Điều ít biết về đạo diễn hai lần thắng Cành cọ vàng Cristian Mungiu

Cristian Mungiu viết tiếp lịch sử với "Fjord"

Đạo diễn Cristian Mungiu vừa tạo nên một cột mốc lịch sử mới cho điện ảnh Romania và châu Âu khi lần thứ hai giành giải Cành cọ vàng tại Liên hoan phim Cannes lần thứ 79 năm 2026 với bộ phim "Fjord". 

Thành tích hiếm có này không chỉ củng cố vị thế của ông như một trong những nhà làm phim quan trọng nhất của điện ảnh đương đại châu Âu, mà còn đánh dấu hành trình gần hai thập kỷ không ngừng phản biện xã hội bằng điện ảnh.

Theo Cotidianul, chiến thắng của Mungiu được bà Maia Sandu, Tổng thống Moldova gửi lời chúc mừng đặc biệt. Bà ca ngợi đạo diễn có gốc gác Moldova là một nghệ sĩ "đã tạo nên những bộ phim đáng nhớ, lay động và truyền cảm hứng cho khán giả khắp châu Âu" bằng sự độc đáo và chân thực. 

"Các bộ phim của Mungiu trước hết là những cuộc tranh luận về các giá trị định hình chúng ta với tư cách một xã hội. Chính khả năng đặt ra những câu hỏi cốt lõi bằng sự chân thành và dũng cảm nghệ thuật đã một lần nữa mang đến cho ông sự ghi nhận từ liên hoan phim danh giá nhất thế giới", bà Maia Sandu bày tỏ.

Theo Martin Cid Magazine, chiến thắng với "Fjord" còn mang ý nghĩa đặc biệt khi Mungiu trở thành đạo diễn thứ 10 trong lịch sử Cannes với hai lần giành Cành cọ vàng.  

Điều đáng chú ý là lần trở lại này đánh dấu sự chuyển hướng của nhà làm phim Romania.

Nếu trước đây Mungiu nổi tiếng với những bộ phim hiện thực mang đậm màu sắc Romania, thuộc làn sóng Điện ảnh Mới Romania mà ông góp phần tạo nên, thì "Fjord" là một câu chuyện quốc tế hơn, lấy bối cảnh Na Uy và sử dụng tiếng Anh. Dù vậy, phim vẫn giữ phong cách quen thuộc của Mungiu: tối giản, căng thẳng và giàu chiều sâu xã hội.

Trong "Fjord", Mungiu đặt câu chuyện tại Na Uy, nơi một cặp vợ chồng theo đạo Tin lành gốc Romania - Na Uy cố gắng hòa nhập vào xã hội phương Tây. Tuy nhiên, cuộc sống gia đình nhanh chóng bị đảo lộn sau khi xuất hiện nghi vấn bạo hành trẻ em, khiến chính quyền đặt câu hỏi về cách nuôi dạy con nghiêm khắc cũng như các giá trị tôn giáo của họ. 

Bộ phim có sự tham gia của Sebastian Stan và Renate Reinsve, khai thác những chủ đề gai góc như sự phân cực xã hội, giới hạn của lòng khoan dung và sự bất lực của con người trong việc thấu hiểu lẫn nhau dù cùng chia sẻ một thực tại.

Truyền thông quốc tế đánh giá, "Fjord" là một trong những phim gây tranh cãi nhiều nhất tại hạng mục tranh giải chính, khiến giới phê bình chia rẽ về giá trị nghệ thuật cũng như lập trường chính trị - xã hội của phim.

Tại Liên hoan phim Cannes 2026, bộ phim đã nhận tràng pháo tay kéo dài 12 phút từ khán giả và giới chuyên môn.

Các cây viết của tờ Deadline, Variety dành lời khen cho phong cách làm phim tối giản và góc nhìn nhạy bén của đạo diễn Cristian Mungiu. 

Còn cây viết Lee Marshall của ScreenDaily nhận xét đây là "một bộ phim chính kịch giàu tính suy ngẫm về sự đối đầu giữa các hệ giá trị". Song, về tổng thể, cây viết này cho rằng tác phẩm có nhiều lớp ý tưởng nhưng thiếu cao trào đủ mạnh.

Trong khi đó, cây bút Peter Bradshaw của The Guardian thậm chí chỉ chấm phim 2/5 sao và nhận xét tác phẩm "thiếu sức nặng cảm xúc".

Trên chuyên trang Rotten Tomatoes, bộ phim hiện nhận 91% đánh giá tích cực từ giới phê bình, với điểm trung bình 7,8/10.

Nói về tác phẩm của mình, đạo diễn Cristian Mungiu bày tỏ: "Xã hội hôm nay đang bị chia rẽ. Nó đang bị phân cực. Nó đang bị cực đoan hóa. Fjord là lời phản đối mọi hình thức cực đoan, là lời kêu gọi dành cho những điều chúng ta thường nhắc tới như tổn thương, hòa nhập và sự đồng cảm.

Đó đều là những từ đẹp, nhưng chúng ta cần thực hành chúng thường xuyên hơn".

Hành trình theo đuổi những đề tài gai góc của điện ảnh Romania

Theo France24, đây không phải lần đầu tiên Mungiu lựa chọn những vấn đề gây tranh cãi để đưa lên màn ảnh. 19 năm trước, ông giành Cành cọ vàng đầu tiên với "Four months, three weeks, two days" - tác phẩm về nạn phá thai bất hợp pháp tại Romania thời kỳ Cộng sản. 

Với "Fjord", Cristian Mungiu tiếp tục khai thác những xung đột văn hóa và khác biệt quan điểm trong xã hội hiện đại. Bộ phim đặt ra nhiều câu hỏi về sự khoan dung, niềm tin và cách con người nhìn nhận lẫn nhau, nhưng không đưa ra câu trả lời tuyệt đối, từ đó tạo nên nhiều tranh luận trong giới phê bình về góc nhìn của đạo diễn.

Nói về quan điểm của mình, đạo diễn Romania cũng khẳng định ông không làm phim chỉ để mang đến cảm giác dễ chịu cho khán giả. Với Mungiu, điện ảnh cần đặt ra những câu hỏi và buộc người xem phải suy nghĩ.

"Một xã hội cấp tiến tin rằng mình đã tìm ra đáp án đúng cho tương lai và vẫn xem bản thân vượt trội hơn người khác thì cần được kỳ vọng nhiều hơn thế", Mungiu chia sẻ với France24.

Sinh ra tại thành phố Iași, đông bắc Romania, Cristian Mungiu từng theo học ngành Văn học Anh - Mỹ trước khi bước vào trường điện ảnh ở Bucharest. Trong thời gian học, ông làm trợ lý đạo diễn cho nhiều dự án quốc tế quay tại Romania, đáng chú ý có bộ phim "Captain Conan" của đạo diễn Pháp Bertrand Tavernier. 

Sau khi tốt nghiệp, Mungiu từng trải qua công việc giảng dạy, báo chí trước khi quyết định theo đuổi điện ảnh chuyên nghiệp.

Bộ phim dài đầu tay "Occident" của ông nhanh chóng được giới phê bình chú ý và trình chiếu tại hạng mục Directors' Fortnight ở Cannes năm 2002. Một năm sau, ông thành lập công ty sản xuất riêng Mobra Films, mở đầu cho hành trình xây dựng một phong cách điện ảnh riêng biệt: nhiều cảnh quay dài liên tục, hạn chế trường quay, ưu tiên bối cảnh tự nhiên để chính không gian kể câu chuyện của mình.

"Tôi thích khi môi trường xung quanh cũng tự kể câu chuyện riêng", Mungiu từng chia sẻ về quan điểm làm phim của mình.

Điện ảnh của ông gắn chặt với những biến động xã hội Romania hậu cộng sản. Theo France24, Mungiu cùng các đạo diễn của làn sóng Điện ảnh Mới Romania đã gây tiếng vang suốt hai thập kỷ qua bằng những câu chuyện gai góc trong xã hội đương đại.

Sau thành công của "Four months, three weeks, two days" năm 2007, Mungiu tiếp tục khẳng định tên tuổi với "Beyond the Hills" - tác phẩm giúp ông giành giải Kịch bản xuất sắc tại Cannes năm 2012, trước khi được vinh danh Đạo diễn xuất sắc nhất năm 2016 với "Graduation", bộ phim về tình phụ tử và sự tha hóa trong hệ thống giáo dục Romania.

Suốt gần 20 năm, Cristian Mungiu chưa bao giờ làm điện ảnh để xoa dịu công chúng. Ông tạo ra những bộ phim khiến khán giả khó chịu, tranh luận và tự vấn. 

Có lẽ chính sự kiên định ấy đã đưa ông trở thành một trong những tiếng nói điện ảnh mạnh mẽ nhất châu Âu hiện nay.