Bộ Xây dựng triển khai Nghị quyết 59: Đưa cam kết hợp tác thành vốn, công nghệ, dự án

Ông Nguyễn Trung Thành, Vụ trưởng Vụ Hợp tác quốc tế, Bộ Xây dựng cho biết thực hiện Nghị quyết số 59-NQ/TW ngày 24/1/2025 của Bộ Chính trị về hội nhập quốc tế trong tình hình mới, Bộ Xây dựng đang nỗ lực mở rộng hợp tác, góp phần huy động nguồn lực, tri thức và công nghệ phục vụ phát triển ngành và đất nước.

Đổi mới tư duy, nâng cao hiệu quả thực chất

Ông đánh giá như thế nào về những kết quả nổi bật trong công tác hợp tác quốc tế của Bộ Xây dựng triển khai Nghị quyết số 59 của Bộ Chính trị?

Với chức năng tham mưu, giúp việc Bộ trưởng thực hiện quản lý nhà nước về công tác hợp tác quốc tế, chúng tôi - những cán bộ, công chức của Vụ Hợp tác quốc tế có may mắn được trực tiếp tham gia vào một giai đoạn mà hoạt động đối ngoại, hợp tác quốc tế của ngành diễn ra rất sôi động, thực chất và ngày càng đi vào chiều sâu.

Đảng ủy Bộ và lãnh đạo Bộ Xây dựng, đặc biệt là Bộ trưởng Trần Hồng Minh đã dành sự quan tâm cho công tác đối ngoại, hợp tác quốc tế, với yêu cầu xuyên suốt là nâng cao chất lượng, hiệu quả trong các hợp tác song phương, đa phương.

Từ khi Bộ Chính trị ban hành Nghị quyết số 59-NQ/TW ngày 24/01/2025 về hội nhập quốc tế trong tình hình mới, yêu cầu đổi mới tư duy và nâng cao hiệu quả hội nhập càng được đặt ra rõ nét. Bộ Xây dựng đã ban hành, triển khai Kế hoạch thực hiện Chương trình hành động, đồng thời cụ thể hóa các chủ trương lớn về đối ngoại và hội nhập quốc tế vào những lĩnh vực thuộc phạm vi quản lý của Bộ. Chú trọng vào các lĩnh vực hoàn thiện thể chế, phát triển kết cấu hạ tầng chiến lược, tiếp cận công nghệ, chuyển đổi số, chuyển đổi xanh, phát triển đô thị, nhà ở và đào tạo nguồn nhân lực.

Hiện Bộ Xây dựng duy trì quan hệ hợp tác song phương với gần 50 quốc gia, vùng lãnh thổ, đồng thời tham gia nhiều cơ chế hợp tác đa phương. Trong 8 tháng đầu năm, Bộ đã chủ trì ký kết 2 điều ước quốc tế và 3 thỏa thuận quốc tế trong các lĩnh vực hàng hải, hợp tác giao thông Việt Nam - Lào, quy hoạch và đào tạo đường sắt Việt Nam - Trung Quốc; đồng thời tiếp tục triển khai các cam kết trong hợp tác CPTPP, EVFTA, ASEAN và các khuôn khổ IMO, ICAO, GMS, APEC, ACMECS.

Dấu ấn nổi bật trong hợp tác quốc tế không chỉ là số lượng điều ước hay thỏa thuận được ký kết, mà quan trọng hơn là khả năng đưa các khuôn khổ hợp tác vào thực tiễn, tạo ra chương trình, dự án và kết quả cụ thể.

Đưa hợp tác quốc tế vào những công trình chiến lược

Một ví dụ điển hình là thời gian qua, hợp tác quốc tế rất rõ nét trong tiến trình triển khai các dự án hạ tầng chiến lược. Ông có thể nói rõ hơn về điều này?

Đúng vậy. Theo tôi, đây là một trong những chuyển biến đáng chú ý trong cách tiếp cận hợp tác quốc tế của Bộ Xây dựng thời gian gần đây.

Trong 8 tháng đầu năm 2026, hoạt động hợp tác quốc tế được thúc đẩy gắn với quá trình chuẩn bị, triển khai nhiều dự án hạ tầng trọng điểm quốc gia như Cảng hàng không quốc tế Long Thành, đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng, đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam và các tuyến đường sắt kết nối với Trung Quốc gồm Đồng Đăng - Hà Nội, Móng Cái - Hạ Long - Hải Phòng.

Đây đều là những dự án có quy mô lớn, yêu cầu cao về công nghệ, tiêu chuẩn kỹ thuật, quản trị và nguồn nhân lực, trong khi có những lĩnh vực Việt Nam chưa có nhiều kinh nghiệm. Vì vậy, giá trị của hợp tác quốc tế không chỉ nằm ở huy động nguồn lực tài chính, mà còn ở khả năng tiếp cận công nghệ, tiêu chuẩn, phương thức quản trị và kinh nghiệm tổ chức thực hiện tiên tiến.

Điểm mới là hoạt động trao đổi với các đối tác quốc tế được thực hiện ngày càng sớm hơn, ngay từ quá trình nghiên cứu và chuẩn bị dự án. Chẳng hạn, Vụ Hợp tác quốc tế đã phối hợp với Ban Quản lý dự án Thăng Long tổ chức Roadshow khảo sát thị trường, thu thập phản hồi phục vụ lựa chọn tư vấn lập Báo cáo nghiên cứu khả thi Dự án đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam, qua đó tạo điều kiện tiếp xúc với các tổ chức tư vấn, doanh nghiệp và thị trường quốc tế ngay từ giai đoạn chuẩn bị.

Đối với các tuyến đường sắt kết nối Việt Nam - Trung Quốc, hai bên đã có Thỏa thuận thực hiện hợp tác kỹ thuật lập quy hoạch hai tuyến Hà Nội - Đồng Đăng và Hải Phòng - Hạ Long - Móng Cái; đồng thời Bộ Xây dựng và Ủy ban Phát triển và Cải cách quốc gia Trung Quốc ký Bản ghi nhớ về hợp tác đào tạo đường sắt nhằm nâng cao năng lực nguồn nhân lực đường sắt Việt Nam.

Có thể thấy, hợp tác quốc tế đang từng bước gắn với cả quá trình chuẩn bị và triển khai các dự án hạ tầng chiến lược, từ quy hoạch, chuẩn bị đầu tư đến công nghệ, tiêu chuẩn kỹ thuật, quản trị và đào tạo nhân lực.

Nếu tận dụng tốt các khuôn khổ này, chúng ta không chỉ có thêm nguồn lực triển khai công trình, mà còn có điều kiện tiếp nhận tri thức, công nghệ và kinh nghiệm quốc tế để nâng cao năng lực nội tại của ngành.

Thông qua hợp tác, nâng cao năng lực tự chủ, tự cường

Vừa tiếp cận kinh nghiệm để triển khai các dự án trọng điểm, vừa nâng cao năng lực hoàn thiện thể chế, ông có thể nói rõ hơn về hướng hợp tác này?

Chúng tôi cho rằng đây là một trong những giá trị quan trọng mà hội nhập quốc tế mang lại, bởi bên cạnh mở rộng quan hệ và huy động nguồn lực, hợp tác còn tạo điều kiện để tiếp cận tri thức, kinh nghiệm quản lý, khoa học - công nghệ và những mô hình phát triển tiên tiến.

Năm nay, Bộ Xây dựng đã tổ chức các đoàn công tác liên ngành nghiên cứu kinh nghiệm quốc tế phục vụ xây dựng Bộ luật Hàng hải và Đường thủy Việt Nam (sửa đổi), Luật Kiến trúc (sửa đổi), chuyển đổi số và công nghệ thông tin; đồng thời thúc đẩy hợp tác đường sắt Việt Nam - Trung Quốc và hợp tác giao thông Việt Nam - Nga…

Qua đó, quan hệ với các đối tác như: Trung Quốc, Nga, Thụy Điển, Phần Lan, Australia, New Zealand... tiếp tục được củng cố. Lãnh đạo Bộ dẫn đầu các đoàn công tác đều định hướng chú trọng nghiên cứu, tham khảo pháp luật và thực tiễn quốc tế để phục vụ trực tiếp quá trình hoàn thiện thể chế, chính sách và nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước trong các lĩnh vực quy hoạch - kiến trúc, đường sắt, hàng hải, cảng biển, logistics, chuyển đổi số và chuyển đổi xanh.

Về khoa học, công nghệ và đào tạo nguồn nhân lực, Bộ Xây dựng tiếp tục thúc đẩy các chương trình nghiên cứu chung, đào tạo, trao đổi chuyên gia với các trường đại học, viện nghiên cứu, tổ chức và đối tác quốc tế, tập trung vào công nghệ vật liệu, công nghệ thi công, bảo trì, vận hành kết cấu hạ tầng, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.

Bộ trưởng Trần Hồng Minh và lãnh đạo Bộ Xây dựng xác định rõ hợp tác quốc tế phải tạo điều kiện cho đội ngũ cán bộ quản lý, chuyên gia, kỹ sư và doanh nghiệp Việt Nam từng bước tiếp cận, tiến tới làm chủ công nghệ, tiêu chuẩn kỹ thuật và phương thức quản trị hiện đại.

Đây cũng là tinh thần quan trọng của Nghị quyết số 59-NQ/TW, khi hội nhập phải góp phần gia tăng sức mạnh tổng hợp, nâng cao năng lực tự chủ, tự cường và sức cạnh tranh.

Cam kết hợp tác phải có kết quả cụ thể

Trong bối cảnh thế giới tiếp tục có những biến động khó lường, đâu là những ưu tiên của Bộ Xây dựng trong hợp tác quốc tế thời gian tới?

Tinh thần xuyên suốt trong chỉ đạo của lãnh đạo Bộ là hoạt động hợp tác quốc tế phải phục vụ trực tiếp các mục tiêu phát triển của ngành; mỗi chương trình, thỏa thuận hay hoạt động đối ngoại không chỉ nhằm mở rộng quan hệ, mà phải hướng tới kết quả cụ thể, thiết thực.

Một trong những nhiệm vụ trọng tâm thời gian tới là tiếp tục thúc đẩy hợp tác với Trung Quốc phục vụ triển khai ba tuyến đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng, Đồng Đăng - Hà Nội và Móng Cái - Hạ Long - Hải Phòng; trong đó có việc đàm phán, hoàn thiện thủ tục ký kết Hiệp định xây dựng công trình cầu đường sắt qua biên giới Việt Nam - Trung Quốc.

Cùng đó, các cơ quan của Bộ sẽ tiếp tục tham mưu đàm phán, ký kết và triển khai các điều ước, thỏa thuận quốc tế nhằm tăng cường kết nối vận tải; thúc đẩy hợp tác hàng không với Australia, Hoa Kỳ, Nga và trong khuôn khổ ASEAN - EU; triển khai các nhiệm vụ thuộc cơ chế Ủy ban liên Chính phủ với Cuba, Algeria và Libya.

Một hướng ưu tiên khác là tiếp tục tranh thủ nguồn vốn ODA, vốn vay ưu đãi cho kết cấu hạ tầng giao thông, hạ tầng đô thị, nhà ở xã hội, đô thị xanh, đô thị thông minh; đồng thời tăng cường đối thoại chính sách, trao đổi kinh nghiệm, hợp tác khoa học - công nghệ và đào tạo nguồn nhân lực.

Trong bối cảnh mới, thực hiện các định hướng lớn của Đảng, Nhà nước, hợp tác quốc tế trong ngành Xây dựng sẽ chuyển từ thu hút nguồn lực sang chuyển hóa nguồn lực quốc tế thành năng lực phát triển của chính mình. Vốn cần đi cùng công nghệ, công nghệ phải gắn với đào tạo nguồn nhân lực. Các dự án hợp tác cần chú trọng mục tiêu để doanh nghiệp Việt Nam tham gia sâu hơn, từng bước tiếp nhận và làm chủ những công nghệ quan trọng.

Hợp tác quốc tế không chỉ làm tốt vai trò "mở đường", mà phải góp phần đưa những cơ hội và cam kết hợp tác trở thành nguồn vốn, công nghệ, tri thức, dự án và những công trình cụ thể.

Cảm ơn ông!