Cảng vụ Đường thủy nội địa Phú Thọ: Chủ động quản lý, giữ bình yên trên những sông, hồ

Từ những tuyến sông, hồ, đầm gắn với hoạt động vận tải hàng hóa, hành khách và du lịch, yêu cầu bảo đảm an toàn giao thông đường thủy ngày càng đặt ra cấp thiết. Bằng việc chủ động rà soát nhu cầu thực tế, tham mưu phát triển luồng tuyến, tăng cường quản lý cảng, bến, kiểm soát phương tiện và xử lý vi phạm, Cảng vụ Đường thủy nội địa Phú Thọ đang từng bước nâng cao hiệu lực quản lý nhà nước, góp phần để những chuyến hàng, chuyến đò và hành trình du lịch trên sông nước diễn ra an toàn.

Trên địa bàn Phú Thọ, hệ thống sông, hồ, đầm không chỉ tạo nên không gian sinh thái, cảnh quan mà còn giữ vai trò quan trọng trong phát triển vận tải, thương mại, du lịch và dịch vụ. Cùng với sự phát triển kinh tế - xã hội, nhu cầu khai thác các tuyến đường thủy cũng ngày một đa dạng.

Thực tế đó đòi hỏi công tác quản lý không thể chỉ dừng ở việc kiểm tra, cấp phép hay xử lý vi phạm, mà phải chủ động đi trước, nắm bắt nhu cầu vận tải để kịp thời tham mưu đầu tư, hoàn thiện hạ tầng và tổ chức giao thông phù hợp.

Với tinh thần đó, Cảng vụ Đường thủy nội địa Phú Thọ đã chủ động tham mưu Sở Xây dựng triển khai Kế hoạch số 4224/KH-SXD ngày 28/4/2026 về kiểm tra, rà soát hiện trạng kết cấu hạ tầng và hoạt động vận tải thủy trên các tuyến sông, hồ, đầm và vùng nước thuộc phạm vi quản lý.

Qua rà soát, một thực tế được đặt ra là tại một số khu vực, dù chưa được cơ quan có thẩm quyền công bố luồng đường thủy nội địa địa phương, hoạt động khai thác, vận tải đã hình thành và phát sinh nhu cầu ngày càng rõ nét.

Đó là hoạt động vận chuyển cát, sỏi từ sông Lô đến các bến hàng hóa và hồ Đại Lải; vận tải khách du lịch tại đầm Ao Châu hay hoạt động vận tải trên tuyến sông Phó Đáy thuộc địa bàn xã Vĩnh Thành.

Những hoạt động này cho thấy nhu cầu vận tải đường thủy đang vận động theo thực tế phát triển kinh tế - xã hội. Nếu hạ tầng và hành lang pháp lý không được nghiên cứu, hoàn thiện kịp thời, công tác quản lý sẽ gặp khó khăn, trong khi nguy cơ mất an toàn giao thông cũng có thể phát sinh.

Từ thực tiễn đó, Cảng vụ đã tham mưu lãnh đạo Sở Xây dựng báo cáo UBND tỉnh xem xét bố trí khoảng 3,373 tỷ đồng để khảo sát, đầu tư xây dựng và công bố mở luồng đường thủy nội địa địa phương tại 3 khu vực có nhu cầu thực tế.

Các khu vực được đề xuất gồm đoạn từ Km0 đến Km0+600 tuyến sông Phó Đáy kết nối với sông Lô; khu vực đầm Ao Châu dài hơn 4km và khu vực hồ Đại Lải dài hơn 5km.

Đây không đơn thuần là câu chuyện đầu tư thêm một tuyến luồng. Phía sau mỗi đề xuất là yêu cầu tổ chức lại hoạt động giao thông theo hướng bài bản, an toàn và phù hợp với nhu cầu thực tế.

Khi luồng tuyến được khảo sát, đầu tư và công bố theo quy định, phương tiện có thêm điều kiện hoạt động ổn định; cơ quan quản lý có cơ sở để tổ chức kiểm tra, giám sát; doanh nghiệp vận tải, chủ bến cũng thuận lợi hơn trong quá trình khai thác.

Đồng thời, những tuyến đường thủy được đầu tư bài bản có thể trở thành động lực thúc đẩy vận tải hàng hóa, du lịch và các dịch vụ liên quan, tạo thêm dư địa phát triển kinh tế cho địa phương.

Không phải tuyến nào cũng có thể đầu tư ngay. Đối với sông Bứa, sông Cà Lồ, sông Chảy, sông Phan và hồ Cánh Tạng, qua rà soát, Cảng vụ xác định chưa có đủ cơ sở, điều kiện để đề xuất đầu tư, công bố mở luồng.

Thay vì nóng vội, đơn vị tiếp tục theo dõi nhu cầu khai thác thực tế, đánh giá điều kiện và tham mưu cấp có thẩm quyền xem xét khi phù hợp. Cách tiếp cận này cho thấy công tác quản lý được đặt trên cơ sở thực tiễn, tránh đầu tư dàn trải, đồng thời bảo đảm nguồn lực được sử dụng hiệu quả.

Nếu phát triển luồng tuyến là bước đi mang tính dài hạn thì quản lý cảng, bến và phương tiện lại là công việc diễn ra thường xuyên, liên tục.

Mỗi ngày, trên các tuyến đường thủy, hàng nghìn lượt người và phương tiện có thể tham gia vận tải. Mỗi chuyến hàng, mỗi chuyến khách đều đặt ra yêu cầu về điều kiện phương tiện, người điều khiển, bến đón trả khách, bốc xếp hàng hóa và chấp hành quy định an toàn.

Vì vậy, Cảng vụ Đường thủy nội địa Phú Thọ xác định quản lý cảng, bến phải gắn chặt với kiểm tra, kiểm soát; phát hiện sớm những tồn tại, vi phạm để kịp thời chấn chỉnh, xử lý.

Chỉ trong 6 tháng đầu năm 2026, Cảng vụ đã cấp giấy phép rời, vào cảng, bến thủy nội địa cho 6.065 lượt phương tiện, phục vụ 187.210 lượt hành khách và 156.891 tấn hàng hóa.

Qua kiểm tra, kiểm soát, đơn vị đã lập 34 biên bản vi phạm hành chính, với tổng số tiền xử phạt 124,75 triệu đồng.

Đằng sau những con số này là khối lượng công việc không nhỏ của lực lượng làm nhiệm vụ quản lý cảng vụ. Từ hồ sơ, giấy phép đến điều kiện hoạt động của phương tiện, từ việc chấp hành quy định của người điều khiển đến hoạt động bốc xếp hàng hóa, đón trả hành khách, tất cả đều cần được kiểm soát chặt chẽ.

Cảng vụ cũng chủ động xây dựng kế hoạch kiểm tra, phối hợp với lực lượng chức năng và chính quyền địa phương; đồng thời tham gia xây dựng các báo cáo định kỳ, đột xuất và xử lý những vấn đề phát sinh trong quá trình quản lý.

Cùng với quản lý cảng, bến, công tác quản lý phương tiện, thuyền viên và người điều khiển phương tiện thủy nội địa được tăng cường. Việc cập nhật dữ liệu phương tiện, thuyền viên, người điều khiển và cung cấp thông tin liên quan đến phương tiện lắp đặt thiết bị AIS góp phần nâng cao khả năng theo dõi, giám sát hoạt động vận tải.

Trong quá trình thực hiện nhiệm vụ, Cảng vụ còn phối hợp tháo gỡ khó khăn, vướng mắc trong đăng kiểm phương tiện thủy nội địa khu vực lòng hồ Hòa Bình; hướng dẫn các chủ đầu tư thực hiện quy định về bến thủy nội địa phục vụ thi công dự án, trong đó có dự án cao tốc Hòa Bình - Mộc Châu.

Điều này cho thấy công tác quản lý đang được thực hiện theo hướng vừa kiểm soát chặt chẽ, vừa đồng hành, hướng dẫn các tổ chức, doanh nghiệp tuân thủ đúng quy định, hạn chế phát sinh vướng mắc trong quá trình hoạt động.

Một trong những điểm nhấn trong công tác quản lý đường thủy nội địa là kiểm tra liên ngành hoạt động cảng, bến.

Thực hiện Kế hoạch số 8372/KH-SXD ngày 21/7/2026 của Sở Xây dựng về kiểm tra liên ngành hoạt động cảng, bến thủy nội địa trên địa bàn tỉnh năm 2026, Cảng vụ đã phối hợp tổ chức kiểm tra tại 6 bến thủy nội địa.

Các bến gồm Bến cảng du lịch Thung Nai; Bến thủy nội địa của Ban Quản lý di tích Lịch sử - Văn hóa Đền Thác Bờ; Bến Hiền Lương; Bến Bãi Sang; Bến thủy bốc xếp cát, sỏi Sông Lô và Bến thủy nội địa Việt Xuân.

Phạm vi kiểm tra được triển khai khá toàn diện, từ điều kiện hoạt động, hồ sơ pháp lý của cảng, bến đến việc chấp hành quy định về an toàn giao thông đường thủy.

Hệ thống báo hiệu, biển báo, phao tiêu; phương án bảo đảm an toàn và phòng, chống thiên tai; hoạt động bốc xếp hàng hóa, đón trả hành khách, neo đậu phương tiện đều được kiểm tra.

Đoàn cũng kiểm tra công tác bảo vệ môi trường, phòng cháy, chữa cháy, bảo vệ hành lang công trình, hành lang luồng; hệ thống tiếp nhận thông tin phương tiện vào, rời cảng, bến và điều kiện của phương tiện hoạt động tại từng khu vực.

Đặc biệt, những trường hợp hoạt động khi chưa được công bố, hoạt động không đúng phạm vi được công bố hoặc tự ý tổ chức hoạt động bến thủy nội địa được đưa vào diện kiểm tra, xử lý theo quy định.

Qua kiểm tra, Đoàn đã lập 6 biên bản, ghi nhận kết quả đạt được, đồng thời chỉ rõ những tồn tại, hạn chế và yêu cầu các đơn vị khắc phục.

Đáng chú ý, Đoàn kiểm tra đã lập biên bản vi phạm hành chính đối với Bến thủy bốc xếp cát, sỏi Sông Lô của Xí nghiệp khai thác và kinh doanh cát, sỏi Sông Lô do không ban hành quy trình xếp dỡ hàng hóa, với số tiền xử phạt 4 triệu đồng.

Việc xử lý một vi phạm cụ thể có thể không lớn về giá trị tiền phạt, nhưng mang ý nghĩa cảnh báo và phòng ngừa rõ rệt. Bởi trong hoạt động đường thủy, một thiếu sót tưởng như nhỏ nếu không được khắc phục kịp thời cũng có thể trở thành mắt xích dẫn tới nguy cơ mất an toàn.

Do đó, mục tiêu của kiểm tra không chỉ là xử phạt, mà quan trọng hơn là nhận diện nguy cơ, yêu cầu khắc phục và nâng cao trách nhiệm của chủ cảng, chủ bến, doanh nghiệp và người tham gia giao thông.

Đặc thù của giao thông đường thủy là chịu tác động trực tiếp của điều kiện thời tiết và thủy văn. Trong mùa mưa bão, mưa lớn, lũ, ngập lụt, lũ quét, sạt lở đất, lốc, sét, mưa đá có thể xuất hiện bất ngờ, đe dọa an toàn phương tiện, hành khách và công trình.

Trước yêu cầu đó, Cảng vụ Đường thủy nội địa Phú Thọ đã xây dựng phương án phòng, chống thiên tai và bảo đảm an toàn giao thông năm 2026; phân công lực lượng trực, chủ động theo dõi diễn biến thời tiết và sẵn sàng ứng phó với các tình huống bất thường.

Cùng với đó, đơn vị phối hợp các lực lượng chức năng tăng cường quản lý, bảo đảm an toàn giao thông đường thủy phục vụ các hoạt động du lịch, lễ hội, trong đó có khu vực Đền Chúa Thác Bờ; triển khai các giải pháp bảo đảm an toàn giao thông trong dịp tết Nguyên đán và Lễ hội Xuân năm 2026.

Đối với hoạt động du lịch đường thủy, yêu cầu này càng trở nên quan trọng. Một chuyến du lịch trên sông nước chỉ thực sự trọn vẹn khi hành khách được bảo đảm an toàn từ lúc xuống bến đến khi kết thúc hành trình.

Chủ động phòng ngừa vì thế được xác định là giải pháp quan trọng, thay vì chờ xảy ra sự cố mới xử lý.

Cùng với quản lý trực tiếp, Cảng vụ Đường thủy nội địa Phú Thọ còn chú trọng xây dựng, hoàn thiện các quy định làm cơ sở cho công tác quản lý lâu dài.

Đơn vị tham mưu xây dựng quy định về quản lý, bảo trì và bảo vệ kết cấu hạ tầng đường thủy nội địa thuộc phạm vi quản lý của UBND tỉnh Phú Thọ.

Dự thảo tập trung vào việc quản lý các tuyến sông, kênh, hồ, đầm chưa được đầu tư, công bố mở luồng nhưng có hoạt động vận tải; tổ chức khắc phục hậu quả thiên tai, bảo đảm giao thông; lập, phê duyệt và thực hiện kế hoạch bảo trì công trình.

Cùng với đó là quy định về tần suất khảo sát định kỳ luồng đường thủy nội địa địa phương và bảo vệ kết cấu hạ tầng đường thủy.

Đây là những nội dung có ý nghĩa nền tảng, giúp công tác quản lý chuyển từ xử lý từng vụ việc sang quản lý có hệ thống, có kế hoạch và chủ động hơn.

Trong xu thế chuyển đổi số, Cảng vụ cũng triển khai Thông tư số 20/2026/TT-BXD và Thông tư số 21/2026/TT-BXD của Bộ trưởng Bộ Xây dựng; cập nhật phần mềm cơ sở dữ liệu xử lý vi phạm hành chính; xây dựng các chương trình, kế hoạch phục vụ chuyển đổi số, cải cách hành chính, thi đua và nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ, công chức, người lao động.

Ứng dụng công nghệ vào quản lý dữ liệu phương tiện, xử lý vi phạm và cải cách thủ tục hành chính sẽ góp phần nâng cao tính chính xác, minh bạch, đồng thời giúp công tác quản lý ngày càng nhanh chóng, hiệu quả hơn.

Trao đổi với phóng viên Báo Xây dựng, ông Nguyễn Tuấn Anh, Giám đốc Cảng vụ Đường thủy nội địa Phú Thọ, cho biết thời gian tới, đơn vị tiếp tục tập trung thực hiện đầy đủ các nhiệm vụ được giao; thường xuyên theo dõi, rà soát nhu cầu vận tải thủy để tham mưu đầu tư, công bố các tuyến luồng phù hợp với thực tế.

Theo đó, Cảng vụ tiếp tục tăng cường quản lý cảng, bến thủy nội địa; đẩy mạnh kiểm tra, kiểm soát, xử lý nghiêm các hành vi vi phạm; phối hợp với các sở, ngành, chính quyền địa phương và lực lượng chức năng trong công tác bảo đảm trật tự, an toàn giao thông đường thủy.

Đặc biệt, đơn vị sẽ chủ động các phương án phòng, chống thiên tai, ứng phó với những tình huống thời tiết nguy hiểm, nhất là trong mùa mưa bão, nhằm hạn chế thấp nhất nguy cơ xảy ra tai nạn, sự cố trên các tuyến đường thủy.

Có thể thấy, công tác quản lý đường thủy nội địa đang được Cảng vụ Đường thủy nội địa Phú Thọ triển khai trên nhiều mặt trận: từ khảo sát, tham mưu phát triển luồng tuyến đến quản lý cảng, bến; từ kiểm soát phương tiện, xử lý vi phạm đến phòng, chống thiên tai; từ hoàn thiện quy định quản lý đến chuyển đổi số.

Mỗi nhiệm vụ đều hướng tới một mục tiêu chung: để hoạt động giao thông trên sông nước diễn ra an toàn, đúng quy định và hiệu quả hơn.

Đó cũng là cách để những dòng sông không chỉ là tuyến giao thông vận chuyển hàng hóa, hành khách mà còn trở thành không gian phát triển du lịch, dịch vụ và kinh tế của địa phương.

Trong thời gian tới, khi nhu cầu vận tải và du lịch đường thủy tiếp tục phát triển, vai trò của công tác quản lý càng trở nên quan trọng. Với phương châm chủ động nắm tình hình, quản lý sát thực tế, kiểm tra có trọng tâm, xử lý nghiêm vi phạm và phòng ngừa từ sớm, Cảng vụ Đường thủy nội địa Phú Thọ đang từng bước xây dựng một phương thức quản lý ngày càng chuyên nghiệp, hiệu quả.

Từ những bến cảng, bến khách đến từng tuyến luồng, từng phương tiện, sự an toàn được đặt lên hàng đầu. Và trên hành trình ấy, mỗi giải pháp quản lý được triển khai hôm nay chính là thêm một bước bảo đảm cho những chuyến hàng thông suốt, những hành trình du lịch bình an và những dòng sông tiếp tục phát huy giá trị trong phát triển kinh tế - xã hội của Phú Thọ.