Bộ Xây dựng hướng dẫn thực hiện tiêu chí quy hoạch nông thôn mới

Theo Thông tư số 10/2026/TT-BXD, Bộ Xây dựng hướng dẫn thực hiện một số nội dung tiêu chí thuộc Bộ tiêu chí quốc gia về xã nông thôn mới và điều kiện thuộc Quy định tỉnh, thành phố hoàn thành nhiệm vụ xây dựng nông thôn mới giai đoạn 2026 - 2030 thuộc phạm vi quản lý Nhà nước của Bộ Xây dựng.

Trong đó, tiêu chí số 1 về quy hoạch gồm ba nội dung: Quy hoạch chung xã hoặc quy hoạch đô thị; quy hoạch chi tiết xây dựng trung tâm xã hoặc điểm dân cư mới; quy chế quản lý kiến trúc.

Hoàn thiện tiêu chí quy hoạch chung xã và quản lý kiến trúc điểm dân cư góp phần nâng cao chất lượng xây dựng nông thôn mới.

Đối với tiêu chí 1.1, quy hoạch chung xã hoặc quy hoạch chung đô thị phải tuân thủ pháp luật về quy hoạch đô thị và nông thôn. Nội dung quy hoạch cần đáp ứng yêu cầu bố trí, sắp xếp ổn định dân cư tại những xã có nhu cầu, nhất là khu vực thường xuyên chịu ảnh hưởng của thiên tai, vùng đặc biệt khó khăn, biên giới, hải đảo, khu vực có dân di cư tự do hoặc thuộc rừng đặc dụng.

Việc bố trí dân cư được thực hiện theo hình thức tập trung, xen ghép hoặc ổn định tại chỗ. Đồng thời, quy hoạch phải được công bố công khai đúng thời hạn và ban hành kế hoạch thực hiện theo quy định tại Điều 50, Điều 51 Luật Quy hoạch đô thị và nông thôn.

Thông tư quy định cụ thể yêu cầu đối với từng nhóm xã. Trong đó, xã nhóm 1 gồm các xã liền kề đô thị hiện hữu có định hướng phát triển thành đô thị, xã có tỷ trọng ngành nông nghiệp trong cơ cấu kinh tế dưới 10% hoặc xã được định hướng là đô thị.

Đối với xã liền kề đô thị hiện hữu có định hướng phát triển thành đô thị, tiêu chí được xác định đạt khi có quy hoạch chung đô thị bao gồm địa giới hành chính đô thị hiện hữu và xã liền kề, được cấp có thẩm quyền phê duyệt.

Xã nhóm 2 và nhóm 3 đạt tiêu chí khi có quy hoạch chung đô thị hoặc quy hoạch chung xã được phê duyệt theo quy định pháp luật.

Trường hợp xã nằm hoàn toàn trong phạm vi quy hoạch khu kinh tế hoặc khu du lịch quốc gia, có thể sử dụng quy hoạch chung khu kinh tế, khu du lịch quốc gia đã được phê duyệt để xác định việc đáp ứng tiêu chí.

Đối với tiêu chí 1.2, quy hoạch chi tiết xây dựng trung tâm xã hoặc điểm dân cư mới phải tuân thủ pháp luật về quy hoạch đô thị và nông thôn.

Xã nhóm 1 và nhóm 2 đạt tiêu chí khi có quy hoạch chi tiết cụ thể hóa quy hoạch chung đô thị, quy hoạch phân khu (nếu có) hoặc quy hoạch chung xã đã được cấp có thẩm quyền phê duyệt. Nội dung quy hoạch chi tiết thực hiện theo Điều 26 và Điều 30 Luật Quy hoạch đô thị và nông thôn.

Về tiêu chí 1.3, Bộ Xây dựng quy định quy chế quản lý kiến trúc tại đô thị và điểm dân cư nông thôn phải tuân thủ pháp luật về kiến trúc.

Xã nhóm 1 và nhóm 2 đạt tiêu chí khi có quy chế quản lý kiến trúc đô thị, quy chế quản lý kiến trúc điểm dân cư nông thôn hoặc quy hoạch chung xã đã tích hợp quy chế quản lý kiến trúc điểm dân cư nông thôn.

Nội dung quy chế thực hiện theo Điều 12 và Điều 13 Nghị định số 85/2020/NĐ-CP của Chính phủ quy định chi tiết một số điều của Luật Kiến trúc.

Đáng chú ý, Bộ Xây dựng yêu cầu UBND các tỉnh, thành phố căn cứ hướng dẫn để cụ thể hóa việc áp dụng các tiêu chí đối với từng nhóm xã, phù hợp điều kiện thực tế và nhu cầu phát triển kinh tế - xã hội địa phương.

Trao đổi với Báo Xây dựng,  KTS Đào Ngọc Nghiêm, Phó Chủ tịch Hội Quy hoạch phát triển đô thị Việt Nam, nguyên Giám đốc Sở Quy hoạch - Kiến trúc Hà Nội cho biết: Thông tư số 10/2026/TT-BXD có ý nghĩa quan trọng trong việc cụ thể hóa các tiêu chí quy hoạch nông thôn mới, tạo cơ sở để địa phương tổ chức không gian phát triển phù hợp với điều kiện thực tế. Đặc biệt, việc gắn quy hoạch chung xã với quản lý kiến trúc điểm dân cư sẽ góp phần phát triển hạ tầng đồng bộ, gìn giữ bản sắc kiến trúc nông thôn và nâng cao chất lượng sống của người dân.