Đề xuất tách Tổng công ty Truyền tải điện Quốc gia khỏi EVN

Thông tin trên được ông Bùi Quốc Hùng, Phó cục trưởng Cục Điện lực (Bộ Công thương) cho biết tại họp báo thường kỳ của Bộ Công thương ngày 7/10.

Tách bạch các khâu trong ngành điện

Theo ông Hùng, Đề án tái cơ cấu ngành điện phục vụ phát triển thị trường điện cạnh tranh được xây dựng theo hướng tách bạch các khâu phát điện, truyền tải, phân phối và bán lẻ.

Trong đó, Bộ Công thương định hướng sớm tách EVNNPT khỏi EVN, chuyển về bộ, ngành quản lý.

Theo lãnh đạo Cục Điện lực, truyền tải điện mang tính độc quyền tự nhiên do không thể xây dựng nhiều đường dây song song chỉ để tạo cạnh tranh, trong khi đất đai có hạn và việc đầu tư trùng lặp sẽ làm giảm hiệu quả.

Khâu phân phối cũng có đặc điểm tương tự. Trong khi đó, phát điện và bán lẻ điện có thể từng bước mở rộng cạnh tranh.

Trước đó, Công ty TNHH MTV Vận hành hệ thống điện và thị trường điện Quốc gia (NSMO), đơn vị thực hiện chức năng điều độ hệ thống điện, đã được tách khỏi EVN và chuyển về Bộ Công thương.

Đối với khâu phát điện, cơ quan quản lý định hướng tiếp tục cổ phần hóa, thoái vốn Nhà nước tại các tổng công ty phát điện thuộc EVN. Đồng thời, Bộ Công thương đang xem xét thành lập Tổng công ty Phát điện chiến lược quốc gia, trước mắt nằm trong EVN.

Về dài hạn, đơn vị này dự kiến quản lý các nhà máy thủy điện chiến lược đa mục tiêu như Sơn La, Hòa Bình và các dự án điện hạt nhân trong tương lai.

Ở khâu phân phối và bán lẻ, Bộ Công thương định hướng từng bước tách bạch hai hoạt động hiện cùng nằm trong 5 tổng công ty điện lực thuộc EVN.

Trước mắt, chi phí phân phối và bán lẻ sẽ được tách riêng, sau đó hướng tới tách bạch về tổ chức và sở hữu.

Ông Hùng cho biết, quá trình tái cơ cấu cần thực hiện theo lộ trình để bảo đảm năng lực tài chính, quản trị rủi ro của các đơn vị trong ngành, đồng thời tạo nền tảng phát triển thị trường bán buôn và bán lẻ điện cạnh tranh.

Nhiều dự án nguồn, lưới điện chậm tiến độ

Liên quan đến bảo đảm cung ứng điện, ông Hùng cho biết, Quy hoạch điện VIII, Quy hoạch điện VIII điều chỉnh và kế hoạch thực hiện Quy hoạch điện VIII do Bộ Công thương ban hành đã tính toán nhu cầu cung cấp điện.

Tuy nhiên, việc triển khai các dự án nguồn và lưới điện thời gian qua còn chậm do nhiều nguyên nhân.

Trong đó có thủ tục phê duyệt đầu tư, chấp thuận nhà đầu tư đối với các dự án trong danh mục; việc phân cấp cho chính quyền hai cấp; thủ tục giao đất; đàm phán, ký kết hợp đồng mua bán điện và các cơ chế, chính sách liên quan đến giá điện.

Theo ông Hùng, ngay từ những ngày đầu triển khai quy hoạch, Bộ Công thương đã nhận diện các khó khăn, vướng mắc và xây dựng giải pháp, báo cáo Chính phủ nhằm thực hiện các mục tiêu tăng trưởng giai đoạn 2026-2030.

Để đạt các chỉ tiêu tăng trưởng công suất nguồn điện, hạn chế nguy cơ thiếu hụt trong những năm tới, Bộ Công thương đề xuất ba nhóm giải pháp.

Thứ nhất, hoàn thiện thể chế. Bộ Công thương đang khẩn trương rà soát, sửa đổi Luật Điện lực, dự kiến trình Quốc hội tại Kỳ họp thứ 2 vào tháng 11 năm nay.

Việc sửa luật nhằm thể chế hóa đầy đủ các nội dung tại Nghị quyết 55, tháo gỡ các vướng mắc và bảo đảm an ninh năng lượng đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045.

Theo ông Hùng, nhiều nội dung đột phá sẽ được đưa vào Luật Điện lực sửa đổi để tháo gỡ các khó khăn trong phát triển nguồn và lưới điện.

Thứ hai, gắn trách nhiệm với địa phương. Việc triển khai kế hoạch thực hiện Quy hoạch điện VIII còn chậm, trong đó có nguyên nhân từ khâu cấp chủ trương đầu tư, đền bù, giải phóng mặt bằng và các thủ tục về đất đai tại địa phương.

Do đó, Bộ Công thương kiến nghị Chính phủ tăng cường kiểm tra, giám sát, đẩy nhanh tiến độ các dự án đã có trong quy hoạch và kế hoạch thực hiện quy hoạch.

Thứ ba, huy động nguồn lực cho các dự án điện. Các dự án nguồn điện có nhu cầu vốn đầu tư rất lớn, đòi hỏi huy động tổng thể các nguồn lực trong xã hội, gồm khu vực tư nhân, Nhà nước, nguồn vốn trong nước, nước ngoài và các nhà đầu tư quốc tế.

Tuy nhiên, theo ông Hùng, một số chính sách về giá điện hiện chưa thực sự hấp dẫn nhà đầu tư, đặc biệt là khu vực tư nhân và nhà đầu tư nước ngoài.

Các thủ tục về đất đai, đền bù, giải phóng mặt bằng cũng còn khó khăn, khiến tiến độ chưa đáp ứng yêu cầu của nhà đầu tư.

Ông Hùng cũng cho biết, Bộ Công thương đã báo cáo tổng thể, trình Chính phủ các giải pháp bảo đảm cung ứng điện giai đoạn 2027-2030.

Báo cáo hiện đang được các bộ, ngành cho ý kiến. Sau khi được phê duyệt, Bộ Công thương sẽ khẩn trương triển khai và cung cấp thông tin chi tiết.

Theo lãnh đạo Cục Điện lực, báo cáo gồm nhiều nhóm giải pháp, trong đó có các giải pháp bảo đảm vận hành an toàn và cung cấp điện.

Một nội dung khác là điều chỉnh Quy hoạch điện VIII nhằm bảo đảm cơ cấu nguồn điện và lưới điện đáp ứng yêu cầu cung cấp điện trong giai đoạn tới.

"Các nội dung này rất chi tiết. Sau khi được Chính phủ xem xét, phê duyệt, chúng tôi sẽ cung cấp thông tin cụ thể", ông Hùng nói.