Đạo diễn Đinh Tuấn Vũ: Không ai làm phim mà không nghĩ đến doanh thu

Từng được xem là một trong những đạo diễn trẻ triển vọng của điện ảnh Việt, song Đinh Tuấn Vũ gần như im ắng suốt 7 năm qua. Vừa tái xuất với phim điện ảnh "Ốc mượn hồn", anh chia sẻ về hậu trường làm phim và hành trình quan sát, học hỏi trong thời gian dài vắng bóng.

Không đứng ngoài cuộc đua

"Ốc mượn hồn" là phim điện ảnh thứ 7 của đạo diễn Đinh Tuấn Vũ, nhưng là phim đầu tiên sau 7 năm anh vắng bóng. Đâu là thách thức nhất với anh khi thực hiện dự án này?

Tôi nghĩ thách thức lớn nhất không nằm ở thể loại, mà nằm ở việc quay trở lại. Bảy năm là một khoảng thời gian dài, nhiều đạo diễn mới xuất hiện, nhiều xu hướng mới hình thành, cách khán giả tiếp cận phim cũng thay đổi rất nhiều.

Nhưng càng làm nghề lâu, tôi càng nhận ra điều đáng sợ nhất không phải là bị người khác vượt qua, mà là mình không còn điều gì muốn nói.

Trong 7 năm đó, tôi không xem mình là người đứng ngoài cuộc đua. Tôi vẫn quan sát, vẫn học hỏi và vẫn suy nghĩ về điện ảnh mỗi ngày.

Điện ảnh Việt hiện đang chạy đua rất nhanh với hàng loạt phim liên tục ra rạp, được đầu tư lớn, doanh thu cao… Chọn cách đứng ngoài quan sát, anh nhìn nhận cuộc đua đó thế nào?

Điện ảnh Việt phát triển nhanh là tín hiệu đáng mừng. Nhưng theo tôi, sự phát triển của một nền điện ảnh không chỉ được đo bằng số lượng phim hay doanh thu phòng vé. Nó còn được đo bằng việc chúng ta có tạo ra được những tác phẩm khiến khán giả nhớ sau nhiều năm hay không.

Tôi không muốn xuất hiện chỉ để chứng minh rằng mình vẫn đang ở đây. Tôi muốn mỗi bộ phim của mình khi ra mắt đều phản ánh được một giai đoạn trưởng thành nào đó của bản thân.

Không thể "vô tư" với doanh thu

Trong 7 năm quan sát, học hỏi, điều gì đã thay đổi anh?

Điều tôi nhận ra rõ nhất là khán giả hiện nay rất thông minh và ngày càng khó tính.

Trước đây, đôi khi người làm phim có thể chỉ cần câu chuyện mình muốn kể là đủ. Nhưng hiện nay, khán giả có nhiều lựa chọn giải trí. Nếu muốn họ bỏ tiền mua vé, mình phải tôn trọng thời gian của họ.

Tôi vẫn giữ quan điểm điện ảnh cần có giá trị nghệ thuật, nhưng tôi cũng học cách kể chuyện hấp dẫn hơn, tiết chế hơn, gần gũi hơn với khán giả hơn. Tôi không còn xem nghệ thuật và giải trí là hai thái cực đối lập. Một bộ phim hoàn toàn có thể dung hòa cả hai nếu người làm phim đủ kiên nhẫn tìm ra điểm cân bằng.

Điện ảnh Việt hiện năng động hơn, nguồn lực tốt hơn, thị trường lớn hơn, khán giả cũng cởi mở hơn với phim Việt. Tuy nhiên, bất kỳ thị trường phát triển nhanh nào cũng có nguy cơ lặp lại công thức từng thành công.

Theo tôi, điều quan trọng nhất là phải giữ được sự đa dạng. Một nền điện ảnh phát triển không chỉ cần những bộ phim doanh thu cao mà còn cần những tiếng nói riêng, những góc nhìn mới và những thử nghiệm khác biệt.

Thời gian qua, phim ra rạp cứ có yếu tố tâm linh là được đánh giá dễ bán vé. Anh nghĩ sao về điều này?

Bảy năm qua giúp tôi hiểu rằng một bộ phim muốn đi xa phải bắt đầu từ khán giả. Nhưng điều đó không có nghĩa là chạy theo thị hiếu một cách đơn thuần.

Tôi dành nhiều thời gian để chỉnh sửa kịch bản, lược bỏ những đoạn giải thích dài dòng, tăng tính điện ảnh, tăng nhịp kể chuyện và giữ cho cảm xúc nhân vật luôn là trung tâm.

Nếu chỉ nhìn "Ốc mượn hồn" như một bộ phim tâm linh sẽ hơi đơn giản. Đây là bộ phim tâm lý - kịch tính, nơi những bí mật, tổn thương, khát vọng và lựa chọn của con người mới là trung tâm của câu chuyện.

Điều khiến tôi hứng thú không phải là yếu tố tâm linh, mà là những gì xảy ra với con người khi họ đứng trước cơ hội được sống một cuộc đời khác, được yêu thương theo cách mình luôn khao khát hoặc được che giấu những sai lầm của mình.

Khi bộ phim ra rạp, anh đón nhận phản hồi của khán giả thế nào? Anh có gặp áp lực về việc phải hoàn vốn?

Tôi cảm thấy rất biết ơn. Mỗi bộ phim đều là kết quả của nhiều năm lao động, không chỉ của riêng đạo diễn mà còn hàng trăm người phía sau.

Trước khi phim ra rạp, áp lực hoàn vốn là có thật. Không ai làm phim thương mại mà "vô tư" với chuyện doanh thu. Nhưng điều tôi mong nhất vẫn là khán giả đọng lại cảm xúc khi bước ra khỏi rạp. Nếu làm được điều đó, với tôi, bộ phim đã hoàn thành phần quan trọng nhất.

Cần những diễn viên có khả năng giữ lại cảm xúc

Được biết, kịch bản phim được anh viết từ 5 năm trước, đúng giai đoạn dịch Covid-19?

Khi xây dựng "Ốc mượn hồn", tôi rất quan tâm đến cảm giác cô đơn ngay trong những mối quan hệ tưởng như rất gần gũi. Đôi khi người ta sống cùng nhau nhiều năm nhưng vẫn không thật sự hiểu nhau. Khoảng cách vô hình đó tạo ra những bi kịch đời thường, đó là chất liệu quan trọng của bộ phim.

Tựa đề "Ốc mượn hồn" xuất phát từ hình ảnh một sinh vật phải sống trong chiếc vỏ của kẻ khác. Tôi nghĩ trong cuộc sống, đôi khi con người cũng vậy. Chúng ta dễ bị cuốn vào việc cố trở thành một ai đó khác, sở hữu cuộc sống của người khác hoặc đi tìm sự công nhận từ bên ngoài. Nhưng đến cuối cùng, hạnh phúc chỉ có thể tồn tại khi mình chấp nhận con người thật của mình.

Anh đặt ra tiêu chí nào khi tuyển chọn diễn viên?

Đây là một bộ phim tâm lý, tôi cần những diễn viên có khả năng giữ lại cảm xúc ở bên trong. Có nhân vật trong phim đang nói một điều nhưng nghĩ một điều khác. Có người đang yêu nhưng không dám thể hiện. Có người đang che giấu một bí mật mà chỉ cần ánh mắt thay đổi một chút thôi là khán giả sẽ cảm nhận được. Đó là lý do tôi dành nhiều thời gian cho khâu casting.

Tôi biết việc lựa chọn Tiểu Vy hay mời nhạc sĩ Nguyễn Văn Chung tham gia diễn xuất sẽ tạo ra nhiều tò mò. Nhưng tôi chưa bao giờ chọn họ vì yếu tố gây chú ý. Tôi chọn vì ở họ có nét gần với tinh thần của nhân vật.

Điều quan trọng nhất là khi xem phim, khán giả phải tin rằng nhân vật đó đang tồn tại, chứ không phải họ đang nhìn thấy một hoa hậu, một ngôi sao hay một nhạc sĩ nổi tiếng.

Sau khi bộ phim hoàn thành, người khiến tôi bất ngờ nhất có lẽ là Quốc Trường. Trong quá trình làm việc, tôi nhận ra Trường có khả năng thể hiện tổn thương sâu bằng ánh mắt, khoảng lặng… Tôi nghĩ đây là một vai diễn giúp khán giả thấy màu sắc khác của Trường. Đó cũng là một trong những điều khiến tôi hài lòng nhất ở bộ phim này.

Sau "Ốc mượn hồn", anh có nghĩ mình sẽ tiếp tục đi theo kiểu phim nhiều vùng xám cảm xúc như thế này, thay vì rẽ hướng hẳn vào dòng linh dị, kinh dị thương mại?

Làm nghề lâu, tôi nhận ra những nhân vật hấp dẫn nhất không phải là người tốt hoàn toàn hay người xấu hoàn toàn. Họ là những con người bình thường, có khát khao chính đáng nhưng đôi khi đưa ra những lựa chọn sai lầm. Họ khiến chúng ta vừa đồng cảm, vừa phán xét, vừa muốn tha thứ.

Tôi luôn bị thu hút bởi những câu chuyện như vậy. Suy cho cùng, điều làm tôi tò mò không phải là chuyện gì xảy ra với nhân vật, mà là vì sao họ lại hành động như thế.

Thể loại có thể thay đổi theo từng dự án, nhưng hành trình khám phá những góc khuất trong tâm hồn con người là điều tôi còn theo đuổi rất lâu.

Cảm ơn anh!