Công trình siêu cao tầng: Chinh phục trọng lực nơi lưng chừng trời

Khám phá tư duy kiến tạo, giải pháp thực hiện các siêu công trình

Ngày 6/6, tại Hà Nội đã diễn ra chương trình đối thoại Flirting with Gravity #1 - Above Clouds (Tán tỉnh với trọng lực #1 - Phía trên tầng mây). Chương trình do Ban Quản lý thiết kế - Tập đoàn Sun Group (DMD), Sunjin Việt Nam, hai công ty quốc tế là Kohn Pedersen Fox (KPF), Thornton Tomasetti (TT) phối hợp tổ chức; Hội Kiến trúc sư Việt Nam bảo trợ chuyên môn.

Kiến trúc sư Mustafa Chehabeddine, người đã tham gia nhiều dự án đô thị và siêu cao tầng quy mô quốc tế, tham luận tại chương trình Flirting with Gravity #1 - Above Clouds.

Kiến trúc sư Hoàng Vũ Lân, đại diện ban tổ chức cho biết, Above Clouds (Phía trên tầng mây) là sự kiện đầu tiên thuộc chương trình Flirting with Gravity (Tán tỉnh với trọng lực). Đây là chuỗi đối thoại và bài giảng từ các nhà chuyên môn hàng đầu thế giới nhằm khám phá tư duy kiến tạo, nguồn cảm hứng và giải pháp thực hiện các siêu công trình thách thức năng lực sáng tạo của con người.

Qua việc kết nối tri thức toàn cầu với nhu cầu và bối cảnh Việt Nam, Flirting with Gravity hướng tới việc mở ra những cuộc đối thoại trực tiếp với các chuyên gia, kiến trúc sư và kỹ sư, những con người tài hoa đứng sau những công trình đầy tham vọng của thời đại, từ nhà siêu cao tầng, siêu đô thị đến các công trình hạ tầng chiến lược như cầu vượt biển, sân bay quốc tế hay các trung tâm văn hóa, công trình công cộng quy mô lớn.

Việt Nam đang bước vào giai đoạn đô thị hóa mạnh mẽ. Trong bối cảnh quỹ đất đô thị ngày càng hạn chế và nhu cầu phát triển ngày càng cao, phát triển đô thị theo chiều cao đang trở thành một xu thế tất yếu. 

Above Clouds được tổ chức như một diễn đàn đối thoại quốc tế nhằm kết nối cộng đồng nghề nghiệp Việt Nam với những tư duy, kinh nghiệm và giải pháp tiên tiến trên thế giới.

Ông John Peroto, Giám đốc điều hành của TT Chicago, chuyên gia kết cấu với nhiều năm kinh nghiệm tham gia các công trình siêu cao tầng, chia sẻ tại chương trình.

Hai diễn giả của Above Clouds là KTS Mustafa Chehabeddine, Giám đốc thiết kế KPF văn phòng London (Anh), người đã tham gia nhiều dự án đô thị và siêu cao tầng quy mô quốc tế và ông John Peroto, Giám đốc điều hành của TT Chicago (Mỹ), chuyên gia kết cấu với nhiều năm kinh nghiệm tham gia các công trình siêu cao tầng. KPF và TT là hai đơn vị đứng sau nhiều công trình siêu cao tầng mang tính biểu tượng của thế giới hiện nay.

Sự kết hợp của hai diễn giả mang đến một góc nhìn toàn diện, giữa một bên là tư duy phát triển đô thị theo chiều cao, một bên là thế giới của kỹ thuật kết cấu cực hạn, vật liệu hiệu năng cao, công nghệ thi công và những bài toán chưa từng có tiền lệ.

Công trình phải kể câu chuyện của vùng đất

Tại sự kiện, kiến trúc sư Mustafa Chehabeddine giới thiệu về các công trình cao tầng, siêu cao tầng do KPF thực hiện trên thế giới. Theo ông, công trình cao tầng không chỉ được nhìn như một biểu tượng kiến trúc mà là một phần của cấu trúc đô thị, văn hóa và đời sống con người trong tương lai.

"Thay vì là biểu tượng địa vị, các tòa nhà cao tầng nên được hình thành từ nhu cầu thực sự của xã hội - thành phố cần gì hôm nay và điều đó sẽ phục vụ đời sống đô thị như thế nào trong tương lai", kiến trúc sư Mustafa Chehabeddine bày tỏ.

Trong khi đó, ông John Peroto chia sẻ kinh nghiệm khi tham gia các công trình siêu cao tầng, kết cấu nhịp lớn và các dự án có độ phức tạp kỹ thuật hàng đầu thế giới.

Ông đặc biệt giới thiệu về quá trình "tán tỉnh với trọng lực" trong xây dựng Jeddah Tower - công trình đầu tiên trên thế giới hướng tới chiều cao vượt mốc 1.000m (hiện đang được xây dựng tại Saudi Arabia).

"Khi các công trình ngày càng vươn tới những độ cao mới, sẽ không còn chỗ cho sai sót. Ở những dự án cực hạn, kinh nghiệm không chỉ là lợi thế mà là điều kiện tiên quyết", ông John Peroto chia sẻ.

Hai diễn giả giao lưu với các khán giả, người làm nghề ở Việt Nam.

Trong phần thảo luận, trực tiếp trả lời câu hỏi của giới làm nghề Việt Nam, kiến trúc sư Mustafa Chehabeddine chia sẻ quan điểm xuyên suốt về bản sắc trong kiến trúc đương đại.

Theo đó, trước khi hình thành ý tưởng thiết kế công trình mới, ông luôn nghiên cứu kỹ vị trí địa lý, địa hình, khí hậu, văn hóa và lịch sử, bối cảnh xung quanh cũng như những kỳ vọng phát triển của địa phương. 

"Bản sắc kiến trúc không phải là 'gắn một hình tượng Việt Nam lên công trình' mà phải thể hiện được tinh thần của vùng đất đó. Chính vùng đất sẽ cho chúng ta biết công trình cần được thiết kế như thế nào", kiến trúc sư Mustafa Chehabeddine chia sẻ.

Chia sẻ về việc thiết kế khối đế công trình cao tầng (thường được bố trí là trung tâm thương mại) sẽ thay đổi thế nào khi thương mại điện tử lên ngôi? Kiến trúc sư Mustafa Chehabeddine cho rằng, các nền tảng trực tuyến không thể thay thế được trải nghiệm của con người. 

Vì vậy, các trung tâm thương mại trong tương lai sẽ phải thay đổi theo hướng gia tăng các không gian trải nghiệm, không gian công cộng, không gian xanh và các tiện ích phục vụ cộng đồng.

Khách hàng sẽ không còn đến chỉ để mua sản phẩm, mà còn để trải nghiệm, gặp gỡ, giao tiếp và tham gia các hoạt động xã hội. "Đây sẽ là một trong những hướng phát triển quan trọng của các tổ hợp đa chức năng trong tương lai", kiến trúc sư Mustafa Chehabeddine cho biết.

Càng vươn cao, càng phải dựa vào công nghệ 

Ở góc độ kỹ thuật, chuyên gia kết cấu John Peroto cho rằng các công trình siêu cao tầng đặt ra những thách thức hoàn toàn khác so với các công trình thông thường. Ba bài toán lớn nhất mà các kỹ sư phải đối mặt là tải trọng bản thân công trình, tác động của gió và động đất.

Diễn giả, ban tổ chức, khách mời chụp ảnh lưu niệm tại sự kiện.

Đối với tải trọng bản thân, hệ kết cấu phải được tối ưu hóa từ đỉnh xuống móng, để bảo đảm khả năng chịu lực cũng như hiệu quả sử dụng vật liệu.

Đối với tải trọng gió, khi công trình vượt lên độ cao hàng trăm mét, việc nghiên cứu gió ở các tầng khí quyển khác nhau, kết hợp với các công nghệ mô phỏng và phân tích hiện đại, là điều kiện bắt buộc.

Bài toán động đất cũng đòi hỏi không chỉ kiến thức chuyên môn mà còn cần kinh nghiệm thực tiễn trong đánh giá cách công trình ứng xử khi xảy ra sự cố. "Càng vươn cao, chúng ta càng phải dựa vào công nghệ để mở rộng hiểu biết của mình", ông John nhấn mạnh.

Dẫu vậy, ông John Peroto cũng cho rằng, công nghệ luôn thay đổi theo thời gian. Những phần mềm đương đại và công nghệ đang được sử dụng hiện nay có thể trở nên lỗi thời trong tương lai. 

Điều quan trọng nhất là kiến trúc sư, kỹ sư phải hiểu và nắm vững các nguyên lý cơ bản của nghề nghiệp. Dù trí tuệ nhân tạo đang phát triển mạnh mẽ thì tư duy và nền tảng chuyên môn vẫn là những giá trị cốt lõi của người kỹ sư.

Các diễn giả cho rằng công trình siêu cao tầng không chỉ là biểu tượng của công nghệ hay chiều cao, mà cuối cùng phải góp phần làm cho vùng đất đó đáng sống hơn, nhân văn hơn và mang lại nhiều giá trị hơn cho cộng đồng.