Báo chí góp phần giảm thiểu thiệt hại do thiên tai

Báo chí nâng cao nhận thức cộng đồng về thiên tai

Phát biểu khai mạc hội thảo, ông Nguyễn Văn Tiến, Phó cục trưởng Cục Quản lý đê điều và Phòng, chống thiên tai cho biết, tình hình thiên tai ở nước ta những năm gần đây diễn biến ngày càng cực đoan, bất thường và khó lường. Nhiều loại hình thiên tai có cường độ mạnh, phạm vi ảnh hưởng rộng, gây thiệt hại lớn về người và tài sản.

Trong bối cảnh đó, báo chí giữ vai trò đặc biệt quan trọng trong công tác thông tin, tuyên truyền, cảnh báo sớm, định hướng dư luận xã hội và lan tỏa các thông điệp phòng ngừa, ứng phó, khắc phục hậu quả góp phần giảm thiểu thiệt hại do thiên tai.

Ông Tiến cho biết trong những thời điểm mưa bão, lũ lụt, sạt lở hay thiên tai diễn biến khẩn cấp, người dân cần nhất là những thông tin nhanh chóng, chính xác và đáng tin cậy để biết khi nào cần sơ tán, nơi nào cần tránh trú, cách bảo vệ bản thân và gia đình. Và chính đội ngũ những người làm báo là cầu nối quan trọng đưa những thông tin ấy đến với cộng đồng một cách kịp thời, nhân văn và trách nhiệm.

Cục quản lý đê điều và Phòng, Chống thiên tai luôn ghi nhận và trân trọng tinh thần làm việc của các phóng viên, biên tập viên theo dõi mảng quản lý đê điều và phòng, chống thiên tai. Nhiều phóng viên đã không quản khó khăn, nguy hiểm, bám sát hiện trường, đồng hành cùng lực lượng phòng, chống thiên tai và chính quyền địa phương để phản ánh kịp thời tình hình thực tế, chuyển tải những cảnh báo cần thiết, lan tỏa tinh thần sẻ chia và hỗ trợ người dân vùng bị ảnh hưởng. Nhiều thông tin từ báo chí đã góp phần quan trọng trong công tác chỉ đạo điều hành, nâng cao nhận thức cộng đồng, giảm thiểu thiệt hại do thiên tai gây ra.

Cần trang bị kỹ năng tác nghiệp an toàn cho phóng viên

Chia sẻ tại hội thảo, ông Tiến nhìn nhận, phía sau mỗi bản tin, mỗi hình ảnh từ tâm bão, vùng ngập lũ hay khu vực sạt lở là rất nhiều hiểm nguy và áp lực mà đội ngũ phóng viên phải đối mặt. Đó là điều kiện thời tiết khắc nghiệt, địa hình nguy hiểm, nguy cơ mất an toàn luôn hiện hữu, cùng yêu cầu phải tác nghiệp khẩn trương, liên tục để bảo đảm dòng thông tin không bị gián đoạn.

Từ thực tiễn ấy cho thấy kỹ năng tác nghiệp an toàn không chỉ là yêu cầu nghề nghiệp, mà còn là yếu tố tiên quyết để bảo đảm cho hoạt động báo chí trong thiên tai được duy trì hiệu quả, bền vững và có trách nhiệm. Một phóng viên an toàn mới có thể tác nghiệp hiệu quả; một quy trình tác nghiệp an toàn mới có thể bảo đảm thông tin được truyền tải liên tục, chính xác và khách quan trong những thời điểm nhạy cảm.

Việc trang bị kỹ năng đánh giá hiện trường, nhận diện nguy cơ, sử dụng thiết bị bảo hộ, phối hợp với lực lượng chức năng cũng như xử lý các tình huống khẩn cấp là hết sức cần thiết. Điều đó không chỉ giúp bảo vệ an toàn cho chính các anh, chị phóng viên mà còn góp phần nâng cao chất lượng thông tin, hạn chế rủi ro phát tán thông tin thiếu kiểm chứng trong bối cảnh thiên tai diễn biến phức tạp.

Ông Tiến tin tưởng rằng, sau lớp tập huấn này, các phóng viên, biên tập viên sẽ được trang bị đầy đủ hơn về kỹ năng tác nghiệp an toàn; tiếp tục phát huy tinh thần trách nhiệm, bản lĩnh nghề nghiệp và vai trò tiên phong của báo chí trong công tác phòng, chống thiên tai; qua đó góp phần cùng các cơ quan chức năng và toàn xã hội giảm thiểu rủi ro, thiệt hại do thiên tai gây ra.

Ông Tiến cũng cảm ơn Acecook Việt Nam đã luôn đồng hành cùng công tác phòng, chống thiên tai với tinh thần trách nhiệm xã hội và sự sẻ chia thiết thực với cộng đồng khi tham gia các hoạt động cứu trợ khẩn cấp trong và sau thiên tai.

Phát huy vai trò báo chí chính thống trong không gian mạng

Thông tin tại hội thảo, ThS. Đặng Khắc Lợi, Phó cục trưởng Cục Báo chí cũng cho biết, thiên tai diễn biến ngày càng cực đoan, khó lường. Nhu cầu tiếp cận thông tin của người dân trong thiên tai rất lớn. Mạng xã hội làm gia tăng tốc độ lan truyền thông tin, điều này cũng đồng nghĩa với việc tin giả, tin sai sự thật có thể gây hoang mang xã hội và ảnh hưởng công tác ứng phó.

Trong bối cảnh đó, các cơ quan báo chí đóng vai trò then chốt, là cầu nối thông tin giữa các cơ quan chức năng và người dân, phản bác lại những luận điệu, quan điểm sai trái, tin giả, phối hợp cùng chính quyền địa phương tìm kiếm, cứu nạn, phòng, chống thiên tai.

Thống kê của Cục Báo chí cho thấy, từ ngày 1/1/2026 - 14/5/2026, tổng số lượng tin bài về phòng chống thiên tai 13.253 tin, cụ thể: báo và tạp chí điện tử có 5.978 tin bài (chiếm 45,11%), các trang thông tin điện tử có 7.275 tin bài (chiếm 54,89%) góp phần vào tuyên truyền phòng, chống thiên tai.

Bên cạnh vai trò của báo chí là vai trò không nhỏ của các cơ quan quản lý báo chí, như: Theo dõi, nắm bắt thông tin báo chí và mạng xã hội; Định hướng thông tin trong tình huống khẩn cấp; Phối hợp với các cơ quan chức năng cung cấp thông tin chính thống; Xử lý vi phạm đối với hành vi đăng tải thông tin sai sự thật.

Để tiếp tục phát huy vai trò của báo chí trong công tác phòng, chống thiên tai, ông Lợi định hướng các cơ quan báo chí thời gian tới cần: Đẩy mạnh chuyển đổi số trong hoạt động báo chí; Nâng cao kỹ năng xác minh thông tin số; Tăng cường đào tạo về xử lý khủng hoảng truyền thông; Phát huy vai trò báo chí chính thống trong không gian mạng...