Cà Mau: Ưu tiên quy hoạch hạ tầng và công trình xanh thích ứng biến đổi khí hậu

Nhằm triển khai Đề án số 09-ĐA/TU ngày 15/6/2026 của Ban Thường vụ Tỉnh ủy, tỉnh Cà Mau đang tập trung đẩy mạnh phát triển kinh tế xanh và kinh tế tuần hoàn giai đoạn 2026 - 2030, tầm nhìn đến năm 2045.

Mục tiêu trọng tâm là đưa địa phương trở thành trung tâm kinh tế xanh của Đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL) dựa trên đổi mới sáng tạo, năng lượng sạch và hạ tầng đô thị hiện đại.

Quy hoạch và phát triển không gian đô thị thích ứng

Trong định hướng phát triển đô thị, tỉnh Cà Mau chú trọng tổ chức hệ thống đô thị theo hướng xanh, ứng phó hiệu quả với biến đổi khí hậu và phát triển bền vững.

Đáng chú ý, tỉnh nghiên cứu ứng dụng mô hình "Đô thị thích ứng" tại khu vực trung tâm Cà Mau và Bạc Liêu. Các mục tiêu về tăng trưởng xanh, kinh tế tuần hoàn được tích hợp sâu vào quy hoạch chung, quy hoạch phân khu và quy hoạch chi tiết.

Địa phương ưu tiên dành quỹ đất cho hạ tầng kỹ thuật xanh, hành lang thoát nước, hồ điều hòa sinh thái và hệ thống xử lý chất thải tập trung; đồng thời hạn chế tối đa việc bê tông hóa các vùng trũng tự nhiên nhằm gia tăng khả năng chống ngập.

Nhằm thúc đẩy các công trình tiết kiệm năng lượng, tỉnh nghiên cứu áp dụng các tiêu chuẩn, quy chuẩn xây dựng đạt chứng chỉ xanh (EDGE, LEED). Khuyến khích sử dụng vật liệu không nung, vật liệu tái chế và giải pháp chiếu sáng công cộng bằng năng lượng mặt trời.

Theo lãnh đạo UBND tỉnh Cà Mau, mạng lưới giao thông xanh cũng được quy hoạch đồng bộ với đường dành cho người đi bộ, xe đạp, cùng lộ trình chuyển đổi phương tiện giao thông công cộng sang chạy điện kèm hệ thống trạm sạc hiện đại.

Bên cạnh đó, chỉ tiêu cây xanh, mặt nước và không gian mở đô thị được đảm bảo thông qua việc kết nối công viên, vườn hoa, tiểu đảo sinh thái vào các khu dân cư hiện hữu. Vai trò của các dải rừng ngập mặn ven đô được bảo tồn triệt để như những "lá chắn" sinh thái giúp điều hòa khí hậu, chống xâm nhập mặn và bảo vệ đa dạng sinh học.

Theo TS Thái Trường Giang, Phó Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ tỉnh Cà Mau, chuyển đổi xanh không nên triển khai dàn trải mà phải xác định đúng bài toán và địa chỉ ứng dụng. Khoa học công nghệ và chuyển đổi số cần biến tài nguyên thành dữ liệu có thể quản trị, biến phụ phẩm thành nguyên liệu và chuyển giá trị sinh thái thành lợi thế thị trường.

Từ những mô hình lúa phát thải thấp, tôm - rừng, tôm - lúa đến năng lượng tái tạo và quản lý carbon, Cà Mau đang hình thành những bước đi cụ thể cho kinh tế xanh.

Thách thức phía trước là tiếp tục mở rộng mô hình, nâng năng lực công nghệ và kết nối sản xuất với thị trường để giá trị xanh thực sự trở thành giá trị kinh tế.

Chuyển đổi số trong quản lý xây dựng và hạ tầng tuần hoàn

Cà Mau đẩy mạnh ứng dụng khoa học công nghệ, chuyển đổi số trong công tác quy hoạch, đầu tư và quản lý phát triển đô thị. Trong đó, mô hình thông tin công trình (BIM) và mô hình thông tin đô thị (CIM) được ưu tiên triển khai để tối ưu hóa việc sử dụng đất, quản lý hạ tầng và vật liệu xây dựng, hướng tới hình thành các đô thị thông minh.

Đối với hạ tầng kỹ thuật môi trường, tỉnh đầu tư các khu xử lý chất thải rắn theo mô hình tuần hoàn; thúc đẩy phân loại rác tại nguồn, tăng cường tái chế nhựa, kim loại và chất thải xây dựng để tạo ra các sản phẩm vật liệu có giá trị gia tăng.

Đặc biệt, 100% các siêu thị, trung tâm thương mại cam kết sử dụng bao bì thân thiện với môi trường, loại bỏ hoàn toàn nhựa dùng một lần. Các mô hình "shopping xanh", sản xuất và tiêu dùng bền vững, tiết kiệm năng lượng được nhân rộng nhằm tạo môi trường mua sắm an toàn, hiện đại.

Để hỗ trợ dòng vốn, tỉnh chỉ đạo các tổ chức tín dụng ưu tiên nguồn lực, triển khai gói tín dụng ưu đãi cho dự án xanh, nông nghiệp tuần hoàn, nông nghiệp hữu cơ và các doanh nghiệp áp dụng khung tiêu chuẩn ESG (Môi trường - Xã hội - Quản trị).

Ngoài ra, tỉnh cũng lồng ghép phát triển du lịch sinh thái, du lịch cộng đồng gắn với sinh kế đặc trưng (tôm - rừng, tôm - lúa, nghề muối) và du lịch năng lượng tái tạo. Khuyến khích cơ sở lưu trú tiết kiệm năng lượng, giảm nhựa và đẩy mạnh chuyển đổi số trong quản lý điểm đến.

Ông Ngô Vũ Thăng, Phó chủ tịch UBND tỉnh Cà Mau cho rằng, chuyển đổi xanh trên nền tảng số đã trở thành xu thế tất yếu đối với mọi quốc gia, địa phương và doanh nghiệp. Đây là mô hình phát triển kết hợp giữa chuyển đổi số và tăng trưởng xanh nhằm khai thác hiệu quả các thành tựu của cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư để thúc đẩy phát triển kinh tế theo hướng bền vững, nâng cao năng suất, sử dụng hiệu quả tài nguyên và giảm tác động tiêu cực đến môi trường.

Phó chủ tịch UBND tỉnh Cà Mau nhấn mạnh, mô hình chuyển đổi xanh trên nền tảng số càng có ý nghĩa quan trọng bởi đây là những địa phương chịu nhiều tác động của biến đổi khí hậu, nước biển dâng, xâm nhập mặn, sạt lở bờ biển, bờ sông, ô nhiễm môi trường, cạn kiệt tài nguyên thiên nhiên...

"Chính vì vậy, việc ứng dụng công nghệ số trong nuôi trồng thủy sản, quản lý rừng ngập mặn, quan trắc môi trường, truy xuất nguồn gốc sản phẩm thủy sản và xây dựng chính quyền số sẽ góp phần nâng cao hiệu quả quản lý, giảm chi phí sản xuất, bảo vệ hệ sinh thái và gia tăng giá trị cho các ngành kinh tế chủ lực. Đây không chỉ là yêu cầu trước mắt mà còn là hướng đi chiến lược để Cà Mau xây dựng nền kinh tế xanh, kinh tế số và phát triển bền vững trong dài hạn", ông Thăng chia sẻ thêm.