“Căn nhà ký ức” mở lối cho phim nghệ thuật quốc tế tại rạp Việt

Phim nghệ thuật quốc tế tìm đường đến khán giả Việt

Theo số liệu thống kê của Box Office Vietnam (đơn vị quan sát phòng vé độc lập), tính đến sáng 27/3, bộ phim "Sentimental value" (tựa Việt: Căn nhà ký ức) đạt doanh thu hơn 318 triệu đồng sau 7 ngày ra rạp.

Trước đó, phim từng chật kín khán giả trong những suất chiếu ít ỏi tại LHP Châu Âu được tổ chức tại TP.HCM.

Đây được đánh giá là thành tích đáng ghi nhận của một bộ phim nghệ thuật nước ngoài, trong bối cảnh hàng loạt phim Việt ra rạp trong thời gian vừa qua.

Đặc biệt, "Căn nhà ký ức" còn là bộ phim đặc biệt, đánh dấu lần đầu tiên có dự án dài hơi đưa phim nghệ thuật quốc tế đến gần khán giả Việt mang tên "Một lít phim".

Sự hiện diện của phim không nhắm đến con số doanh thu "khủng" mà nhằm đa dạng thêm trải nghiệm cho người xem.

Theo đạo diễn Nguyễn Hữu Tuấn - người khởi xướng "Một lít phim", dự án được hình thành từ mong muốn đưa các tác phẩm điện ảnh giá trị của thế giới đến gần hơn với khán giả Việt Nam, một cách chỉn chu và dễ tiếp cận.

"Trước đây, việc đưa phim nghệ thuật quốc tế về Việt Nam phần lớn là những nỗ lực nhỏ lẻ. Các bộ phim thường thiếu nguồn lực quảng bá, dễ rơi vào tình trạng "đá ném ao bèo". Vì vậy, chúng tôi mong muốn xây dựng một mô hình dài hơi, có sự đồng hành của nhiều đối tác để tạo nên một hệ sinh thái bền vững hơn", đạo diễn Nguyễn Hữu Tuấn nói.

Sau "Căn nhà ký ức", dự án tiếp tục giới thiệu hàng loạt tác phẩm điện ảnh nghệ thuật nổi bật trên thế giới như: "Sirat", "The Voice of Hind Rajab", "Summer school, 2001", "A useful ghost", "The land of morning calm", "The elysian field".

Trước khi chính thức ra mắt khán giả Việt, đứa con tinh thần của Joachim Trier đã làm nên lịch sử cho điện ảnh Na Uy, khi trở thành chủ nhân của tượng vàng Oscar 2026 cho Phim quốc tế xuất sắc nhất.

Phim giành 9 đề cử Oscar 2026, ở những hạng mục danh giá nhất và được nhìn nhận như một trong những phim điện ảnh xuất sắc, giàu cảm xúc nhất của năm. 

Khi ra mắt lần đầu tại Liên hoan phim Cannes năm 2025, bộ phim nhanh chóng trở thành một trong những tác phẩm nổi bật. Giải Grand Prix được trao cho bộ phim như một sự ghi nhận đối với cách kể chuyện tinh tế, kịch bản giàu chiều sâu tâm lý và diễn xuất ấn tượng của dàn diễn viên.

Bản hòa âm về gia đình, ký ức và những vết thương

Các bộ phim của đạo diễn Joachim Trier vốn được mô tả là những tác phẩm phản ánh tinh tế những suy tư hiện sinh về về tình yêu, ký ức và bản sắc. 

Bộ phim "Căn nhà ký ức" của ông tiếp tục được đánh giá rất cao nhờ câu chuyện gia đình sâu sắc, lột tả tâm lý phức tạp của con người và mối quan hệ với người thân một cách đầy trăn trở.

Theo Variety, giới phê bình nhận xét, dù không mang tính cách tân như "The worst person in the world", dự án lần này của Trier mang đến góc nhìn mới mẻ về gia đình.

Bộ phim không dựa vào những bước ngoặt kịch tính. Thay vào đó, cảm xúc được tích lũy qua những cuộc trò chuyện dài, những khoảng lặng và những khoảnh khắc khi nhân vật bắt đầu hiểu rằng ký ức không chỉ là quá khứ, mà còn là cách chúng ta nhìn nhận hiện tại.

Phim mở đầu bằng một trường đoạn đậm chất nghệ thuật, đưa người xem khám phá một ngôi nhà cổ theo phong cách Victoria (kiểu nhà phổ biến ở châu Âu và Mỹ vào thời nữ hoàng Victoria vào thế kỷ 19). Ống kính nhẹ nhàng lướt qua từng góc nhỏ, từng căn phòng và cả những con người đã sống ở đó qua nhiều thế hệ.

Người kể chuyện (Bente Borsum) nhớ lại thời Nora Borg học lớp 6, khi cô bé từng viết một bài văn tưởng tượng ngôi nhà như một con người. Đó chính là ngôi nhà gia đình cô ở Oslo, được kể lại với cảm xúc vừa đẹp vừa buồn, giống như một câu chuyện cổ tích của anh em Grimm.

Trong câu chuyện ấy, ngôi nhà dõi theo Nora lớn lên, chạy dọc hành lang, lắng nghe qua những khe thông gió của chiếc bếp cũ khi cha mẹ cô cãi vã rồi cuối cùng chia tay. Quan trọng hơn cả, ngôi nhà chú ý đến cách Nora chăm sóc và bảo vệ em gái Agnes, mang đến cho cô bé những khoảnh khắc vui vẻ và an ủi khi buồn bã. 

"Căn nhà ký ức tồn tại trong chính không gian đó, chứng kiến cả ấm áp và mất mát để khám phá những dư âm chấn thương gia đình và sức mạnh của nghệ thuật trong việc hàn gắn nỗi đau", trang Awards Watch bình luận về thông điệp nghệ thuật của phim.

Nora (Renate Reinsve đóng) lớn lên vẫn rất thiếu tự tin, giống như việc cô từng không dám chọn chính bài văn của mình để thử vai. Cô chuẩn bị diễn trong một vở kịch thử nghiệm, nhưng lại mắc chứng sợ sân khấu nặng và luôn tìm cách né tránh.

Dù vậy, khi bước ra sân khấu, Nora lại diễn rất xuất sắc. Diễn xuất giúp cô bộc lộ những cảm xúc mà ngoài đời không nói được, biến lo âu và nỗi buồn thành nghệ thuật. Nỗi buồn ấy càng lớn khi mẹ cô qua đời, đặc biệt là khi người cha xa cách, Gustav (Stellan Skarsgård đóng), bất ngờ xuất hiện tại tang lễ.

Gustav là đạo diễn nổi tiếng nhưng đã bỏ bê gia đình nhiều năm. Ông vẫn rất cuốn hút và nhanh chóng tái hòa nhập với cuộc sống gia đình. Nhưng sự xuất hiện của ông làm lộ rõ khác biệt giữa hai chị em: Agnes dễ cảm thông, còn Nora thì lạnh nhạt và trách móc cha đã rời bỏ họ.

Theo Awards Watch, phim cho thấy nỗi đau không chỉ nằm ở cái chết của người mẹ, mà còn "ở lại" trong chính ngôi nhà - nơi lưu giữ ký ức và cảm xúc của cả gia đình qua nhiều năm.

Sau 15 năm không làm phim, Gustav viết một kịch bản rất riêng và muốn Nora đóng chính, quay ngay tại nhà cũ. Nhưng Nora từ chối vì giữa họ ngoài đời còn chưa thể nói chuyện với nhau. Bộ phim không nói rõ Gustav muốn hàn gắn hay chỉ theo đuổi một câu chuyện hấp dẫn.

Dự án bị hoãn cho đến khi ông gặp diễn viên Mỹ Rachel Kemp (Elle Fanning đóng). Cô nhận lời tham gia, giúp phim có vốn và phát hành (qua Netflix), nhưng cũng khiến dự án dần lệch khỏi ý tưởng ban đầu và bản thân Rachel cũng không thực sự hợp vai.

Trang Awards Watch nhận xét, điểm thú vị trong kịch bản "Căn nhà ký ức" là việc biên kịch đặt nhân vật Gustav và Nora ở hai tuyến song song. Họ luôn né tránh nhau nhưng rốt cuộc vẫn phải đối diện.  

Mâu thuẫn bị đẩy lên cao khi Gustav nói trong cơn say rằng Nora không thể diễn chân thật nếu chưa có con - một lời nhận xét tàn nhẫn được thốt ra ngay giữa bữa tiệc gia đình.

Tuy nhiên, sau tất cả những tổn thương, kết thúc của "Căn nhà ký ức" khiến người xem bất ngờ bởi sự nhân văn. Đây cũng là điểm đặc biệt mới lạ của phim. 

Trong khi nhiều arthouse hiện nay khép lại bằng sự sụp đổ, Trier cho thấy có thể đối diện quá khứ mà không bị nó hủy hoại, có thể hàn gắn mà không biến bi kịch thành giải pháp giải trí.

"Bộ phim mang đậm tinh thần Bắc Âu, gợi nhớ phong cách của Ingmar Bergman, khi đan xen giữa những khoảnh khắc hài hước và các ký ức gia đình nặng nề. Cao trào cảm xúc nằm ở mối quan hệ giữa hai chị em: từ chỗ một người bảo vệ, một người được bảo vệ, họ dần trở thành chỗ dựa cho nhau.

Cuối cùng, phim không chỉ là câu chuyện về một gia đình mà còn về ký ức và những gì con người để lại cho nhau. Không phải vật chất, mà là cảm xúc, trải nghiệm và cả những vết thương", Awards Watch bình luận.

Bên cạnh nội dung giàu cảm xúc, phim cũng gây ấn tượng với phong cách hình ảnh tinh tế và nhịp dựng tiết chế. Những khung hình mang đậm chất điện ảnh châu Âu góp phần tạo nên bầu không khí trầm lắng đặc trưng trong phong cách của đạo diễn Joachim Trier.

Phim sử dụng cảnh quay tĩnh, chiếu sáng tự nhiên và bố cục khung hình gần gũi, để nhấn mạnh những khoảnh khắc nhỏ nhưng có sức nặng tâm lý lớn. Mỗi cử chỉ, ánh mắt, khoảng lặng đều được cân nhắc như nốt nhạc trong bản giao hưởng về gia đình và ký ức.