ĐBQH đề nghị rà soát khả năng cân đối, bố trí vốn làm cao tốc, giảm áp lực cho Lai Châu

Sáng 7/11, Quốc hội nghe Chính phủ trình Tờ trình và báo cáo thẩm tra chủ trương đầu tư ba dự án đường bộ cao tốc, gồm: Cao tốc Bảo Hà - Lai Châu, đoạn Bảo Hà - Tân Phong; cao tốc Quảng Ngãi - Kon Tum; cao tốc Mộc Châu - Sơn La - Điện Biên, địa phận tỉnh Sơn La. Sau đó thảo luận tại Tổ về nội dung này.

Tham gia thảo luận, các đại biểu thống nhất cao với chủ trương đầu tư ba dự án đường bộ cao tốc. Theo đó, việc triển khai các dự án có ý nghĩa quan trọng trong tăng cường kết nối vùng, mở rộng không gian phát triển, thúc đẩy giao thương và tạo động lực phát triển kinh tế - xã hội các địa phương.

Đại biểu Nguyễn Ngọc Sơn và đại biểu Hoàng Văn Tuyên (Đoàn ĐBQH thành phố Hải Phòng) bày tỏ sự nhất trí với sự cần thiết đầu tư và hình thức đầu tư công đối với cả ba dự án cao tốc; đồng thời đồng tình với phần lớn ý kiến tại các báo cáo thẩm tra của Ủy ban Kinh tế và Tài chính, bởi đây là những tuyến đường có ý nghĩa đối với kết nối vùng, phát triển sản xuất và cải thiện đời sống người dân, gắn với bảo đảm quốc phòng, an ninh.

Đối với dự án đầu tư xây dựng đường bộ cao tốc Bảo Hà - Lai Châu, đoạn Bảo Hà - Tân Phong, đại biểu đề nghị làm rõ cơ sở lựa chọn quy mô bốn làn xe hoàn chỉnh, bảo đảm phù hợp với nhu cầu vận tải và hiệu quả đầu tư; rà soát tổng mức đầu tư, khả năng cân đối, bố trí vốn theo từng giai đoạn, nhất là giảm áp lực vốn đối ứng cho tỉnh Lai Châu. 

Đánh giá kỹ tác động đến rừng tự nhiên, khu bảo tồn thiên nhiên, nguồn nước và khoáng sản; chú trọng bồi thường, tái định cư, ổn định sinh kế cho người dân, nhất là đồng bào dân tộc thiểu số; có phương án trồng rừng thay thế, cung ứng vật liệu và quản lý bãi thải.

Riêng tỉnh Lai Châu dự kiến tham gia 2.004 tỷ đồng, ĐB Hoàng Văn Tuyên cho rằng, theo báo cáo thẩm tra, số kinh phí này tương đương khoảng 38,7% kế hoạch đầu tư công trung hạn giai đoạn 2026 - 2030 của tỉnh. Vì vậy ông Tuyên đề nghị nghiên cứu phương án ngân sách trung ương bảo đảm cả nguồn vốn này cho Lai Châu. 

"Việc giảm áp lực vốn đối ứng sẽ giúp tỉnh dành thêm nguồn lực cho đường kết nối, công trình dân sinh và các chương trình mục tiêu quốc gia. Địa phương vẫn phải thực hiện đầy đủ trách nhiệm về mặt bằng, tái định cư và các phần việc được giao", ông Tuyên nêu kiến nghị.

Cùng quan điểm, ĐB Vương Quốc Thắng (Đoàn TP Đà Nẵng) cũng sự nhất trí với sự cần thiết đầu tư và hình thức đầu tư công đối với cả ba dự án cao tốc như tờ trình và báo cáo thẩm tra.

Góp ý cụ thể về chủ trương đầu tư dự án đầu tư cao tốc Bảo Hà - Lai Châu, đoạn Bảo Hà - Tân Phong, ông Thắng cho biết sơ bộ tổng mức đầu tư của dự án là 50.990 tỷ đồng. Trong đó, dự kiến bố trí khoảng 48.986 tỷ đồng từ nguồn vốn ngân sách trung ương và khoảng 2.004 tỷ đồng, tương ứng khoảng 50% sơ bộ chi phí bồi thường, hỗ trợ, tái định cư trên địa bàn tỉnh Lai Châu từ nguồn vốn ngân sách tỉnh Lai Châu; phần vốn còn lại nếu có nhu cầu Chính phủ sẽ cân đối bố trí theo tiến độ.

Điều ông Thắng băn khoăn là trong 9 tháng đầu năm 2026, tỉnh Lai Châu thu ngân sách nhà nước chỉ được 2.470 tỷ đồng. Tỉnh thu được ngân sách rất ít, nếu giờ phải chi 2.004 tỷ đồng để giải phóng mặt bằng, hỗ trợ, tái định cư, thì rất khó khăn. 

"Ngoài công trình này, địa phương cũng có rất nhiều dự án, công trình cần kinh phí để đầu tư từ nay đến 20230. Vì vậy, Chính phủ nên cân nhắc, nghiên cứu để hỗ trợ toàn bộ số tiền phóng mặt bằng, hỗ trợ, tái định cư cho tỉnh Lai Châu", đại biểu Thắng đề nghị.

Còn theo đại biểu Bế Thanh Tịnh, Phó Bí thư Thường trực Tỉnh ủy, Trưởng Đoàn ĐBQH tỉnh Cao Bằng, ông nhất trí với tờ trình của Chính phủ về sự cần thiết đầu tư ba dự án cao tốc này. Theo ông Tịnh, những dự án này có tính chất vừa cấp bách, vừa chiến lược, lâu dài, vừa làm sao đảm bảo cho việc phát triển kinh tế - xã hội của các vùng miền hiện nay còn đang rất khó khăn.

Về cân đối của địa phương, đại biểu Tịnh cho rằng với những địa phương khó khăn như tỉnh Lai Châu, thu ngân sách cả năm được hơn 2.000 tỷ đồng, khi đầu tư một đường cao tốc thì cả tỉnh phải "thắt lưng buộc bụng" và không thể đầu tư cho các dự án khác để phát triển kinh tế - xã hội địa phương. 

Đặc biệt hiện nay chúng ta tổ chức chính quyền địa phương hai cấp, có rất nhiều hạng mục địa phương cần phải cân đối để đầu tư cho cấp cơ sở. Do vậy, ông Tịnh đề nghị Chính phủ xem tính toán để tỉnh chỉ phải đối ứng phần nào, phù hợp với điều kiện thực tế của địa phương.