Băng rừng, vượt núi dẹp nạn ma túy ở Lào Cai

Truy dấu người nghiện

Ngày 21/4, PV Báo Xây dựng theo chân hành trình của tổ công tác Công an tỉnh Lào Cai vượt qua những con dốc đất đá, những cung đường ngoằn ngoèo dài hàng chục km để đến từng thôn, bản, từng hộ dân để test ma túy.

Theo chân Trung tá Đặng Duy Nam, cùng các cán bộ trong tổ công tác, chúng tôi rời trụ sở Công an xã Thượng Bằng La, men theo con đường đất đỏ dẫn vào thôn 10, quãng đường chưa đến chục km nhưng mất gần một giờ di chuyển.

Điểm đến đầu tiên là căn nhà cấp 4 đơn sơ của anh Đinh Q.H (SN 1970), ở tô 10, xã Thượng Bằng La. 

Trong căn nhà trống trải, người đàn ông gầy gò chia sẻ mình đã nghiện thuốc phiện từ năm 1994, từ đó cuộc sống của anh gắn với làn khói trắng và những tháng ngày bế tắc.

"Tôi bỏ được gần một năm nay, đang uống methadone. Nhờ các anh công an thường xuyên đến động viên, kiểm tra nên mình cũng quyết tâm hơn," anh H. nói.

Que test nhanh được thực hiện ngay tại nhà, chỉ sau ít phút chờ đợi, kết quả âm tính. Tổ công tác ghi nhận, yêu cầu anh ký cam kết không tái sử dụng ma túy. Một thủ tục quen thuộc, nhưng phía sau đó là cả quá trình theo dõi, kiểm tra.

Rời thôn 10, tổ tiếp tục đến thôn Nhà máy xã Thượng Bằng La. Tại đây, anh Hà S.D (SN 1972) cũng vừa có kết quả âm tính sau thời gian cai nghiện bằng methadone. Người đàn ông này cho biết từng có thời gian dài nghiện ma túy từ những năm 1990.

"Ngày trước đi làm gỗ, có tiền rồi sa vào ma túy lúc nào không hay. Giờ nhìn lại thấy mình đã bỏ lỡ quá nhiều thứ," anh D chia sẻ.

Những trường hợp như anh H, anh D không phải cá biệt. Nhưng việc họ từng bước cai nghiện thành công đang cho thấy hiệu quả của cách làm "đi từng nhà, test từng người" mà lực lượng công an đang triển khai.

Không chỉ riêng Thượng Bằng La, tại nhiều xã vùng cao của Lào Cai, lực lượng công an đang duy trì việc kiểm tra, test ma túy lưu động đến từng thôn, bản. Mục tiêu là phát hiện sớm, quản lý chặt và ngăn chặn nguy cơ tái nghiện.

Thượng tá Nguyễn Thanh Nghị, Phó trưởng phòng An ninh đối ngoại, Công an tỉnh Lào Cai cho biết: Theo thông tin từ lực lượng chức năng, tình hình tội phạm và tệ nạn ma túy trên địa bàn phường Cầu Thia vẫn tiềm ẩn nhiều diễn biến phức tạp, đặc biệt tại một số khu vực trọng điểm. 

Hiện nay, toàn địa bàn ghi nhận hàng chục trường hợp nghiện ma túy có hồ sơ quản lý, trong đó riêng một số phường đã có khoảng 30–40 đối tượng. 

Đáng chú ý, phần lớn trong số này đều có tiền án, tiền sự, nhiều người từng chấp hành án phạt tù liên quan đến ma túy và tái nghiện sau khi trở về địa phương.

Thống kê cho thấy, từ năm 2021 đến nay, số đối tượng liên quan đến ma túy đã lên tới hàng chục nghìn lượt trên phạm vi rộng, phản ánh áp lực lớn đối với công tác quản lý. 

Địa bàn hoạt động của các đối tượng trải rộng, có sự tham gia của nhiều thành phần, trong đó có không ít người dân tộc thiểu số, gây khó khăn cho công tác tuyên truyền, vận động và kiểm soát.

Trước thực trạng này, lực lượng công an đang tăng cường các biện pháp nghiệp vụ, rà soát, lập hồ sơ quản lý chặt chẽ từng đối tượng, đồng thời phối hợp với chính quyền địa phương đẩy mạnh tuyên truyền, vận động cai nghiện, từng bước ổn định tình hình an ninh trật tự trên địa bàn.

Chủ động nắm tình hình

Cách trung tâm tỉnh gần 200km, xã Khao Mang là một trong những địa bàn còn nhiều khó khăn. Địa hình rộng, chia cắt, dân cư không tập trung, trong khi 94% là đồng bào dân tộc thiểu số khiến công tác tuyên truyền, kiểm soát gặp nhiều trở ngại.

Những ngày giữa tháng 4, tại trung tâm xã và các thôn, bản, các pano, khẩu hiệu tuyên truyền phòng chống ma túy được treo dày đặc. Hệ thống loa truyền thanh hoạt động thường xuyên, tuy nhiên theo lực lượng chức năng, tuyên truyền thôi là chưa đủ.

Thiếu tá Lờ A Chinh, Trưởng Công an xã Khao Mang cho biết, đơn vị đang phối hợp với các lực lượng tổ chức test ma túy lưu động, trực tiếp đến từng hộ gia đình có đối tượng nghi vấn.

"Chúng tôi tiến hành kiểm tra định kỳ, nếu phát hiện dương tính sẽ xử lý theo quy định. Đồng thời, thông qua đó nắm tình hình, truy vết nguồn cung ma túy," thiếu tá Chinh nói.

Tại thôn Trống Gầu Bua, một điểm test lưu động được tổ chức ngay tại nhà văn hóa. Người dân đến kiểm tra trong không khí khá cởi mở. Không còn tâm lý e ngại như trước, nhiều người chủ động hợp tác với lực lượng chức năng.

Ông Giàng Sáy Chu, một người dân trong thôn, cho biết bản thân từng có hơn 30 năm nghiện thuốc phiện. Từ năm 1988, do bạn bè rủ rê, ông sa ngã và phải bán dần tài sản để có tiền mua ma túy.

"Gia đình khổ lắm. Sau này nghĩ đến con cái nên tôi quyết tâm cai. Nhờ chính quyền hỗ trợ, giờ tôi đã bỏ được," ông Chu nói.

Hiện toàn xã Khao Mang có 13 thôn với gần 9.400 nhân khẩu. Trong đó, 5 thôn đã đạt tiêu chí không ma túy. Các trường hợp nghiện, sau cai hoặc nghi sử dụng trái phép chất ma túy đều được lập hồ sơ quản lý và test định kỳ.

Theo thống kê, toàn tỉnh Lào Cai hiện có gần 7.000 người liên quan đến ma túy. Tỷ lệ này cao hơn mức trung bình chung của cả nước, đặt ra áp lực lớn cho công tác quản lý.

Tuy nhiên, kết quả đạt được trong thời gian qua cũng cho thấy những chuyển biến tích cực. Đến nay, 32/99 xã, phường đã được công nhận không ma túy; nhiều địa bàn không còn điểm, tụ điểm phức tạp.

Để có được kết quả này, lực lượng công an đã triển khai đồng bộ nhiều giải pháp: từ tuyên truyền, vận động, quản lý đối tượng đến tăng cường kiểm tra, xử lý vi phạm và triệt phá các đường dây cung cấp ma túy.

Một trong những điểm đáng chú ý là việc tổ chức test nhanh diện rộng. Chỉ trong thời gian ngắn, hàng trăm lượt người đã được kiểm tra, số  kit test được chuẩn bị liên tục, đảm bảo không bị gián đoạn.