Cục Thuế lên tiếng về chiêu trò doanh nghiệp lập "hai sổ kế toán" để trốn thuế

Thanh Thắng

- 09/04/2026, 20:15

Lãnh đạo Cục Thuế nhận định tình trạng doanh nghiệp lập hai hệ thống sổ sách kế toán nhằm gian lận thuế đang có xu hướng gia tăng cả về quy mô lẫn mức độ tinh vi.

Chiều 9/4, tại họp báo quý I/2026 của Bộ Tài chính, ông Lê Long, Phó Cục trưởng Cục Thuế, cho biết việc doanh nghiệp vận hành đồng thời hai bộ sổ kế toán, một phục vụ quản trị nội bộ và một để báo cáo cơ quan chức năng, là hành vi vi phạm pháp luật nghiêm trọng.

Theo ông, đây là hình thức làm sai lệch báo cáo tài chính nhằm đạt các mục đích như vay vốn, tham gia đấu thầu… qua đó né tránh nghĩa vụ thuế và phản ánh sự yếu kém về trách nhiệm xã hội.

Ông cũng cảnh báo, hệ quả của hành vi này không chỉ dừng lại ở thất thu ngân sách mà còn làm suy giảm tính minh bạch của thị trường, ảnh hưởng tiêu cực đến môi trường kinh doanh trong dài hạn.

Đáng chú ý, thủ đoạn ngày càng có xu hướng tổ chức bài bản, tinh vi, dễ che giấu và gây khó khăn lớn cho công tác phát hiện nếu thiếu các biện pháp thanh tra, điều tra chuyên sâu.

Thực tế đã ghi nhận nhiều vụ việc điển hình với quy mô lớn, như Công ty Hoàng Long che giấu doanh thu gây thiệt hại hơn 241 tỷ đồng tiền thuế, hay Công ty TNHH Bảo Tín Minh Châu sử dụng hai hệ thống phần mềm kế toán khiến ngân sách thất thu khoảng 150 tỷ đồng. Những con số này cho thấy mức độ nghiêm trọng và xu hướng gia tăng của hành vi vi phạm.

Theo lãnh đạo Cục Thuế, tình trạng trên bắt nguồn từ nhiều nguyên nhân như ý thức tuân thủ pháp luật và đạo đức kinh doanh còn hạn chế; áp lực tối đa hóa lợi nhuận, giảm nghĩa vụ thuế; tâm lý coi nhẹ rủi ro pháp lý hoặc sẵn sàng đánh đổi; cùng với suy nghĩ chủ quan rằng hành vi có thể bị che giấu và khó bị phát hiện.

Trước tình trạng này, Cục Thuế đã yêu cầu các đơn vị cung cấp giải pháp hóa đơn điện tử báo cáo danh sách khách hàng sử dụng phần mềm kế toán, cập nhật định kỳ hàng tháng để phục vụ quản lý.

Đến ngày 7/4, cơ quan thuế đã tiếp nhận dữ liệu từ 42 tổ chức với hơn 12.800 khách hàng và đang tiếp tục mở rộng trên toàn quốc. Trên cơ sở đó, ngành Thuế sẽ rà soát, cảnh báo các trường hợp có dấu hiệu sử dụng nhiều hệ thống sổ sách từ tháng 4/2026.

Song song, nhiều giải pháp đang được triển khai như kiểm soát dòng tiền, hạn chế giao dịch tiền mặt, kết nối dữ liệu với ngân hàng; ứng dụng công nghệ, Big Data và AI để phân tích rủi ro, phát hiện bất thường; tăng cường quản lý hóa đơn điện tử, yêu cầu kết nối dữ liệu bán hàng theo thời gian thực ở lĩnh vực rủi ro cao.

Ngoài ra, ngành Thuế cũng đẩy mạnh truyền thông, cảnh báo rủi ro pháp lý, khuyến khích người dân lấy hóa đơn và tố giác hành vi vi phạm nhằm nâng cao tính minh bạch trên thị trường.