ĐBQH: Khó khăn lớn nhất của doanh nghiệp nhỏ và vừa là khó tiếp cận vốn tín dụng

Chiều 17/10, tiếp tục chương trình Kỳ họp thứ hai, Quốc hội thảo luận tại tổ về dự án Luật Phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa.

Tại Tổ 2 (Đoàn TP.HCM), đại biểu Quốc hội Trần Anh Tuấn, Chủ tịch Hội đồng thành viên Công ty TNHH MTV Phát triển Công nghiệp Tân Thuận nhấn mạnh, khó khăn lớn nhất hiện nay là các doanh nghiệp nhỏ và vừa khó tiếp cận nguồn vốn tín dụng. Ông Tuấn ủng hộ phương án mà dự thảo luật cho phép các tổ chức tín dụng căn cứ vào cái kết quả sản xuất kinh doanh, tức là dòng tiền, lợi nhuận, doanh thu hoặc các nguồn thu của doanh nghiệp để xem xét phương án cho vay.

Đại biểu Quốc hội Nguyễn Văn Thân, Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp nhỏ và vừa, đã nêu con số cả nước hiện có gần 6 triệu hộ kinh doanh và gần 1 triệu doanh nghiệp nhỏ và vừa. Theo ông Thân, đây là lực lượng đông đảo, tạo việc làm cho hàng chục triệu lao động trực tiếp và gián tiếp. 

Đề cập khó khăn về vốn, đại biểu Nguyễn Văn Thân cho rằng, doanh nghiệp nhỏ và vừa, hộ kinh doanh đang đối mặt với tình trạng thiếu vốn ngày càng lớn, trong khi nhu cầu đầu tư, đổi mới công nghệ và mở rộng sản xuất, kinh doanh liên tục gia tăng. 

Theo đại biểu, cần có giải pháp căn cơ để giải quyết mâu thuẫn giữa yêu cầu giảm lãi suất cho vay đối với doanh nghiệp và bảo đảm quyền lợi của người gửi tiền, thay vì chỉ dựa vào các biện pháp hành chính.

Từ thực tiễn hoạt động của cộng đồng doanh nghiệp, đại biểu kiến nghị đẩy mạnh ứng dụng công nghệ tài chính, triển khai cơ chế thử nghiệm có kiểm soát (sandbox); đồng thời hoàn thiện khuôn khổ pháp lý để các tổ chức tài chính, quỹ đầu tư, tổ chức tài chính vi mô trong và ngoài nước tham gia cung ứng vốn.

Ông Thân đề nghị Quốc hội, Chính phủ nghiên cứu cho phép thí điểm một đến hai mô hình ngân hàng số độc lập. Mô hình này có thể giúp tiết giảm chi phí vận hành, qua đó tạo điều kiện giảm lãi suất cho vay và mở rộng hình thức cho vay tín chấp đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa, hộ kinh doanh.

Theo ông, chỉ có ngân hàng số mới có thể giải quyết được hai vấn đề: Lãi suất thấp và tín chấp; cần mạnh dạn thử nghiệm các mô hình mới trên cơ sở kiểm soát tốt rủi ro. Bên cạnh đó, nghiên cứu cơ chế huy động nguồn vốn nhàn rỗi trong dân thông qua trái phiếu Chính phủ với mức lợi tức phù hợp, tạo thêm nguồn lực cho đầu tư phát triển, giảm phụ thuộc vào các nguồn vốn vay quốc tế.

Vấn đề thứ hai Chủ tịch Hiệp hội doanh nghiệp nhỏ và vừa Nguyễn Văn Thân đề cập là thuế. Nhắc đến mức doanh thu không chịu thuế của hộ kinh doanh, ông Thân kiến nghị nâng lên 2 tỷ đồng/năm thay vì 1 tỷ đồng. Lý do là nếu đặt ngưỡng 1 tỷ đồng, chi phí tuân thủ và các chi phí khác còn lớn hơn cả tổng số tiền thuế thu được.

"Nếu miễn thuế cho hộ kinh doanh có doanh thu từ 2 tỷ đồng trở xuống, toàn bộ nguồn lực đó sẽ được tái đầu tư cho sản xuất, nâng cao đời sống, đảm bảo an sinh xã hội, đồng thời Nhà nước tiết kiệm được chi phí quản lý", ông Thân nói.

Phát biểu tại phiên thảo luận, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn cho rằng, dư địa phát triển của khu vực doanh nghiệp nhỏ và vừa còn rất lớn, nhưng đồng thời cũng đặt ra yêu cầu phải tháo gỡ những điểm nghẽn đang cản trở quá trình phát triển.

Thách thức lớn nhất hiện nay vẫn là khả năng tiếp cận vốn. Mặc dù ngành ngân hàng đã triển khai nhiều chương trình tín dụng ưu đãi dành cho doanh nghiệp nhỏ và vừa, với quy mô hàng chục nghìn tỷ đồng, lãi suất thấp hơn mặt bằng thông thường, nhưng trên thực tế, phần lớn doanh nghiệp vẫn gặp khó khăn trong tiếp cận các nguồn vốn này.

Chủ tịch Quốc hội cho biết, thiếu vốn nên doanh nghiệp không thể mở rộng sản xuất, đầu tư công nghệ, nâng cao năng lực cạnh tranh và tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị; trong khi quy mô doanh thu và dòng tiền yếu lại tiếp tục khiến doanh nghiệp khó tiếp cận tín dụng.

Từ thực tế trên, Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh yêu cầu chuyển mạnh từ cho vay dựa trên tài sản thế chấp sang cho vay dựa trên dòng tiền, dữ liệu giao dịch, hợp đồng đầu ra và vị trí của doanh nghiệp trong chuỗi cung ứng.

Vấn đề này dù đã được Thủ tướng Chính phủ và Thống đốc Ngân hàng Nhà nước quan tâm chỉ đạo. Tuy nhiên, cần tiếp tục cụ thể hóa bằng những giải pháp có tính khả thi cao.

Trong đó, cần đẩy mạnh thí điểm cơ chế thử nghiệm có kiểm soát (sandbox), phát triển các hình thức cho vay không có hoặc có ít tài sản bảo đảm dựa trên dữ liệu; cải cách, nâng cao hiệu quả hoạt động của các quỹ bảo lãnh tín dụng cho doanh nghiệp nhỏ và vừa..

Chủ tịch Quốc hội cho rằng, vấn đề không đơn thuần là hệ thống ngân hàng thiếu vốn cho vay, mà nằm ở cách thức đánh giá rủi ro và khả năng hấp thụ vốn của doanh nghiệp. Nếu không tháo gỡ được điểm nghẽn này thì các chính sách hỗ trợ khác về thuế, mặt bằng sản xuất, công nghệ, thị trường cũng khó phát huy tối đa hiệu quả.