Cần Thơ: Hồ nước ngọt 160 tỷ đồng chưa vận hành, đề xuất đầu tư thêm 588 tỷ đồng

Mỗi năm thất thoát 800 triệu đến 1 tỷ đồng

Ngày 11/8, UBND TP Cần Thơ cho biết, ông Lê Công Lý, Phó chủ tịch Thường trực UBND thành phố yêu cầu rà soát, hoàn thiện phương án tổ chức quản lý, xác định rõ đơn vị trực tiếp quản lý, vận hành hồ nước ngọt Hậu Giang; đồng thời bố trí nhân sự, trang thiết bị và kinh phí vận hành thường xuyên.

Lãnh đạo thành phố cũng yêu cầu thực hiện đầy đủ công tác kiểm tra, quan trắc, bảo trì, sửa chữa, bảo vệ công trình và hành lang bảo vệ hồ.

Trước đó, Trung tâm Khuyến nông và Dịch vụ nông nghiệp TP Cần Thơ trình UBND thành phố Đề án quản lý, khai thác, vận hành công trình Hồ nước ngọt Hậu Giang, nay thuộc xã Vĩnh Tường.

Hồ nước ngọt Hậu Giang thuộc ấp Vĩnh Thạnh, xã Vĩnh Tường, có quy mô 50ha, diện tích mặt hồ khoảng 21ha, dung tích trên 1,5 triệu m³, tổng vốn đầu tư hơn 160 tỷ đồng.

Công trình hoàn thành, bàn giao cho Trung tâm Khuyến nông và Dịch vụ nông nghiệp TP Cần Thơ quản lý từ tháng 5/2024. Mục tiêu chính của dự án là tạo nguồn nước mặt, bảo đảm nước sinh hoạt cho người dân khu vực, chủ động ứng phó hạn hán, xâm nhập mặn.

Tuy nhiên, sau khi hoàn thành, hồ chưa được đưa vào khai thác đầy đủ. Theo ông Mai Thế Linh, Phó giám đốc Trung tâm Khuyến nông và Dịch vụ nông nghiệp TP Cần Thơ, quy trình vận hành, khai thác công trình đến nay chưa được cấp có thẩm quyền phê duyệt.

“Nhiệm vụ chính của hồ là cấp nước thô cho các nhà máy sản xuất nước sinh hoạt, cấp cho người dân các xã, phường gần hồ, nhất là trong mùa khô; đồng thời có thể hỗ trợ cấp nước cho các khu công nghiệp, cụm công nghiệp gần hồ. Tuy nhiên, trạm bơm cấp tại hồ và hệ thống đường ống đấu nối từ hồ vào mạng đường ống hiện hữu cần vốn đầu tư”, ông Linh cho biết.

Trong khi đó, ông Nguyễn Đức Thành, Giám đốc Trung tâm Ứng phó thiên tai và Biến đổi khí hậu, đơn vị tư vấn đề án cho rằng, đề án đã được lập, thông qua hội đồng góp ý hoàn thiện nhưng chưa được phê duyệt do quá trình sáp nhập tỉnh, thành phố.

Theo đó, hồ có nhiệm vụ cấp nước thô cho các nhà máy nước, phục vụ khoảng 248.000 người tại các xã, phường Vị Thanh 1, Long Bình, Tân Bình, Vị Thủy và Hòa An.

Tuy nhiên, dung tích hiệu dụng của hồ hơn 717.000m³ được đơn vị tư vấn đánh giá chưa đáp ứng nhu cầu sử dụng nước theo thiết kế. Vì vậy, đề án đề xuất xây dựng thêm một số cống để bổ sung lượng nước trữ khoảng 40.000 - 56.800m³, kinh phí khoảng 20 tỷ đồng.

Hiện khu vực quanh hồ có 4 công trình cấp nước gồm Trạm cấp nước tập trung Vĩnh Tường, Nhà máy nước Nàng Mau, Trạm cấp nước tập trung Vị Thanh 2 và Trạm cấp nước tập trung Long Bình. Tổng công suất khai thác theo giấy phép của các công trình này hơn 14.000m³/ngày đêm.

Để đưa nguồn nước hồ vào khai thác, đơn vị tư vấn đề xuất đầu tư hệ thống đường ống dẫn nước thô kết nối với 4 công trình trên, tổng kinh phí hơn 35,7 tỷ đồng.

Đáng chú ý, theo đề án, việc chưa đưa hồ vào khai thác khiến nguồn thu từ nước hồ bị bỏ lỡ, ước tiêu phí khoảng 800 triệu đến 1 tỷ đồng mỗi năm.

Trong khi đó, Sở Tài chính TP Cần Thơ đã bố trí khoảng 1,5 tỷ đồng trong năm 2026 để Trung tâm Khuyến nông và Dịch vụ nông nghiệp thực hiện các hợp đồng quản lý, khai thác hồ.

Chưa khai thác, đề xuất đầu tư thêm 588 tỷ đồng

Để đưa hồ vào vận hành, trước mắt, hồ cần được đầu tư các hạng mục phục vụ cấp nước như trạm bơm, đường ống đấu nối và công trình bổ sung nguồn nước.

Tuy nhiên, đề án còn đưa ra phương án đầu tư lớn hơn, với tổng vốn khoảng 588 tỷ đồng trong giai đoạn 2026-2030, nhằm khai thác hồ theo hướng đa mục tiêu.

Trong tổng số này, ngân sách Trung ương và địa phương dự kiến khoảng 73,5 tỷ đồng; phần vốn còn lại dự kiến huy động từ nguồn xã hội hóa.

Khoản đầu tư được chia thành 4 nhóm gồm công trình phục vụ vận hành, quản lý hồ; công trình cấp nước sinh hoạt; công trình kết nối du lịch, mô hình sản xuất nông nghiệp và điện năng lượng mặt trời.

Theo đề án, hạ tầng du lịch sẽ gồm đường giao thông vào hồ, cầu qua kênh Tư Đỏ, khu đón khách, bãi đỗ xe, cây xanh và các mô hình sản xuất nông nghiệp mẫu. Hồ cũng được định hướng kết nối với các tuyến du lịch, điểm tham quan và vùng sản xuất nông nghiệp đặc trưng của khu vực, phát triển điện mặt trời công suất dự kiến 20 MW trên khu vực hồ.

Như vậy, sau khi đầu tư hơn 160 tỷ đồng, hoàn thành và bàn giao từ năm 2024 nhưng chưa vận hành đầy đủ, công trình đang được đề xuất tiếp tục huy động nguồn lực lớn để khai thác theo hướng đa mục tiêu.

Trước đề xuất này, lãnh đạo UBND TP Cần Thơ yêu cầu trước hết phải hoàn thiện quy trình vận hành hồ, quy định cụ thể việc lấy nước, tích nước, điều tiết và cấp nước; xác định rõ điều kiện, ngưỡng chất lượng nước được phép đưa vào hồ.

Sở Nông nghiệp và Môi trường được giao phối hợp với các cơ quan liên quan và đơn vị quản lý xây dựng cơ chế quan trắc mực nước, độ mặn, các chỉ tiêu chất lượng nước; đồng thời xây dựng phương án xử lý khi xảy ra hạn hán, xâm nhập mặn, ô nhiễm nguồn nước, thiên tai, sự cố công trình hoặc tình huống khẩn cấp.

Theo ông Lê Công Lý, quy trình phải xác định rõ trách nhiệm thông tin, cảnh báo và chế độ báo cáo, bảo đảm công trình được quản lý, vận hành an toàn, đúng mục tiêu và phát huy hiệu quả.