Đề nghị cân nhắc nâng mức phạt hành chính tối đa, cắt điện, internet để cưỡng chế vi phạm

Sáng 26/10, tiếp tục chương trình Kỳ họp thứ hai, Bộ trưởng Bộ Công an, Đại tướng Lương Tam Quang, thừa ủy quyền của Thủ tướng Chính phủ trình Quốc hội dự án Luật Xử lý vi phạm hành chính (sửa đổi).

Dự thảo luật gồm 6 chương, 128 điều, quy định về xử phạt vi phạm hành chính và các biện pháp xử lý hành chính.

Một trong những nội dung sửa đổi đáng chú ý là nâng thời hiệu xử phạt lên 2 năm hoặc 3 năm đối với một số lĩnh vực; nâng mức phạt tiền tối đa từ 1 tỷ đồng lên 1,5 tỷ đồng đối với cá nhân, từ 2 tỷ đồng lên 3 tỷ đồng đối với tổ chức. 

Dự thảo Luật cũng quy định cụ thể ngay trong luật mức tiền phạt tối đa ở từng lĩnh vực, trong đó nâng mức phạt đối với một số lĩnh vực.

Bên cạnh đó, Chính phủ đề xuất sửa đổi, bổ sung quy định về đối tượng bị xử lý vi phạm hành chính, tình tiết tăng nặng, tình tiết giảm nhẹ và bổ sung trường hợp miễn trách nhiệm đối với hành vi vi phạm hành chính.

Dự thảo Luật cũng quy định cụ thể, đầy đủ hơn một số nội dung trong quy trình xử phạt, cắt giảm thủ tục không cần thiết, hoàn thiện quy định về xử lý vi phạm hành chính trên môi trường điện tử. 

Đáng chú ý, dự thảo Luật cho phép xử phạt không lập biên bản đối với trường hợp vi phạm hành chính được phát hiện bằng phương tiện, thiết bị kỹ thuật, nghiệp vụ.

Đối với việc thi hành quyết định xử phạt, dự thảo Luật sửa đổi điều kiện được hoãn, giảm, miễn thi hành quyết định phạt tiền và nộp tiền phạt nhiều lần theo hướng thuận lợi hơn cho cá nhân, tổ chức vi phạm; đồng thời bổ sung các trường hợp được hoãn, miễn thi hành hình thức xử phạt bổ sung và biện pháp khắc phục hậu quả để phù hợp với thực tiễn.

Về các biện pháp cưỡng chế, Chính phủ đề nghị bổ sung một số biện pháp gồm: tạm hoãn xuất cảnh; niêm phong trụ sở, địa điểm, cơ sở hoặc bộ phận cơ sở sản xuất, kinh doanh, dịch vụ; ngừng cung cấp dịch vụ điện, nước; tạm dừng đăng kiểm, đăng ký, cấp giấy phép điều khiển phương tiện; ngừng cung cấp dịch vụ internet, dịch vụ viễn thông, hạ tầng số hoặc thực hiện biện pháp ngăn chặn kỹ thuật, chặn truy cập.

Dự thảo Luật đồng thời bổ sung các quy định chặt chẽ hơn về nguyên tắc, điều kiện áp dụng biện pháp cưỡng chế nhằm bảo đảm quyền con người, quyền công dân, không làm ảnh hưởng đến cá nhân, tổ chức không liên quan đến hành vi vi phạm hành chính. Yêu cầu này được đặt ra, nhất là đối với biện pháp ngừng cung cấp dịch vụ điện, nước, internet, dịch vụ viễn thông và hạ tầng số.

Một nội dung khác được Chính phủ báo cáo xin ý kiến và đã được cấp có thẩm quyền đồng ý là chuyển thẩm quyền áp dụng các biện pháp xử lý hành chính đưa đi cai nghiện bắt buộc, đưa vào cơ sở giáo dục bắt buộc từ tòa án nhân dân khu vực sang Chủ tịch UBND cấp xã.

Trình bày báo cáo thẩm tra, Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp Phan Chí Hiếu cho biết, về đề xuất kéo dài thời hiệu xử phạt vi phạm hành chính từ mức 1 năm đến 2 năm theo luật hiện hành lên 1 năm đến 3 năm, cơ quan thẩm tra đề nghị tiếp tục rà soát, phân hóa cụ thể các lĩnh vực được phép kéo dài thời hiệu xử phạt, bảo đảm nguyên tắc mọi vi phạm hành chính phải được phát hiện, ngăn chặn kịp thời và việc xử phạt vi phạm hành chính cần được tiến hành nhanh chóng.

Việc tăng thời hiệu xử phạt vi phạm hành chính lên 3 năm, có thể kéo dài đến 4 năm nếu thuộc trường hợp xử phạt vi phạm hành chính do cơ quan tiến hành tố tụng chuyển đến, trong khi thời hiệu truy cứu trách nhiệm hình sự đối với tội phạm ít nghiêm trọng theo Bộ luật Hình sự là 5 năm, sẽ làm thu hẹp ranh giới pháp lý giữa vi phạm hành chính và tội phạm hình sự. Điều này có thể khiến người vi phạm phải chịu trách nhiệm pháp lý nặng hơn nên cần được cân nhắc thận trọng, kỹ lưỡng.

Đối với đề xuất nâng mức phạt tiền tối đa, cơ quan thẩm tra cho rằng, mức phạt quá cao có thể bảo đảm tính răn đe nhưng trong một số trường hợp không phù hợp với khả năng tài chính thực tế của cá nhân và doanh nghiệp, từ đó không phát huy được hiệu quả.

Do vậy, Ủy ban Pháp luật và Tư pháp đề nghị xem xét các giải pháp căn cơ hơn như áp dụng biện pháp khắc phục hậu quả, các hình thức phạt bổ sung gồm tước quyền sử dụng giấy phép, đình chỉ hoạt động; đồng thời tham khảo kinh nghiệm nước ngoài để tăng cường tính răn đe, phòng ngừa và nâng cao ý thức tuân thủ pháp luật.

Liên quan đến việc bổ sung các biện pháp cưỡng chế, cơ quan thẩm tra cho rằng một số biện pháp như yêu cầu ngừng cung cấp dịch vụ điện, Internet, dịch vụ viễn thông, hạ tầng số hoặc thực hiện biện pháp ngăn chặn kỹ thuật, chặn truy cập đối với tổ chức, cá nhân có mục đích đình chỉ, chấm dứt hành vi vi phạm, chưa thực sự phù hợp với tính chất cưỡng chế thi hành quyết định xử phạt.

Trong khi đó, biện pháp tạm dừng đăng kiểm, đăng ký phương tiện, cấp giấy phép điều khiển phương tiện mới chỉ nhằm vào phương tiện, tài sản, thay vì cá thể hóa và xác định đúng người thực hiện hành vi vi phạm. Vì vậy, giải pháp này chưa thực sự mang tính căn cơ, toàn diện.

Ủy ban Pháp luật và Tư pháp đề nghị tiếp tục rà soát, chỉnh lý các quy định nêu trên để bảo đảm tính phù hợp, khả thi của dự thảo luật.