Bộ Xây dựng hoàn thiện hệ thống TCVN theo định hướng mới đến năm 2030

Hoàn thành 207 TCVN theo định hướng mới

Phát biểu khai mạc, Thứ trưởng Phạm Minh Hà cho biết, Bộ Xây dựng đã triển khai việc hoàn thiện hệ thống tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật xây dựng trong nhiều năm. Từ quá trình nghiên cứu, trao đổi tại nhiều hội nghị, hội thảo, Bộ Xây dựng đã lựa chọn hệ thống tiêu chuẩn châu Âu làm định hướng chính để xây dựng các TCVN về kết cấu, địa kỹ thuật, vật liệu xây dựng và phương pháp thử.

Thứ trưởng cho biết, việc lựa chọn hệ thống tiêu chuẩn tham khảo đã được cân nhắc kỹ lưỡng. Mỗi hệ thống có ưu điểm, hạn chế và điều kiện áp dụng riêng. Các tiêu chuẩn châu Âu được nhiều nước sử dụng, có cấu trúc tiên tiến và phạm vi liên quan đến nhiều lĩnh vực xây dựng, giao thông. 

Khi đã lựa chọn thì việc xây dựng và áp dụng phải nhất quán, tránh lấy từng phần của nhiều hệ tiêu chuẩn mà không xem xét mối liên hệ giữa chúng.

Tại hội thảo, Thứ trưởng mong muốn lắng nghe ý kiến của các cơ quan, đơn vị và chuyên gia, nhà khoa học về những vấn đề cần giải quyết trước khi công bố, áp dụng 207 TCVN. Trọng tâm là mức độ đầy đủ của 207 TCVN trong tổng số 408 TCVN; tính pháp lý khi áp dụng song hành tiêu chuẩn mới và tiêu chuẩn hiện hành; thời điểm áp dụng; điều kiện của các phòng thí nghiệm; hệ thống định mức và việc hướng dẫn áp dụng theo từng lĩnh vực.

Báo cáo về kết quả thực hiện, ông Lê Minh Long, Phó vụ trưởng Vụ Khoa học công nghệ, môi trường và vật liệu xây dựng (Vụ KHCNMT&VLXD) cho biết, Bộ Xây dựng đã phối hợp với các Bộ, ngành, địa phương và đơn vị liên quan hoàn thành các nhiệm vụ đề ra trong Đề án "Hoàn thiện hệ thống tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật xây dựng" tại Quyết định số 198/QĐ-TTg ngày 9/2/2018 của Thủ tướng Chính phủ.

Ngày 12/5/2022, Bộ trưởng Bộ Xây dựng ban hành Quyết định số 390/QĐ-BXD phê duyệt định hướng và kế hoạch biên soạn, hoàn thiện hệ thống TCVN ngành Xây dựng đến năm 2030. Trên cơ sở đó, Bộ Xây dựng đã lập danh mục tổng thể gồm 408 TCVN, chủ yếu tham khảo các tiêu chuẩn BS, BS EN và ISO.

Danh mục 408 TCVN tập trung vào các tiêu chuẩn thiết kế kết cấu, địa kỹ thuật, thi công, vật liệu xây dựng và phương pháp thử liên quan đến kết cấu chịu lực. Các tiêu chuẩn được sắp xếp thành từng bộ, từng phần và sử dụng đầu số riêng để thuận tiện cho việc nhận diện, theo dõi, quản lý. 

Đến nay, 207 TCVN đã được hoàn thiện, gửi Bộ Khoa học và Công nghệ thực hiện thủ tục thẩm định, cấp số hiệu và công bố.

Phó vụ trưởng Lê Minh Long cho biết, hệ thống mới gồm các bộ tiêu chuẩn thiết kế kết cấu, địa kỹ thuật theo Eurocode và các tiêu chuẩn liên quan đến vật liệu, sản phẩm, thi công, thử nghiệm. 

Xu hướng chung là chia một tiêu chuẩn lớn thành nhiều phần có chung đầu số. Cách sắp xếp này giúp người sử dụng nhận biết được các tiêu chuẩn thuộc cùng một nhóm và mối liên hệ giữa các phần.

Các tiêu chuẩn còn lại trong danh mục 408 TCVN sẽ tiếp tục được nghiên cứu, biên soạn trong giai đoạn 2026 - 2030. Trong thời gian TCVN tương ứng chưa được công bố, tiêu chuẩn gốc BS EN, ISO có thể được áp dụng cùng với các TCVN đã hoàn thành theo quy định.

Trao đổi tại hội thảo, ông Nguyễn Hồng Hải, Viện trưởng Viện Khoa học công nghệ xây dựng (Bộ Xây dựng) cho rằng, việc công bố một khối lượng lớn tiêu chuẩn cần gắn với việc chuẩn bị điều kiện áp dụng. Các đơn vị khảo sát, thiết kế, thẩm tra, thi công, thí nghiệm, kiểm định và cơ quan quản lý cần có thời gian nghiên cứu, tiếp nhận hệ thống mới. Việc phổ biến, tập huấn và hướng dẫn cần được triển khai theo từng nhóm đối tượng và từng lĩnh vực.

Ông Nguyễn Quang Hiệp, Viện trưởng Viện Vật liệu xây dựng (Bộ Xây dựng) cho biết, các tiêu chuẩn chuẩn bị công bố đã có sự thống nhất liên thông giữa tiêu chuẩn thiết kế với tiêu chuẩn vật liệu, thi công và phương pháp thử. 

Với một công trình, tiêu chuẩn không được sử dụng riêng lẻ. Khi lựa chọn tiêu chuẩn thiết kế theo hệ thống mới, các yêu cầu về vật liệu, sản phẩm, thi công, thử nghiệm và nghiệm thu cũng phải được áp dụng cho phù hợp…

Các ý kiến tại hội thảo thống nhất việc áp dụng hệ thống tiêu chuẩn của các nước tiên tiến là cần thiết. Tuy nhiên, hệ thống tiêu chuẩn châu Âu có quy mô lớn, quy định chi tiết cho nhiều loại vật liệu, sản phẩm và phép thử. Điều cần làm là lựa chọn những tiêu chuẩn cần thiết, bảo đảm đủ các thành phần cơ bản để áp dụng cho từng lĩnh vực và từng loại công trình.

Rà soát kỹ trước khi đưa vào áp dụng

Kết luận hội thảo, Thứ trưởng Phạm Minh Hà đánh giá Bộ Xây dựng và các đơn vị đã thực hiện một khối lượng công việc lớn để thiết lập danh mục 408 TCVN và hoàn thành 207 TCVN. Đây là kết quả của một quá trình nghiên cứu, lựa chọn và tổ chức thực hiện trong nhiều năm. Các thủ tục còn lại cần tiếp tục được giải quyết để công bố các tiêu chuẩn đã hoàn thành.

Thứ trưởng đề nghị Vụ KHCNMT&VLXD cần rà soát lại 207 TCVN, chia theo từng lĩnh vực vật liệu, kết cấu, địa kỹ thuật, thi công và phương pháp thử. Việc rà soát phải trả lời rõ từng lĩnh vực đã có đủ tiêu chuẩn để áp dụng chưa, còn thiếu tiêu chuẩn nào và phần còn thiếu được xử lý ra sao. Những tiêu chuẩn cần thiết để kết nối thiết kế, vật liệu, thi công, thử nghiệm và nghiệm thu phải được ưu tiên tiếp tục xây dựng sớm.

Bộ Xây dựng cũng cần tiếp tục rà soát, bổ sung những tiêu chuẩn cần thiết khác ngoài danh mục 408 TCVN và chỉ đạo các đơn vị chuyên môn chủ động đề xuất nhiệm vụ xây dựng tiêu chuẩn đáp ứng yêu cầu thực tế.

Thứ trưởng yêu cầu Vụ KHCNMT&VLXD đánh giá tác động của hệ thống mới theo từng lĩnh vực. Khi đưa một hệ thống tiêu chuẩn mới vào áp dụng, khó tránh khỏi vướng mắc. Vì vậy, phải nhận diện trước các vấn đề về pháp lý, kỹ thuật, thẩm tra, thẩm định, thi công, nghiệm thu, phòng thí nghiệm và định mức kinh tế - kỹ thuật.

Thời điểm áp dụng cũng phải được xem xét kỹ. Nếu còn vướng mắc lớn hoặc chưa chuẩn bị xong hướng dẫn thì cần lựa chọn thời điểm phù hợp, có thể xem xét sang quý I/2027. Việc công bố phải đi cùng điều kiện áp dụng, tránh để các đơn vị lúng túng khi lựa chọn tiêu chuẩn cho dự án.

Đối với các TCVN hiện hành có nội dung tương đương với hệ thống mới, Thứ trưởng yêu cầu rà soát tiêu chuẩn nào tiếp tục áp dụng song hành, tiêu chuẩn nào cần sửa đổi, thay thế hoặc làm thủ tục hủy bỏ. 

Nội dung này cần phối hợp với Bộ Khoa học và Công nghệ cùng các bộ, ngành liên quan. Trong thời gian chuyển tiếp, việc rà soát, sửa đổi các tiêu chuẩn đang có hiệu lực vẫn được thực hiện bình thường.

Thứ trưởng giao các đơn vị nghiên cứu xây dựng hướng dẫn áp dụng theo từng lĩnh vực. Cần xác định, nội dung nào phải có hướng dẫn riêng, nội dung nào có thể đưa vào hướng dẫn chung của hệ thống. Bộ Xây dựng sẽ xem xét đặt hàng các cơ quan nghiên cứu, trường Đại học và đơn vị chuyên môn thực hiện. Mỗi nhiệm vụ phải có đơn vị đủ năng lực làm đầu mối.

Đối với các phòng thí nghiệm xây dựng, cần đánh giá khả năng thực hiện các phép thử theo tiêu chuẩn mới, từ thiết bị, nhân lực đến phương pháp thử và lộ trình chuyển đổi. Các nội dung liên quan đến định mức, chi phí thí nghiệm, kiểm định và nghiệm thu cũng phải được rà soát.

Sau khi các tiêu chuẩn được công bố, Bộ Xây dựng sẽ nghiên cứu xem xét việc ban hành hướng dẫn khung về nguyên tắc và những điểm cần lưu ý khi áp dụng. Các tài liệu liên quan cần được đăng tải để tổ chức, cá nhân nghiên cứu, góp ý sớm, hạn chế phát sinh bất cập khi đưa vào thực tế.

Thứ trưởng giao Vụ KHCNMT&VLXD tiếp thu ý kiến tại hội thảo, hoàn thiện báo cáo; đề xuất thời điểm công bố, lộ trình áp dụng, kế hoạch xây dựng hướng dẫn và thứ tự ưu tiên đối với các tiêu chuẩn còn lại.