Các cơ sở giáo dục thuộc Bộ Xây dựng đẩy mạnh chuyển đổi số gắn đào tạo với thực tiễn

Đào tạo chuyển dịch theo nhu cầu phát triển của ngành

Ngày 2/10, Bộ Xây dựng tổ chức Hội nghị triển khai Kế hoạch năm học 2026 - 2027 và công tác chuyển đổi số tại các cơ sở giáo dục thuộc Bộ. PGS. TS Phạm Minh Hà, Thứ trưởng Bộ Xây dựng, chủ trì Hội nghị.

Phát biểu khai mạc, Thứ trưởng Phạm Minh Hà nhấn mạnh, hội nghị là dịp đánh giá khách quan kết quả thực hiện nhiệm vụ năm học 2025 - 2026, thống nhất các nhiệm vụ năm học 2026 - 2027 và trao đổi những giải pháp nâng cao chất lượng đào tạo, nghiên cứu khoa học, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.

Hội nghị diễn ra trong bối cảnh các cơ sở giáo dục đồng thời triển khai Nghị quyết số 71-NQ/TW về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo, Nghị quyết số 57-NQ/TW về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia, cùng các chủ trương về sắp xếp đơn vị sự nghiệp công lập. 

Đối với hệ thống đào tạo thuộc Bộ, yêu cầu đặt ra là vừa đổi mới quản trị, nâng cao chất lượng, vừa chuẩn bị nguồn nhân lực cho các chương trình, dự án trọng điểm của ngành Xây dựng.

Báo cáo của Vụ Tổ chức cán bộ cho thấy, số liệu năm 2026 là số thực hiện hoặc ước thực hiện tại thời điểm các đơn vị báo cáo, chủ yếu đến ngày 30/8/2026. Khối đại học tuyển được 34.818 người, có 14.372 người tốt nghiệp và quy mô đào tạo 146.485 người. Khối cao đẳng tuyển được 26.265 người/lượt, có 21.394 người tốt nghiệp và tổng quy mô đào tạo 41.954 người/lượt.

Tổng số cán bộ, giảng viên, viên chức và người lao động được tổng hợp của hai khối là 6.609 người, gồm 5.103 người thuộc khối đại học và 1.506 người thuộc khối cao đẳng. Trong đó có 3.205 giảng viên. Theo biểu tổng hợp, toàn hệ thống có 1.097 tiến sĩ, 179 phó giáo sư và 13 giáo sư; đội ngũ trình độ cao chủ yếu tập trung ở khối đại học.

Theo đánh giá tại hội nghị, công tác lãnh đạo, chỉ đạo trong năm học qua được triển khai tương đối đồng bộ; các nghị quyết lớn của Trung ương từng bước được cụ thể hóa thành kế hoạch và nhiệm vụ tại từng cơ sở giáo dục. 

Công tác sắp xếp tổ chức bộ máy và chuẩn bị hồ sơ sắp xếp các cơ sở giáo dục được triển khai theo chỉ đạo của cấp có thẩm quyền, đồng thời bảo đảm hoạt động đào tạo và quyền lợi của người học, viên chức, người lao động.

Quy mô đào tạo tiếp tục tăng ở khối đại học, trong khi cơ cấu ngành, nghề chuyển dịch theo nhu cầu về công nghệ, logistics, kết cấu hạ tầng và các dự án trọng điểm. Nhiều chương trình được xây dựng hoặc cập nhật để đáp ứng phạm vi quản lý mở rộng của ngành Xây dựng sau khi hợp nhất lĩnh vực xây dựng và giao thông vận tải.

Các cơ sở giáo dục tăng nội dung thực hành, thực tập, đào tạo tại doanh nghiệp và rà soát chuẩn đầu ra. Nội dung về chuyển đổi số, chuyển đổi xanh, ngoại ngữ, kỹ năng mềm, BIM, GIS, trí tuệ nhân tạo và logistics được tích hợp vào chương trình đào tạo ở nhiều lĩnh vực.

Hoạt động đào tạo, nghiên cứu và chuẩn bị nguồn nhân lực ngày càng hướng tới các chương trình, dự án trọng điểm về đường sắt, đường bộ cao tốc, hàng không, hàng hải, đô thị và hạ tầng kỹ thuật. Đây cũng là yêu cầu đối với hệ thống cơ sở giáo dục thuộc Bộ trong việc chủ động chuẩn bị nhân lực kỹ thuật chất lượng cao cho ngành.

Trong lĩnh vực khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, các cơ sở giáo dục đã từng bước đưa nhiệm vụ vào chiến lược phát triển, kế hoạch năm học và kế hoạch đầu tư. Trọng tâm là hoàn thiện cơ chế quản lý nhiệm vụ khoa học, nâng cấp hạ tầng số, phát triển học liệu và dịch vụ số, ứng dụng công nghệ trong quản trị, tăng công bố khoa học và chuyển giao công nghệ.

Theo số liệu tổng hợp năm 2026, toàn hệ thống thực hiện 5 đề tài, dự án cấp Nhà nước, 48 nhiệm vụ cấp Bộ và 464 đề tài cấp cơ sở; công bố 508 bài báo quốc tế và 1.068 bài báo trong nước. Các số liệu này được tổng hợp từ báo cáo của khối đại học và khối cao đẳng theo phạm vi thống kê của từng biểu.

Xây dựng cơ sở dữ liệu tạo nền tảng cho quản trị số

Một nội dung trọng tâm tại hội nghị là xây dựng cơ sở dữ liệu quản lý các trường đại học, cao đẳng của Bộ Xây dựng.

Theo báo cáo trình bày tại hội nghị, hệ thống dự kiến kết nối dữ liệu của 24 đơn vị, gồm 2 học viện, 7 trường đại học, 10 trường cao đẳng và 5 viện nghiên cứu. Mô hình dữ liệu được xác định là nền tảng phục vụ quản lý, quản trị và từng bước hình thành hệ thống dữ liệu thống nhất trong toàn ngành.

Theo lộ trình dự kiến, trong tháng 10/2026 sẽ hoàn thiện, thống nhất bộ chỉ tiêu dữ liệu và biểu mẫu; tháng 11/2026 hoàn thiện chế độ, quy trình báo cáo, phạm vi chức năng và nhóm người sử dụng. Hệ thống dự kiến được đưa vào thử nghiệm trong quý I/2027.

Thứ trưởng Phạm Minh Hà lưu ý, chuyển đổi số trong khối đào tạo trước hết phải bắt đầu từ dữ liệu phục vụ quản lý và quản trị. Dữ liệu phải được chuẩn hóa, cập nhật thường xuyên, có khả năng kiểm chứng, kết nối và sử dụng lâu dài; hạn chế tình trạng đầu tư hệ thống phân tán, phải chỉnh sửa hoặc xây dựng lại nhiều lần.

Đối với khối đại học, các trường cần khẩn trương rà soát việc đáp ứng Chuẩn cơ sở giáo dục đại học theo Thông tư số 83/2026/TT-BGDĐT ngày 30/9/2026; chuẩn hóa, đối soát dữ liệu trên HEMIS, xác định các chỉ số chưa đạt hoặc có nguy cơ chưa đạt và xây dựng kế hoạch khắc phục.

Tập trung nguồn lực cho nhân lực và các vấn đề thực tiễn của ngành

Tại hội nghị, Thứ trưởng Phạm Minh Hà nhấn mạnh, nhiệm vụ quan trọng của các cơ sở giáo dục thuộc Bộ là đào tạo nguồn nhân lực cho ngành, nhất là nhân lực phục vụ các lĩnh vực xây dựng và giao thông; đồng thời nâng cao năng lực quản trị của chính các trường, học viện và cơ sở đào tạo.

Đối với khoa học và công nghệ, Thứ trưởng đề nghị các trường, viện nghiên cứu tăng cường gắn nhiệm vụ nghiên cứu với những vấn đề thực tiễn mà ngành Xây dựng đang đặt ra. Bên cạnh số lượng và chất lượng công bố, cần quan tâm đến sản phẩm, khả năng ứng dụng, chuyển giao và mức độ đóng góp của kết quả nghiên cứu đối với công tác quản lý nhà nước, hoạt động sản xuất, kinh doanh và các dự án của ngành.

Một trong những yêu cầu được đặt ra là rà soát hệ thống tiêu chuẩn, quy chuẩn thuộc phạm vi quản lý của Bộ. Trong quá trình giảng dạy và nghiên cứu, các trường cần chủ động phát hiện vấn đề từ thực tiễn, đề xuất nhiệm vụ khoa học và phối hợp với các cơ quan chuyên môn của Bộ để nghiên cứu, xử lý.

Vụ Khoa học công nghệ, môi trường và Vật liệu xây dựng được đề nghị phối hợp cung cấp, định hướng các bài toán lớn của Ngành để các cơ sở giáo dục và viện nghiên cứu đề xuất nhiệm vụ phù hợp. Nguồn lực khoa học, công nghệ cần được ưu tiên cho những vấn đề quan trọng, có khả năng tạo ra sản phẩm và hiệu quả thực tiễn.

Kết luận Hội nghị, Thứ trưởng Phạm Minh Hà ghi nhận nỗ lực của các cơ sở giáo dục trong duy trì tuyển sinh, đào tạo, phát triển đội ngũ, nghiên cứu khoa học, hợp tác doanh nghiệp và chuyển đổi số. 

Đồng thời, Thứ trưởng yêu cầu chuyển mạnh từ báo cáo hoạt động sang quản trị bằng mục tiêu, sản phẩm, kết quả đầu ra và thời hạn.

Trong năm học 2026 - 2027, các cơ sở giáo dục cần cụ thể hóa Nghị quyết số 57-NQ/TW và Nghị quyết số 71-NQ/TW thành chương trình, kế hoạch, chỉ tiêu và sản phẩm cụ thể; thường xuyên rà soát tiến độ, kịp thời xử lý hoặc báo cáo những khó khăn, vướng mắc vượt thẩm quyền.

Các trường tiếp tục rà soát, cập nhật chương trình đào tạo theo hướng sát thực tiễn; xây dựng kế hoạch phát triển đội ngũ, nhất là giảng viên có trình độ tiến sĩ và chuyên gia ở các lĩnh vực công nghệ mới; tạo điều kiện để giảng viên duy trì hoạt động nghiên cứu khoa học, đổi mới sáng tạo và chuyển giao công nghệ.

Theo định hướng chung của Bộ, năm học 2026 - 2027 tiếp tục gắn đổi mới quản trị, nâng cao chất lượng đào tạo với nghiên cứu khoa học, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và nhu cầu nhân lực của ngành Xây dựng; ưu tiên đào tạo, đào tạo lại nguồn nhân lực kỹ thuật chất lượng cao cho các chương trình, dự án trọng điểm, đồng thời chuẩn hóa dữ liệu và nâng cao trách nhiệm giải trình của các cơ sở giáo dục.