Cần làm rõ căn cứ đánh thuế 0,2% với đất bỏ hoang

Sáng 6/11, Quốc hội thảo luận ở hội trường về: dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp, Luật Thuế sử dụng đất phi nông nghiệp, Luật Thuế thu nhập cá nhân.

Đại biểu Nguyễn Văn Huy (Đoàn Hưng Yên) thống nhất với việc sửa đổi, bổ sung Luật Thuế sử dụng đất phi nông nghiệp nhằm bổ sung công cụ thuế để điều tiết hành vi sử dụng đất, khai thác hiệu quả nguồn lực đất đai. Tuy nhiên ông đề nghị cần quy định rõ việc xác định diện tích chịu thuế suất 0,2% trong trường hợp một thửa đất có nhiều phần diện tích với tình trạng sử dụng khác nhau.

Đại biểu đồng tình với việc bổ sung khoản 8 Điều 7 áp dụng thuế suất 0,2% đối với đất bỏ hoang, không đưa vào sử dụng, chậm đưa vào sử dụng và không áp dụng hạn mức. "Đây là giải pháp cần thiết để hạn chế tình trạng đầu cơ, găm giữ đất đai, gây lãng phí nguồn lực xã hội".

Tuy nhiên, thực tế có những thửa đất diện tích lớn, trong đó một phần đã đưa vào sử dụng, một phần chưa sử dụng hoặc dự án triển khai theo từng giai đoạn (có hạng mục đã hoàn thành, có hạng mục đang tiếp tục thực hiện).

"Nếu chỉ căn cứ vào tình trạng chung của cả thửa đất hoặc dự án để áp dụng thuế suất 0,2% thì có thể dẫn đến việc đánh thuế cả phần diện tích đã sử dụng đúng mục đích, điều này không hợp lý", ông Huy nói.

Vì vậy, đề nghị bổ sung vào khoản 8 Điều 7 nguyên tắc: Trường hợp thửa đất có nhiều phần diện tích với tình trạng sử dụng khác nhau, thì thuế suất 0,2% chỉ áp dụng đối với phần diện tích thực tế thuộc trường hợp bỏ hoang, không hoặc chậm đưa vào sử dụng. Phần diện tích đã đưa vào sử dụng hợp pháp được áp dụng mức thuế suất tương ứng theo quy định của luật này.

"Quy định như vậy vừa bảo đảm mục tiêu chống lãng phí đất đai, vừa tránh đánh đồng diện tích sử dụng hiệu quả với diện tích bỏ hoang", vị đại biểu tỉnh Hưng Yên, nêu quan điểm.

Đại biểu Tô Ái Vang (Đoàn Cần Thơ) cho rằng quy định thuế suất 0,2% đối với đất bỏ hoang, không đưa vào sử dụng, chậm đưa vào sử dụng, đang có nguy cơ đánh đồng tất cả các hành vi bỏ hoang đất trong cùng một mức thuế suất mà chưa phân định rõ nguyên nhân.

Đại biểu đề nghị cần phân biệt giữa nguyên nhân chủ quan do đầu cơ, tích trữ với nguyên nhân khách quan do thiên tai, biến đổi khí hậu. Nếu không làm rõ sự khác biệt này sẽ thiếu công bằng và tính nhân văn trong chính sách pháp luật.

"Tôi kiến nghị bổ sung vào cuối khoản 1 điều này quy định ngoại trừ trường hợp không thể đưa đất vào sử dụng do thiên tai, biến đổi khí hậu hoặc các nguyên nhân bất khả kháng khác có xác nhận của UBND cấp xã", đại biểu Tô Ái Vang đề xuất.

Đại biểu đặc biệt lưu ý thực tế tại khu vực Đồng bằng sông Cửu Long. Nếu cứ áp thuế 0,2% lên những mảnh đất ngày càng cằn cỗi mà không tính đến nguyên nhân khách quan thì chính sách thuế có thể tạo ra nghịch lý "người dân vốn đã khó khăn lại càng không có khả năng tích lũy để tái đầu tư sản xuất".

Vì vậy, ĐB Tô Ái Vang kiến nghị Chính phủ xây dựng cơ chế miễn, giảm thuế sử dụng đất đối với đất nông nghiệp và đất nông nghiệp hoang hóa tại những địa bàn chịu ảnh hưởng trực tiếp của biến đổi khí hậu.

"Thuế phải là công cụ điều tiết và nuôi dưỡng nguồn thu, chứ không thể là gánh nặng ảnh hưởng đến sinh kế của người dân trong lúc khó khăn", đại biểu Vang nói.

Đại biểu Dương Khắc Mai (Đoàn Lâm Đồng) cũng quan tâm về quy định thuế suất 0,2% đối với đất bỏ hoang. Đại biểu đồng tình với việc sử dụng công cụ thuế để hạn chế tình trạng đất bỏ hoang, găm giữ đất và chậm đưa đất vào sử dụng gây lãng phí nguồn lực quốc gia.

Tuy nhiên, đại biểu cho biết trong khái niệm về thời hạn xác định và các trường hợp loại trừ phụ thuộc lớn vào pháp luật về đất đai.

Nếu tiêu chí chưa thống nhất, người sử dụng đất có thể bị áp dụng khác nhau giữa các địa phương, đặc biệt là có thể bị tính thuế dù việc chậm trễ xuất phát từ nguyên nhân khách quan như: giải phóng mặt bằng, bàn giao đất, thủ tục của cơ quan nhà nước, điều chỉnh quy hoạch và những trường hợp bất khả kháng. Cho nên, đại biểu đề nghị khái niệm này cần phải làm rõ.

Đại biểu cũng đề nghị quy định việc áp dụng thuế suất 0,2% chỉ thực hiện sau khi cơ quan có thẩm quyền về đất đai xác định bằng văn bản về tình trạng, thời gian không đưa đất vào sử dụng, thông báo cho người sử dụng đất và cho phép giải trình.

Cần loại trừ hoặc có cơ chế xử lý phù hợp với nguyên nhân khách quan không do lỗi của người sử dụng đất. "Có như vậy thì điều luật khi áp dụng mới bảo đảm khả thi và công bằng".