Cận Tết, lại lo ngộ độc rượu pha hóa chất

Lo ngại rượu không nhãn mác

Những ngày cận tết Nguyên đán, rượu được bán tràn lan từ các cửa hàng nhỏ lẻ trong khu dân cư đến các nền tảng mạng xã hội. Trong đó, đáng lưu ý các loại rượu trắng, rượu quê, rượu ngâm thảo dược (ngô tím, chuối hột, đòng đòng nếp, táo mèo, ba kích…) được bán với giá dao động từ vài chục nghìn đến vài trăm nghìn đồng mỗi chai, được nhiều người mua bởi tâm lý dễ uống và giá rẻ.

Người bán rượu cho biết, "rượu không nhãn mác do là rượu người quen ở quê nấu, chất lượng và không có hóa chất, nên rượu thơm, êm say, uống không đau đầu". Tuy nhiên, theo PGS.TS Nguyễn Duy Thịnh, nguyên cán bộ Viện Công nghệ sinh học và thực phẩm, Đại học Bách Khoa Hà Nội, nhu cầu mua và sử dụng rượu bia tăng cao trong mỗi dịp Tết đến, xuân về. Chính vì vậy, nguy cơ rượu giả, rượu kém chất lượng trà trộn trên thị trường là hiện hữu.

Việc sử dụng các loại rượu này khiến tiềm ẩn nguy cơ cao về mất an toàn thực phẩm, nhất là nguy cơ ngộ độc do hàm lượng methanol vượt ngưỡng cho phép, có thể gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe, thậm chí đe dọa tính mạng.

Theo báo cáo từ lực lượng Hải quan và Quản lý thị trường, thời gian đầu năm 2026, đơn vị này liên tiếp bắt giữ các lô hàng rượu lớn không có hóa đơn chứng từ.

Điển hình như tại Lào Cai, cơ quan chức năng đã thu giữ hơn 800 lít rượu không rõ nguồn gốc vào đầu tháng 1. Tại thời điểm kiểm tra, cơ sở đang kinh doanh 880 lít rượu hương cốm được chứa trong 44 can nhựa, mỗi can dung tích 20 lít. Toàn bộ số rượu không thể hiện nguồn gốc, xuất xứ trên bao bì, không có hóa đơn, chứng từ hay giấy tờ hợp pháp chứng minh nguồn gốc hàng hóa.

Hệ lụy rượu giả pha hóa chất

Tại Trung tâm Chống độc, Bệnh viện Bạch Mai đã tiếp nhận không ít bệnh nhân ngộ độc methanol sau khi sử dụng rượu. Cách đây không lâu, các bác sĩ đã cấp cứu 6 bệnh nhân được đưa đến trong tình trạng rối loạn hô hấp, toan chuyển hóa nặng, trong đó có 2 người bị tổn thương thần kinh thị giác do ngộ độc methanol.

Được biết, cả nhóm bệnh nhân này rơi vào tình trạng ngộ độc sau khi cùng nhau liên hoan và dùng khoảng 5 lít rượu tự ngâm thảo dược mua của người quen và được đảm bảo chất lượng.

Kết quả xét nghiệm cho thấy nồng độ methanol trong máu dao động từ 44,6-256,9 mg/dL. Đặc biệt, mẫu rượu các nạn nhân sử dụng chứa tới 30,3% methanol, trong khi ethanol chỉ chiếm 1,84%.

TS.BS Nguyễn Trung Nguyên, Giám đốc Trung tâm Chống độc cho hay: "Đây là rượu giả pha từ cồn công nghiệp methanol, không phải rượu gạo hay rượu truyền thống. Rượu tự nấu nếu có methanol cũng chỉ ở dạng vết và không thể gây ngộ độc nặng".

Ông Nguyên cho biết thêm, methanol là chất cực độc, không màu, mùi vị khó phân biệt với ethanol. Ban đầu, người uống có thể say tương tự rượu thông thường, nhưng sau 8-48 giờ, methanol chuyển hóa thành axit formic gây toan chuyển hóa nặng, tổn thương não, thần kinh thị giác, thở nhanh sâu và có thể tử vong nếu không được điều trị kịp thời.

Cần dẹp nạn buôn bán tràn lan

Theo Trung tâm Chống độc, tỷ lệ tử vong do ngộ độc methanol tại Việt Nam rất cao, khoảng 30% ngay cả khi được điều trị tại cơ sở chuyên sâu, và có thể lên tới 50% ở vùng sâu, vùng xa. Đáng lo ngại, bệnh nhân mù mắt, hôn mê do methanol dễ bị nhầm với đột quỵ, dẫn đến chậm trễ trong chẩn đoán và điều trị.

BS Nguyên cảnh báo về vấn nạn rượu giả, cồn sát trùng giả chứa methanol vẫn len lỏi trong cộng đồng. Methanol là hóa chất công nghiệp được nhập khẩu và sản xuất với số lượng lớn, nhưng khâu quản lý còn lỏng lẻo, tạo điều kiện để bị pha trộn thành rượu giả, gây hậu quả nghiêm trọng cho sức khỏe cộng đồng và hệ thống y tế.

BS Nguyễn Trung Nguyên cho biết: Tại nhiều quốc gia phát triển, methanol vẫn được bán rộng rãi nhưng được quản lý chặt chẽ: Đóng can lớn, có màu đặc trưng, ghi rõ là hóa chất công nghiệp để tránh nhầm lẫn và sử dụng sai mục đích. Nhờ đó, các ca ngộ độc nặng và tử vong rất hiếm gặp.

Thực tế tại Việt Nam, dù đã xảy ra nhiều vụ ngộ độc và tử vong do methanol trong rượu giả, rất ít trường hợp sản xuất, buôn bán bị xử lý nghiêm. Đây là lỗ hổng lớn trong quản lý hóa chất và an toàn thị trường. Nếu không được khắc phục, nguy cơ ngộ độc rượu giả sẽ tiếp tục gia tăng, đặc biệt trong các dịp lễ, Tết, liên hoan.