Bảo đảm quyền chủ động, xác định rõ trách nhiệm trong hoạt động xuất bản

Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Xuất bản (có hiệu lực thi hành từ ngày 1/3/2027) đánh dấu bước tiến quan trọng trong việc hoàn thiện thể chế văn hóa, tạo hành lang pháp lý vững chắc cho ngành xuất bản bứt phá mạnh mẽ, hiện đại và hội nhập.

Trước khi các đại biểu biểu quyết, giải trình tóm tắt, Bộ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch Lâm Thị Phương Thanh cho biết, các ý kiến của đại biểu Quốc hội tại hội trường, bằng văn bản và tại các phiên họp của Ủy ban Văn hóa và Xã hội, Ủy ban Thường vụ Quốc hội đã được Chính phủ nghiên cứu, nghiêm túc tiếp thu, giải trình.

Những vấn đề lớn của dự thảo Luật được tiếp thu, hoàn thiện theo hướng tập trung vào các nhóm chính sách then chốt, khắc phục hạn chế sau hơn 13 năm thi hành Luật Xuất bản và đáp ứng yêu cầu phát triển trong tình hình mới.

Một là, cụ thể hóa các chủ trương, định hướng lớn của Đảng, khẳng định xuất bản là lĩnh vực tư tưởng, văn hóa quan trọng, đồng thời là ngành kinh tế, công nghệ, hạ tầng tri thức quốc gia, góp phần nâng cao sức mạnh mềm văn hóa Việt Nam.

Hai là, nâng cao hiệu quả quản lý Nhà nước, xác định rõ trách nhiệm, thẩm quyền của các cơ quan liên quan; bảo đảm quyền chủ động, không gian sáng tạo, quyền quyết định xuất bản và trách nhiệm về nội dung của nhà xuất bản. Đồng thời, tăng cường trách nhiệm của nhà xuất bản, cơ quan chủ quản và cơ quan quản lý Nhà nước, nhất là với các xuất bản phẩm liên quan đến lịch sử cách mạng, chủ quyền, an ninh quốc gia, lãnh tụ, lãnh đạo đất nước, anh hùng dân tộc.

Ba là, hoàn thiện cơ chế, chính sách phát triển xuất bản, gồm ưu đãi về thuế, tiền thuê đất, đầu tư; hỗ trợ chuyển đổi số, xuất bản điện tử, xây dựng văn hóa đọc, hỗ trợ tác giả, đồng bào dân tộc thiểu số, địa bàn khó khăn và giao lưu quốc tế; đồng thời chú trọng đào tạo, phát triển nguồn nhân lực.

Bốn là, tạo cơ sở pháp lý cho việc hình thành, phát triển các mô hình tổ chức xuất bản phù hợp; phát huy vai trò của cơ quan chủ quản và quy định rõ chức năng, nhiệm vụ, trách nhiệm, cơ chế quản lý đáp ứng yêu cầu mới.

Năm là, hoàn thiện quy định về xuất bản trong môi trường số, bảo vệ quyền tác giả và phát triển hệ sinh thái xuất bản. Dự thảo bổ sung trách nhiệm của tổ chức, cá nhân ứng dụng công nghệ; tăng cường bảo vệ quyền tác giả, đồng bộ với pháp luật về sở hữu trí tuệ; thúc đẩy đổi mới sáng tạo, đa dạng hóa sản phẩm và phương thức khai thác tác phẩm.

Đồng thời, đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính, quản lý, kết nối, khai thác dữ liệu; xác định trách nhiệm của các cơ sở cung cấp dịch vụ trung gian, phát hành xuất bản phẩm và nền tảng xuyên biên giới; bổ sung quy định quản lý việc phổ biến các sản phẩm thông tin có tính chất xuất bản trên không gian mạng.

Ngoài các nội dung trên, Chính phủ tiếp thu nhiều ý kiến của đại biểu Quốc hội về nội dung và kỹ thuật văn bản, thể hiện trong báo cáo tiếp thu và báo cáo giải trình.