Chủ tịch Quốc hội: Dân chủ ở cơ sở không chỉ là người dân được biết, được bàn, tham gia

Tiếp tục Phiên họp thứ 6, sáng 24/9, tại Nhà Quốc hội, Ủy ban Thường vụ Quốc hội cho ý kiến về dự án Luật Thực hiện dân chủ ở cơ sở (sửa đổi). Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Hồng điều hành Phiên họp.

Tại phiên họp, sau khi nghe Thứ trưởng Bộ Nội vụ Nguyễn Thị Hà trình bày tờ trình của Chính phủ; nghe báo cáo thẩm tra sơ bộ của Ủy ban Dân nguyện và Giám sát, thảo luận tại phiên họp, các ý kiến tán thành cao với báo cáo thẩm tra sơ bộ; đồng thời nhất trí về sự cần thiết sửa đổi toàn diện dự án Luật như Tờ trình của Chính phủ.

Đại biểu đề nghị tiếp tục bổ sung nội dung đánh giá thủ tục hành chính, phân cấp, phân quyền, thúc đẩy chuyển đổi số, bình đẳng giới, chính sách dân tộc và bản thuyết minh quy phạm hóa chính sách; Rà soát tổng thể để bảo đảm tính thống nhất về mặt nội dung giữa các văn bản trong hồ sơ dự án Luật. Các ý kiến cũng đề nghị rà soát kỹ dự thảo Luật với các luật liên quan, đặc biệt là Luật Tiếp cận thông tin và Luật Mặt trận Tổ quốc Việt Nam để bảo đảm sự đồng bộ, tránh chồng chéo.

Phát biểu chỉ đạo tại phiên họp, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn đề nghị cơ quan soạn thảo và các cơ quan liên quan tập trung làm rõ 5 nhóm vấn đề trọng tâm. Trong đó, xác định đúng tinh thần của luật là dân chủ phải gắn liền với pháp quyền, kỷ cương, kỷ luật và trách nhiệm. 

Theo Chủ tịch Quốc hội, dân chủ ở cơ sở không chỉ là người dân được biết, được bàn, được tham gia ý kiến mà quan trọng hơn là ý kiến đó được tiếp nhận thế nào, ai trả lời, bao giờ trả lời và kết quả xử lý ra sao. 

Vì vậy, Chủ tịch Quốc hội đề nghị lấy đây làm trục xuyên suốt của dự thảo Luật; quy định rõ đầu mối tiếp nhận, các trường hợp bắt buộc phải phản hồi, thời hạn phản hồi và quy trình thông báo cho người dân đối với các ý kiến không thuộc thẩm quyền, không để người dân góp ý xong mà không biết ý kiến của mình đi đâu.

Đồng thời, Chủ tịch Quốc hội cũng lưu ý, công tác tiếp xúc cử tri của Quốc hội và HĐND phải đổi mới mạnh mẽ, đi vào thực chất, tránh hình thức, đa dạng hóa chủ đề và đối tượng tiếp xúc để tiếp nhận nhiều luồng ý kiến mới.

Đối với những cơ chế trực tiếp tác động đến quyền của người dân, Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh phải được quy định rõ, không để khó thực hiện trong thực tế. Đồng thời, phải xử lý kỹ mối quan hệ giữa Luật Thực hiện dân chủ ở cơ sở (sửa đổi) với pháp luật chuyên ngành.

Chủ tịch Quốc hội cho biết, dự thảo luật mở rộng phạm vi nhân dân tham gia ý kiến đối với đất đai, quy hoạch, dự án đầu tư, môi trường, tái định cư, đơn vị hành chính. Đây là những lĩnh vực luật chuyên ngành đã quy định khá cụ thể. Vì vậy, đề nghị không vì tăng dân chủ mà tăng thêm thủ tục. Thủ tục phải dễ hiểu, dễ nhớ, ngắn gọn để người dân, doanh nghiệp tiếp cận được.

Nhấn mạnh chuyển đổi số phải mở rộng dân chủ, không tạo ra khoảng cách dân chủ số, Chủ tịch Quốc hội đồng tình với việc cho phép họp trực tuyến, bỏ phiếu điện tử, lấy ý kiến trên nền tảng số nhưng phải bảo đảm người cao tuổi, người ở vùng khó khăn, người chưa có điều kiện vẫn có đầy đủ cơ hội được tham gia. Phương thức số là một công cụ mở rộng quyền, không phải điều kiện để thực hiện quyền.

Đồng thời, phải xử lý chặt chẽ vấn đề xác thực, chống gian lận, bảo vệ dữ liệu và cách xác định kết quả khi kết hợp nhiều phương thức. Nhanh hơn phải đi cùng tin cậy hơn, thuận tiện hơn nhưng không làm giảm tính xác thực, ý chí của nhân dân...

Phát biểu kết luận nội dung Phiên họp, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Hồng nêu rõ, qua thảo luận, Ủy ban Thường vụ Quốc hội cơ bản nhất trí với sự cần thiết sửa đổi Luật. Ủy ban Thường vụ Quốc hội đề nghị Chính phủ chỉ đạo Bộ Nội vụ chủ trì phối hợp với các cơ quan khẩn trương nghiên cứu tiếp thu giải trình, chỉnh lý hoàn thiện hồ sơ dự án Luật, trình Quốc hội tại Kỳ họp thứ 2, Quốc hội khóa XVI. Ủy ban Dân nguyện và Giám sát chủ trì phối hợp Hội đồng Dân tộc, các Ủy ban của Quốc hội và các cơ quan liên quan hoàn thiện báo cáo thẩm tra chính thức trình Quốc hội xem xét quyết định.