế TNDN, Luật Thuế sử dụng đất phi nông nghiệp (không sửa đổi Luật Thuế TNCN).

Về miễn thuế TNDN cho cơ sở giáo dục công lập, cơ sở giáo dục tư thục hoạt động không vì lợi nhuận trong Luật Thuế TNDN, Thường trực Ủy ban KTTC nhất trí nội dung sửa đổi, bổ sung quy định về miễn thuế TNDN đối với cơ sở giáo dục công lập.

Đối với quy định miễn thuế TNDN cho các cơ sở giáo dục tư thục hoạt động không vì lợi nhuận, đa số ý kiến đề nghị Cơ quan chủ trì soạn thảo tiếp tục cân nhắc đánh giá, kỹ lưỡng việc ban hành các chính sách này. Đặc biệt, trong bối cảnh cân đối NSNN còn có hạn, việc hỗ trợ của Nhà nước cần tập trung cho những lĩnh vực, địa bàn mà khu vực tư nhân không hoặc ít đầu tư, không nên hỗ trợ những lĩnh vực có mức lợi nhuận cao mà khu vực tư nhân có thể thực hiện và đang thực hiện.

Đề nghị Cơ quan chủ trì soạn thảo nghiên cứu bổ sung thêm quy định về "địa bàn" được hưởng ưu đãi. Quy định rõ ràng điều kiện/tiêu chí xác định cơ sở giáo dục tư thục "không vì lợi nhuận" để có thể phân biệt giữa các nhà đầu tư giáo dục theo mô hình lợi nhuận và các nhà đầu tư giáo dục không vì lợi nhuận, bảo đảm sự minh bạch, khả thi phục vụ công tác hậu kiểm. Quy định rõ các tiêu chí, yêu cầu về không phân chia lợi nhuận và tái đầu tư hoặc sử dụng phần thu nhập được miễn cho mục tiêu giáo dục.

Quy định rõ nguyên tắc chỉ miễn thuế đối với thu nhập trực tiếp hình thành từ chức năng giáo dục và hoạt động thiết yếu gắn với việc thực hiện chức năng đó; đối với các hoạt động kinh doanh, thương mại độc lập của các cơ sở này phải hạch toán riêng và thực hiện nghĩa vụ thuế theo các quy định chung; không miễn thuế đối với thu nhập từ hoạt động kinh doanh, đầu tư tài chính, cho thuê tài sản hoặc dịch vụ thương mại không gắn trực tiếp với mục tiêu giáo dục.

Có giải pháp xử lý, tạo cơ sở pháp lý cần thiết để việc quản lý - hậu kiểm của các Cơ quan thuế có thể được thực hiện hiệu lực và hiệu quả đối với các trường hợp lợi dụng trục lợi chính sách.

Về miễn thuế TNDN cho doanh nghiệp cung cấp suất ăn cho cơ sở giáo dục, cơ sở khám bệnh, chữa bệnh theo quy định của pháp luật về giáo dục, pháp luật về y tế, Thường trực Uỷ ban thấy rằng việc miễn toàn bộ thuế TNDN, thuế TNCN đối với phần thu nhập từ cung cấp suất ăn cho cơ sở giáo dục, cơ sở khám bệnh, chữa bệnh chưa có căn cứ chính trị, pháp lý và thực tiễn.

Việc ban hành chính sách này không phải là công cụ trực tiếp để bảo đảm tuân thủ các quy định về an toàn thực phẩm.

Đồng thời, chưa có cơ sở rõ để khẳng định phần lợi ích từ việc miễn thuế sẽ được doanh nghiệp sử dụng để giảm giá suất ăn hoặc nâng cao chất lượng bữa ăn, nên chưa nhất trí bổ sung chính sách này tại dự thảo Luật...