Đặc sắc lễ "đeo vòng” cầu may của đồng bào dân tộc thiểu số vùng biên Hà Tĩnh

Lễ "đeo vòng, gọi vía" của đồng bào dân tộc thiểu số xã Sơn Kim 1, thường được tổ chức dịp đầu xuân năm mới. Trong các ngày Tết từ mùng 1 đến mùng 10, khách đến chơi nhà, chủ nhà đeo vòng vào tay cho khách với mong muốn xua đuổi vận xui, cầu mong một năm mới bình an, thuận lợi.

Ngày 19/2, bà Nguyễn Thị An, Chủ tịch Ủy ban MTTQ xã Sơn Kim 1, tỉnh Hà Tĩnh chia sẻ: "Lễ "đeo vòng, gọi vía” là phong tục lâu đời của người Thái. Đây là một trong những nghi lễ tâm linh quan trọng, mang ý nghĩa sâu sắc trong đời sống tinh thần.

Mục đích chính của lễ hội này là cầu nguyện cho sức khỏe, bình an và mùa màng bội thu. Người dân cho rằng "gọi vía" sẽ giúp đuổi đi những điều xui xẻo, mang lại may mắn cho gia đình và cộng đồng”.

Trước khi lễ hội diễn ra, người dân thường chuẩn bị các vật phẩm như vòng tay, đồ lễ và mâm cỗ để tiến hành các nghi lễ. Mỗi vật phẩm đều mang ý nghĩa riêng, cầu mong cho sức khỏe và hạnh phúc.

Trong các nghi thức, lễ cúng tổ tiên là rất quan trọng. Người dân sắp xếp đồ cúng, đọc văn khấn để bày tỏ lòng biết ơn và cầu mong sự phù hộ. Các già làng, trưởng bản sẽ được mời đến để chủ trì lễ hội.

Vòng được làm từ sợi chỉ có nhiều màu sắc khác nhau, mỗi màu mang ý nghĩa riêng: Chỉ đen tượng trưng cho sự bình an, được sử dụng trong các lễ cầu phúc; chỉ đỏ xuất hiện trong đám cưới, thể hiện sự may mắn và gắn kết lứa đôi...

Bà Lê Thị Vân, Trưởng ban liên lạc dân tộc xã Sơn Kim 1, chia sẻ: “Nghi thức 'đeo vòng' không chỉ mang ý nghĩa trang trí mà còn thể hiện sự gắn kết với văn hóa dân tộc. Các cô gái trẻ thường đeo vòng cổ, vòng tay được làm từ các loại nguyên liệu tự nhiên như gỗ, đá quý hoặc bạc tượng trưng cho sự che chở, sung túc, kết nối vòng đời, một nét đẹp văn hóa tín ngưỡng dân gian lâu đời được bảo tồn và phát huy.

Lễ “gọi vía” thường diễn ra qua tiếng sáo, câu hát, điệu múa truyền thống, thể hiện tình yêu quê hương, đất nước cũng như tình cảm gia đình. Người dân tin rằng âm thanh của các nhạc cụ và giọng hát sẽ gọi hồn vía của tổ tiên quay về.

Đây là một nghi thức nhằm tượng trưng cho sự che chở, sung túc, kết nối vòng đời, một nét đẹp văn hóa tín ngưỡng dân gian lâu đời được bảo tồn và phát huy, cầu cho mọi người trong gia đình, cộng đồng được bình an, may mắn, giúp xua đuổi những điều xui xẻo, mang lại năng lượng tích cực cho mọi người”.

Bà Nguyễn Thị Hòa, Trưởng thôn Hà Trai, xã Sơn Kim 1, tỉnh Hà Tĩnh cho biết: “Thôn Hà Trai là nơi sinh sống của 49/180 hộ đồng bào dân tộc Thổ, Thái, Tày, Mán Thanh (Lào). Hàng năm lễ “đeo vòng, gọi vía” của đồng bào dân tộc thiểu số được tổ chức trong các ngày mồng. Ngoài các hoạt động chính, lễ hội còn có các trò chơi dân gian, biểu diễn nghệ thuật truyền thống như múa, hát dân ca, hay các cuộc thi về thể thao. Đây là dịp để người dân trong xã giao lưu, gặp gỡ và thắt chặt tình cảm”.

Lễ "đeo vòng, gọi vía" không chỉ là một hoạt động tín ngưỡng mà còn là dịp để lưu giữ và phát huy bản sắc văn hóa của đồng bào dân tộc thiểu số ở vùng biên Hà Tĩnh. Đây là một phần quan trọng trong đời sống tinh thần của người dân miền sơn cước, góp phần làm phong phú đời sống văn hóa và nghệ thuật của cộng đồng.