Chính phủ chỉ đạo chấm dứt cho vay tập trung vào khách hàng “sân sau”

Yêu cầu chấm dứt cho vay tập trung vào "sân sau"

Phó Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Văn Thắng vừa ký Quyết định 1809 phê duyệt Đề án tiếp tục hiện đại hóa hệ thống ngân hàng, xử lý các tổ chức tín dụng yếu kém, tăng cường khả năng tiếp cận vốn cho doanh nghiệp, nhất là doanh nghiệp nhỏ và vừa.

Đề án yêu cầu các tổ chức tín dụng chấm dứt tình trạng cho vay tập trung vào một số doanh nghiệp, nhóm khách hàng lớn hoặc các dự án thuộc hệ sinh thái, "sân sau" của tập đoàn có thể gây rủi ro, tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn trong hoạt động.

Các tổ chức tín dụng phải tăng cường kiểm tra, kiểm soát và kiểm toán nội bộ đối với chất lượng tín dụng, mức độ tập trung tín dụng, khách hàng và nhóm khách hàng liên quan, cũng như hoạt động cấp tín dụng vào các lĩnh vực tiềm ẩn rủi ro cao.

Đặc biệt, cần lưu ý những trường hợp có tỷ lệ nợ xấu cao hoặc tăng nhanh, dư nợ tập trung vào bất động sản và hoạt động cấp tín dụng phục vụ đầu tư, kinh doanh chứng khoán tăng mạnh.

Đề án cũng đặt ra yêu cầu nâng cao chất lượng thẩm định, tăng cường kiểm tra việc sử dụng vốn vay, phát hiện sớm rủi ro và hạn chế phát sinh nợ nhóm 2, nợ xấu.

Đối với các khoản lãi dự thu lớn, có thời gian dự thu dài hoặc tăng mạnh, các tổ chức tín dụng phải rà soát và thoái các khoản lãi dự thu không đúng quy định, bảo đảm lợi nhuận phản ánh đúng thực trạng hoạt động kinh doanh.

Đồng thời, các tổ chức tín dụng phải thường xuyên rà soát biến động sở hữu cổ phần, hoạt động cấp tín dụng đối với cổ đông, lãnh đạo và người có liên quan nhằm phát hiện sớm dấu hiệu rủi ro, hành vi vi phạm pháp luật.

Ngân hàng Nhà nước được giao tăng cường thanh tra, kiểm tra, giám sát và cảnh báo sớm đối với các tổ chức tín dụng có mức độ tập trung tín dụng cao, tăng trưởng tín dụng nhanh hoặc cho vay nhiều vào những lĩnh vực tiềm ẩn rủi ro.

VIS Rating cảnh báo rủi ro tập trung tín dụng gia tăng

VIS Rating vừa cập nhật thông tin ngành chứng khoán 6 tháng đầu năm 2026. Tại báo cáo của mình, VIS Rating nhìn nhận, các công ty chứng khoán có liên kết với ngân hàng tăng trưởng các mảng kinh doanh cốt lõi nhanh hơn các công ty cùng ngành nhờ nguồn vốn mới được bổ sung.

Trong nửa đầu năm, bốn công ty chứng khoán huy động thành công tổng cộng khoảng 40.000 tỷ đồng vốn mới, góp phần đưa tỷ lệ đòn bẩy toàn ngành giảm từ 2,4 lần năm 2025 xuống 2,2 lần. Hoạt động tăng vốn cũng giúp giảm phụ thuộc vào nguồn vốn ngắn hạn, nâng tỷ lệ thanh khoản từ 105% cuối năm 2025 lên 107% trong quý II/2026.

Một số công ty lớn, trong đó có doanh nghiệp liên kết ngân hàng, duy trì khả năng sinh lời ổn định hơn nhờ tăng thu nhập phí tư vấn phát hành trái phiếu và lợi nhuận ổn định từ đầu tư trái phiếu, chứng chỉ tiền gửi. Tuy nhiên, những nguồn thu này chỉ bù đắp một phần áp lực suy giảm lợi nhuận chung.

Bên cạnh những kết quả tích cực, VIS Rating cảnh báo tăng trưởng đang tập trung ngày càng nhiều vào một số khách hàng vay ký quỹ lớn và một số tổ chức phát hành trái phiếu doanh nghiệp.

VIS Rating cho rằng, khi nhu cầu vay ký quỹ của khách hàng cá nhân ở mức thấp, các công ty chứng khoán liên kết ngân hàng mở rộng cho vay đối với một số khách hàng lớn. Đồng thời, hoạt động đầu tư vào trái phiếu của một số doanh nghiệp bất động sản lớn gia tăng, góp phần đẩy rủi ro toàn ngành từ 19% năm 2025 lên 21% trong quý II/2026.

Tỷ suất sinh lời trên tài sản bình quân (ROAA) toàn ngành giảm từ 5,6% năm 2025 xuống 4,3% trong nửa đầu năm 2026. VIS Rating cho biết, chi phí vốn tăng làm thu hẹp biên lợi nhuận cho vay ký quỹ, trong khi định giá cổ phiếu suy giảm ảnh hưởng đến lợi nhuận tự doanh. Trong 27 công ty được phân tích về kế hoạch lợi nhuận, 14 công ty đối mặt với rủi ro không hoàn thành kế hoạch năm 2026.

VIS Rating dự báo rủi ro tập trung tín dụng toàn ngành tiếp tục gia tăng trong nửa cuối năm 2026 khi hoạt động cho vay ký quỹ và đầu tư trái phiếu ngày càng tập trung vào một số khách hàng, tổ chức phát hành lớn. Điều này có thể làm suy giảm khả năng chống chịu của các công ty chứng khoán nếu những khách hàng này gặp áp lực tài chính.