Chủ động dự trữ, giữ ổn định nguồn cung xăng dầu những tháng cuối năm

Giá xăng bật tăng, dầu thế giới vượt 100 USD

Sau gần một tháng, giá xăng trong nước đã tăng mạnh trở lại sau một nhịp giảm nhẹ. Từ ngày 20/8-10/9, giá E5 RON92 tăng 1.911 đồng/lít, tương đương 8,75%, lên 23.744 đồng/lít; xăng E10 RON95-III tăng 1.571 đồng/lít, tương đương 6,93%, lên 24.239 đồng/lít.

Diễn biến giá cho thấy xu hướng tăng rõ nét trong tháng 9. Sau khi cùng giảm nhẹ ở kỳ 27/8, hai mặt hàng xăng đảo chiều và tăng mạnh trong hai kỳ tiếp theo. Riêng kỳ 10/9, E5 RON92 tăng tới 1.259 đồng/lít, còn E10 RON95-III tăng 965 đồng/lít - mức tăng lớn nhất trong gần một tháng nay.

Báo cáo của Sở Giao dịch Hàng hóa Việt Nam (MXV) cho thấy, giá dầu thế giới tiếp tục tăng trong tuần qua. Dầu Brent tăng 8,65%, lên 104,61 USD/thùng, trong khi WTI tăng 9,37%, đạt 100,05 USD, thu hẹp đáng kể khoảng cách với Brent.

Đà tăng chủ yếu xuất phát từ xung đột Mỹ - Iran leo thang, làm gia tăng lo ngại nguồn cung qua eo biển Hormuz bị gián đoạn. Rủi ro không chỉ nằm ở dòng dầu thô mà còn lan sang vận tải, bảo hiểm và khả năng tiếp cận các nguồn cung thay thế.

Hoạt động vận tải qua Hormuz tiếp tục ở mức thấp. Windward và S&P Global ghi nhận khoảng 10-17 lượt tàu qua lại mỗi ngày trong tuần đầu tháng 9. Lưu lượng thực tế có thể cao hơn do một số tàu tắt hệ thống nhận dạng tự động (AIS) hoặc sử dụng hình thức "dark shipping".

Theo Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA), lượng dầu vận chuyển qua Hormuz trong tháng 8 chỉ đạt 7,6 triệu thùng/ngày, giảm gần một nửa so với 13,1 triệu thùng/ngày trước xung đột. Các tuyến thay thế chưa đủ khả năng bù đắp phần thiếu hụt.

Rủi ro an ninh cũng làm nguồn cung tàu chở dầu trên tuyến Trung Đông - châu Á giảm mạnh, đẩy chi phí vận tải lên mức cao kỷ lục. Cước tàu VLCC từ Trung Đông đến Trung Quốc gần 800.000 USD/ngày, trong khi cước từ Vịnh Ba Tư tới Bắc Á lên gần 30 USD/thùng. Phí bảo hiểm tăng từ 0,05 lên 2,5 USD/thùng, còn việc chuyển hướng qua Yanbu hoặc Fujairah khiến thời gian giao hàng kéo dài.

Về cung - cầu, thị trường đối mặt nguy cơ thiếu dầu khi nguồn cung có thể giảm nhanh hơn nhu cầu. OPEC hạ dự báo tăng trưởng nhu cầu dầu năm 2026 xuống 380.000 thùng/ngày, trong khi IEA dự báo nguồn cung toàn cầu có thể giảm 5,7 triệu thùng/ngày.

Nguồn cung từ Mỹ, Brazil, Canada, Kazakhstan và Venezuela mới chỉ bù đắp một phần thiếu hụt. Vì vậy, cán cân thị trường vẫn nghiêng về nguy cơ thiếu cung nếu hoạt động vận chuyển qua Hormuz và các tuyến thay thế chưa sớm bình thường.

Trong bối cảnh đó, biên lợi nhuận lọc dầu cao đang thúc đẩy các nhà máy tìm nguồn dầu thô thay thế. Tại Trung Quốc, gần 10 nhà máy lọc dầu độc lập tăng mua dầu từ Tây Phi, Nam Mỹ và Nga, đẩy giá premium lên cao. Dầu Djeno của Congo hiện cao hơn Brent tới 20 USD/thùng.

Tập đoàn ZPC tăng 35,9% lượng dầu nhập từ Canada lên 178.000 thùng/ngày. Trong khi đó, nhà máy lọc dầu Dangote đặt mua 16 triệu thùng dầu Nigeria cho tháng 10, tương đương khoảng 520.000 thùng/ngày, gần tối đa công suất.

Siết nguồn cung, chống găm hàng xăng dầu

Theo ông Đỗ Xuân Quý, Phó tổng giám đốc Công ty Cổ phần Giao dịch hàng hóa 3D, giá dầu thế giới vẫn còn dư địa tăng trong ngắn hạn nhưng biên độ biến động sẽ lớn. Sau nhịp tăng mạnh, giá dầu đã phản ánh đáng kể các rủi ro về nguồn cung, do đó bất kỳ tín hiệu hạ nhiệt nào tại Trung Đông hoặc việc khôi phục các dòng chảy thương mại cũng có thể tạo áp lực điều chỉnh.

Ở chiều ngược lại, nếu các điểm nghẽn về vận chuyển và xuất khẩu kéo dài, giá dầu Brent có thể duy trì trên ngưỡng 100 USD/thùng và hướng tới các vùng giá cao hơn. Eo biển Hormuz tiếp tục là biến số then chốt của thị trường, trong khi mốc 100 USD/thùng được xem là ngưỡng tâm lý quan trọng đối với dầu WTI.

Trước diễn biến phức tạp của thị trường năng lượng thế giới, Chính phủ yêu cầu tăng cường các giải pháp bảo đảm nguồn cung xăng dầu trong nước.

Theo Thông báo 480, ngày 12/9 của Văn phòng Chính phủ về kết luận của Phó thủ tướng Nguyễn Văn Thắng, Trưởng Ban Chỉ đạo điều hành giá, Bộ Công thương được giao theo dõi sát diễn biến giá dầu thô, xăng dầu thành phẩm, khí hóa lỏng, than và các mặt hàng năng lượng chiến lược trên thị trường quốc tế.

Công tác điều hành giá và thị trường xăng dầu trong nước phải bám sát yêu cầu bảo đảm nguồn cung, tuân thủ các quy định hiện hành và Nghị quyết 36, ngày 6/3/2026.

Bộ này cũng phải chủ động điều hòa cung - cầu các mặt hàng thiết yếu, bảo đảm nguồn cung xăng dầu trong mọi tình huống; tăng cường dự trữ để sẵn sàng điều tiết, bình ổn thị trường khi xuất hiện biến động hoặc gián đoạn nguồn cung.

Song song với đó, cơ quan quản lý sẽ đẩy mạnh kiểm tra, giám sát việc kê khai, niêm yết giá đối với các mặt hàng thuộc phạm vi quản lý.

Đối với nguồn cung xăng dầu những tháng cuối năm, Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước, Bộ Công thương cho biết, hiện đã yêu cầu các thương nhân đầu mối và thương nhân phân phối thực hiện đầy đủ tổng nguồn xăng dầu tối thiểu năm 2026 được Bộ Công thương giao.

Các doanh nghiệp đầu mối cần chủ động dự báo thị trường, xây dựng phương án ứng phó, đa dạng hóa nguồn cung từ sản xuất trong nước và nhập khẩu; thực hiện nghiêm quy định về dự trữ nhằm bảo đảm nguồn hàng ổn định cho hệ thống phân phối và sẵn sàng đáp ứng nhu cầu trong mọi tình huống.

Đối với hệ thống phân phối, cơ quan quản lý yêu cầu tập trung nguồn lực bảo đảm cung ứng đầy đủ xăng dầu trên toàn địa bàn, đặc biệt tại các khu vực vùng sâu, vùng xa như Điện Biên, Lào Cai và Tuyên Quang.