Để đất nước mạnh về biển, giàu từ biển

Việc hoàn thiện khung pháp lý về hàng hải và đường thủy theo hướng thống nhất, hiện đại, tạo thuận lợi cho phát triển kết cấu hạ tầng, vận tải, logistics và huy động các nguồn lực xã hội là rất cần thiết trong bối cảnh hiện nay.

Đồng thời, cụ thể hóa định hướng xây dựng Việt Nam trở thành quốc gia biển mạnh, phát triển công nghiệp hàng hải quốc gia, nâng cao năng lực cạnh tranh và hiệu quả khai thác các tiềm năng, lợi thế về biển và đường thủy.

Dự thảo bộ luật bổ sung nhiều nhóm chính sách lớn, mang tính đột phá. Chính sách thứ nhất tập trung thiết lập cơ chế quản lý thống nhất về thẩm quyền, phân cấp và nội dung quản lý đối với hoạt động hàng hải và đường thủy, gắn với chuyển đổi số và chuyển đổi xanh.

Chính sách thứ hai nhằm hoàn thiện khung pháp lý về kết cấu hạ tầng hàng hải và đường thủy nội địa.

Chính sách thứ ba hướng tới thống nhất chế độ đăng ký, đăng kiểm và quản lý theo vòng đời đối với tàu biển, tàu sông, tàu ven biển và các phương tiện nổi; xây dựng cơ chế quản lý an toàn kỹ thuật, phòng ngừa ô nhiễm môi trường đối với các công trình dầu khí biển, công trình năng lượng tái tạo trên biển và các phương tiện có yêu cầu kỹ thuật, hoạt động đặc thù.

Chính sách thứ tư đặt mục tiêu phát triển đội ngũ nhân lực hàng hải và đường thủy, đặc biệt là thuyền viên, thông qua các quy định về đào tạo, huấn luyện, tiêu chuẩn và chế độ lao động, đáp ứng nhu cầu trong nước và quốc tế.

Hai chính sách còn lại tập trung hoàn thiện quy định về vận tải biển, vận tải thủy nội địa; đồng thời xây dựng khung pháp lý thống nhất về an toàn, an ninh, tìm kiếm cứu nạn và ứng phó sự cố khẩn cấp...

Việc cụ thể hóa các nhóm chính sách trong dự thảo bộ luật được kỳ vọng sẽ góp phần hoàn thiện khung pháp lý, nâng cao hiệu quả quản lý và tạo động lực phát triển lĩnh vực hàng hải, đường thủy nội địa trong thời gian tới.

Đáng chú ý, cùng với việc cắt giảm thủ tục, đơn giản hóa quy trình đăng ký, đăng kiểm tàu thuyền, lần đầu tiên đưa vào quy định áp dụng «Mã định danh cảng biển» và hạ tầng đường thủy để phục vụ quản lý số hóa đồng bộ. Bên cạnh đó là các quy định về chuyển đổi xanh, giảm phát thải; Nâng cao năng lực đội tàu và công nghiệp hàng hải với nhiều chính sách ưu đãi.

Có thể nói, việc hợp nhất hai luật đã giúp thu gọn hệ thống văn bản pháp luật, giải quyết tình trạng đan xen giữa lĩnh vực hàng hải và đường thủy nội địa.

Các chính sách được xây dựng theo hướng hoàn thiện khung pháp lý, nâng cao hiệu quả quản lý và đáp ứng yêu cầu phát triển mới của lĩnh vực hàng hải, đường thủy nội địa.

Nước ta có bờ biển nước dài, thời gian tới sẽ có thêm nhiều cảng biển được đầu tư. Do đó, hoạt động hàng hải quốc tế chắc chắn cũng đặt ra nhiều yêu cầu về quy định phù hợp với các điều ước quốc tế. Cần tiếp tục rà soát, cân nhắc kỹ các điều ước quốc tế mà Việt Nam là thành viên trong lĩnh vực hàng hải để nội luật hóa cho phù hợp.

Luật chỉ quy định những vấn đề có tính nguyên tắc, ổn định lâu dài. Các tiêu chuẩn, thông số kỹ thuật, mức tiền, tỷ lệ, ngưỡng định lượng, trình tự, thủ tục... giao Chính phủ quy định để bảo đảm tính linh hoạt.

Ngược lại, những vấn đề liên quan trực tiếp đến quyền tài sản, quyền kinh doanh, trách nhiệm dân sự, phạm vi áp dụng của dự án bộ luật hoặc giới hạn quyền của tổ chức, cá nhân thì bộ luật phải quy định rõ ràng.