Đề xuất nâng bao tiêu điện khí LNG lên 75%, Bộ Công thương nói gì về giá điện?

Dưới sức ép tăng trưởng phụ tải ngày càng lớn và yêu cầu bảo đảm an ninh năng lượng trong tiến trình chuyển dịch xanh, điện khí LNG đang được đặt vào vị trí then chốt trong cơ cấu nguồn điện quốc gia.

Tuy nhiên, để hiện thực hóa các dự án quy mô lớn, vốn đầu tư hàng tỷ USD, bài toán cơ chế - đặc biệt là cơ chế bảo đảm doanh thu dài hạn vẫn là "nút thắt" lớn nhất. Trong bối cảnh đó, nhằm khơi thông dòng vốn và đẩy nhanh tiến độ đầu tư loạt dự án LNG "nằm trên giấy", Bộ Công thương đã có đề xuất mới.

Sản lượng điện bao tiêu tối thiểu 75%

Theo dự thảo Nghị định sửa đổi, bổ sung Nghị định 56 năm 2025 và Nghị định 100 năm 2025 vừa được Bộ Công thương trình Chính phủ, mức sản lượng điện hợp đồng tối thiểu (QC) dài hạn đối với các dự án nhiệt điện khí LNG nhập khẩu sẽ được nâng lên không thấp hơn 75% sản lượng điện phát bình quân nhiều năm.

Đồng thời, thời gian áp dụng cơ chế này được đề xuất kéo dài tối đa 15 năm kể từ khi dự án vận hành thương mại và tham gia thị trường điện, thay vì giới hạn 10 năm như hiện hành.

Động thái điều chỉnh này xuất phát từ thực tiễn triển khai các dự án điện khí LNG thời gian qua. Theo Bộ Công thương, qua tổng hợp ý kiến của các chủ đầu tư và hiệp hội năng lượng, Bộ Công thương nhận thấy quy định hiện hành chưa phản ánh đúng đặc thù của loại hình điện sử dụng LNG nhập khẩu. Như là, chi phí đầu tư lớn, thời gian thu hồi vốn dài và sự biến động mạnh của giá nhiên liệu khiến các tổ chức tín dụng quốc tế đặc biệt coi trọng mức độ "bao tiêu" sản lượng điện trong hợp đồng mua bán điện. Với mức QC 65% như trước đây, nhiều dự án gặp khó trong việc chứng minh dòng tiền đủ ổn định để vay vốn dài hạn.

Vì thế, việc nâng QC lên 75% được đánh giá là giải pháp then chốt giúp cải thiện khả năng thu xếp tài chính, bảo đảm nghĩa vụ trả nợ gốc và lãi vay, qua đó giảm rủi ro cho cả nhà đầu tư và hệ thống ngân hàng.

Cùng với đó, việc kéo dài thời gian áp dụng cơ chế lên 15 năm được xem là phù hợp với thông lệ quốc tế, khi các khoản vay cho hạ tầng năng lượng lớn thường có kỳ hạn từ 12-15 năm.

Quy định mới dự kiến áp dụng cho các dự án vận hành trong giai đoạn từ khi Luật Điện lực 2024 có hiệu lực đến trước ngày 1/1/2031.

Chấp nhận áp lực giá điện để tránh nguy cơ thiếu điện

Theo Quy hoạch điện VIII điều chỉnh, đến năm 2030, Việt Nam dự kiến phát triển thêm 15 nhà máy điện LNG với tổng công suất khoảng 22.524 MW, chiếm hơn 12% tổng công suất nguồn điện toàn quốc, với nhu cầu tiêu thụ trên 16 triệu tấn LNG mỗi năm.

Quy mô này cho thấy, nếu không sớm tháo gỡ các rào cản về cơ chế, nguy cơ chậm tiến độ hoặc đình trệ dự án sẽ tác động trực tiếp đến an ninh cung ứng điện trong trung hạn.

Tuy nhiên, việc nâng QC lên mức cao hơn cũng đồng nghĩa với áp lực nhất định đối với mặt bằng giá điện, khi chi phí LNG nhập khẩu biến động mạnh theo thị trường thế giới và phải được phản ánh vào giá thành sản xuất điện.

Bộ Công thương cho biết, đã đánh giá đầy đủ các tác động chính sách đi kèm. Về kinh tế, việc nâng QC lên 75% có thể tạo áp lực nhất định lên giá điện. Tuy nhiên, đây là chi phí cần thiết và hợp lý để đổi lấy sự ổn định của hệ thống điện.

"Thiệt hại kinh tế do thiếu điện hoặc mất điện cục bộ, nếu xảy ra, sẽ lớn hơn rất nhiều so với phần chi phí tăng thêm từ điện khí LNG. Về phía Nhà nước, khi các dự án đi vào vận hành, nguồn thu từ thuế, phí và hiệu ứng lan tỏa đầu tư hạ tầng tại địa phương sẽ góp phần bù đắp và tạo động lực tăng trưởng dài hạn", Bộ Công thương đánh giá.