Công ty Nhiệt điện Phú Mỹ: "Xương sống" trong bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia

"Lá chắn" ổn định hệ thống trước làn sóng năng lượng tái tạo

Giữa tháng 4, khi nắng nóng diện rộng bao trùm cả nước, nhu cầu tiêu thụ điện tiếp tục lập đỉnh mới của năm 2026. Trong bối cảnh đó, vai trò của các nguồn điện nền, đặc biệt là nhiệt điện khí, càng trở nên rõ nét. Tại Trung tâm Điện lực Phú Mỹ, những tổ máy vẫn vận hành liên tục, giữ nhịp ổn định cho hệ thống điện quốc gia.

Được thành lập từ năm 1997, trải qua nhiều giai đoạn phát triển và tái cơ cấu, Công ty Nhiệt điện Phú Mỹ hiện quản lý, vận hành 13 tổ máy với tổng công suất lắp đặt 2.540 MW. Hệ thống bao gồm các nhà máy Phú Mỹ 1, Phú Mỹ 2.1, Phú Mỹ 2.1 mở rộng và Phú Mỹ 4. Đây đều là những tổ hợp công nghệ hiện đại, sử dụng thiết bị của các tập đoàn hàng đầu thế giới như Mitsubishi (Nhật Bản), GE (Mỹ) và Siemens (Đức).

Điểm nhấn về công nghệ nằm ở việc áp dụng chu trình hỗn hợp (Combined Cycle). Theo ông Trần Hữu Thanh, Phó giám đốc Công ty Nhiệt điện Phú Mỹ, việc tận dụng nhiệt thải từ tuabin khí để vận hành tuabin hơi đã giúp nâng hiệu suất phát điện từ khoảng 35% lên trên 55-56%, mà không cần bổ sung thêm nhiên liệu. Cùng với đó, hệ thống phun sương (fogging) được triển khai nhằm giảm tác động của nhiệt độ môi trường, giúp tăng thêm khoảng 28 MW công suất cho mỗi tổ máy.

Không chỉ tối ưu về công nghệ, Phú Mỹ còn ghi dấu ấn nổi bật về sản lượng. Tính đến tháng 4/2026, tổng sản lượng điện tích lũy của công ty đạt 348 tỷ kWh - mức cao nhất trong các đơn vị phát điện tại Việt Nam. Con số này không chỉ phản ánh quy mô vận hành, mà còn khẳng định vị thế "trụ cột" của cụm điện khí Phú Mỹ trong hệ thống điện quốc gia.

Trong bối cảnh năng lượng tái tạo như điện gió, điện mặt trời phát triển nhanh nhưng phụ thuộc lớn vào thời tiết, các tổ máy tuabin khí tại Phú Mỹ đóng vai trò như "bộ đệm" điều tiết quan trọng. Nhờ khả năng khởi động nhanh và vận hành linh hoạt, các tổ máy thường xuyên thực hiện lệnh tăng - giảm tải, thậm chí dừng - khởi động liên tục để cân bằng hệ thống. Có những năm cao điểm, toàn bộ 13 tổ máy phải thực hiện gần 1.000 lần khởi động/ngừng máy - một cường độ vận hành hiếm thấy trong ngành điện.

Chủ động chuyển dịch nhiên liệu, thích ứng bài toán an ninh năng lượng

Cùng với áp lực vận hành gia tăng, Công ty Nhiệt điện Phú Mỹ đặc biệt chú trọng bài toán nhiên liệu, trong bối cảnh xung đột Trung Đông đang tạo ra những áp lực đáng kể lên thị trường năng lượng.

Theo lãnh đạo doanh nghiệp, cụm 4 nhà máy hiện tiêu thụ tối đa khoảng 10 triệu m³ khí mỗi ngày, tương ứng sản lượng phát điện khoảng 60 triệu kWh. Nếu như trước đây, sản lượng phát điện bình quân chỉ ở mức 20-25 triệu kWh/ngày, thì nay đã tăng lên xấp xỉ 40 triệu kWh/ngày. Những con số này phản ánh rõ xu hướng gia tăng mạnh mẽ của nhu cầu điện, kéo theo áp lực đảm bảo nguồn nhiên liệu ổn định.

Trước thực tế đó, doanh nghiệp đã chủ động triển khai đồng bộ nhiều giải pháp. Về kỹ thuật, công tác kiểm tra, bảo dưỡng được tăng cường nhằm sẵn sàng ứng phó với các tình huống bất thường. Đáng chú ý, kế hoạch đại tu thiết bị vốn dự kiến vào tháng 8 đã được đẩy sớm lên từ tháng 3, đảm bảo các tổ máy vận hành ở trạng thái tối ưu ngay từ đầu mùa khô.

Ở góc độ nhiên liệu, Công ty Nhiệt điện Phú Mỹ tích cực đàm phán để gia tăng nguồn cung khí. Một nguồn khí nội địa đã được nâng từ 1,4 tỷ lên 3 tỷ m³. Đồng thời, nguồn LNG cũng được mở rộng từ hai kênh khác nhau, trong đó nguồn chính từ PV Gas tăng từ khoảng 5,5-7,5 tỷ m³ lên tới 9,5 tỷ m³. Bên cạnh đó, nguồn LNG từ Hải Linh dự kiến đi vào khai thác từ tháng 5, góp phần đa dạng hóa nguồn cung và gia tăng tính cạnh tranh về giá.

Ông Thanh nhấn mạnh, trong bối cảnh nguồn khí nội địa suy giảm mạnh - từ khoảng 23 triệu m³/ngày xuống còn 7-8 triệu m³/ngày, việc chuyển dịch sang sử dụng LNG trở thành xu hướng tất yếu.

"Thực tế vận hành trong hai năm qua cho thấy LNG có khả năng tương thích cao với hệ thống hiện hữu, không đòi hỏi cải tạo lớn về kỹ thuật. Việc bổ sung nguồn LNG trong thời gian tới được kỳ vọng sẽ tăng cường dự phòng nhiên liệu, đặc biệt trong các tháng cao điểm mùa khô", ông Thanh nói.

Không chỉ dừng lại ở đa dạng hóa nguồn cung, các tổ máy tuabin khí của Phú Mỹ còn thể hiện rõ lợi thế về tính linh hoạt trong vận hành. Theo đó, tổ máy có thể sử dụng đồng thời hai loại nhiên liệu là khí và dầu. Tùy theo điều kiện cung ứng và yêu cầu điều độ hệ thống, nhà máy có thể vận hành hoàn toàn bằng khí, hoàn toàn bằng dầu hoặc phối hợp cả hai loại nhiên liệu trong cùng một thời điểm, qua đó nâng cao khả năng thích ứng trước biến động nguồn cung.

Song song với đó, phương án dự phòng bằng nhiên liệu dầu luôn được duy trì. Dù điện chạy dầu có chi phí cao và ít được huy động trong thực tế, doanh nghiệp vẫn chủ động sẵn sàng cho các tình huống gián đoạn nguồn khí. Hiện nhà máy có 6 bồn chứa dầu và luôn duy trì lượng tồn kho dầu DO tối thiểu khoảng 1/3 dung tích, tương đương 20.000-30.000 m³, đảm bảo có thể vận hành ngay khi cần thiết.

Trước áp lực biến động giá nhiên liệu thế giới, Công ty cũng triển khai đồng bộ các giải pháp tiết kiệm năng lượng. Theo ông Lê Vũ Trung, Phó giám đốc công ty, không chỉ tối ưu trong vận hành sản xuất, các biện pháp tiết giảm còn được thực hiện ngay trong khối văn phòng như tắt bớt hệ thống chiếu sáng, điều chỉnh điều hòa ở mức hợp lý, thay thế đèn LED… nhằm nâng cao hiệu quả sử dụng năng lượng.

Ở góc độ kỹ thuật, các kỹ sư đã nghiên cứu rút ngắn thời gian khởi động tổ máy từ 60 phút xuống còn 40 phút, qua đó giảm đáng kể suất hao nhiên liệu, đồng thời nâng cao tính linh hoạt trong điều độ hệ thống.

Với bề dày truyền thống cùng đội ngũ nhân sự chất lượng cao, lãnh đạo Công ty Nhiệt điện Phú Mỹ khẳng định sẽ tiếp tục duy trì độ tin cậy và khả dụng cao nhất của các tổ máy, sẵn sàng đáp ứng mọi yêu cầu của hệ thống điện quốc gia trong giai đoạn cao điểm sắp tới.