Đồng bộ hạ tầng, kéo giảm chi phí logistics

Các cảng cạn (ICD) hay các cảng thủy nội địa là nơi tập kết gần nguồn hàng hóa, khu công nghiệp, khu chế xuất để trung chuyển hàng hóa về các cảng biển thì bị hạn chế về năng lực làm hàng, bị ảnh hưởng lớn bởi kết nối giao thông đường bộ kém; hạn chế về luồng lạch thủy nội địa và độ cao tĩnh không của các cây cầu đường bộ do quy hoạch cũ chưa tính đến.

Bên cạnh đó, thiếu kết nối giữa các phương thức vận tải trong chuỗi vận tải đa phương thức do từng nhà cung cấp dịch vụ vận tải thủy nội địa, đường sắt, cảng biển/cảng thủy nội địa, ICD… chưa hợp tác với nhau; từng dịch vụ bị phân mảnh rời rạc, dẫn đến tổng chi phí logistics khá cao.

Trong khi đó, đường sắt, đường thủy chưa phát huy vai trò, dù chi phí thấp hơn, năng lực chuyên chở còn hạn chế, hạ tầng chưa đồng bộ, thiếu các dịch vụ logistics đi kèm nên doanh nghiệp không có lựa chọn thay thế.

Quy mô doanh nghiệp Việt Nam đa số vừa và nhỏ, năng lực có hạn, thiếu vốn, yếu công nghệ nên rất khó tổ chức chuỗi vận tải phức hợp. Nhìn chung, không phải doanh nghiệp muốn đi đường bộ, mà là bị buộc phải chọn phương án khả thi nhất hiện tại.

Khi hàng hóa chủ yếu phụ thuộc vào xe tải, tình trạng ùn tắc tại các tuyến đường ra vào cảng khiến thời gian vận chuyển kéo dài, kéo theo chi phí nhiên liệu, nhân công và chi phí cơ hội đều tăng lên.

Áp lực hạ tầng còn làm phát sinh chi phí gián tiếp. Khi hàng hóa lưu thông chậm, doanh nghiệp phải tăng chi phí lưu kho, bãi, thậm chí phát sinh chi phí lưu container tại cảng. Điều này ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu quả sản xuất kinh doanh và năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp xuất nhập khẩu.

Một điểm đáng lưu ý là chi phí phát sinh không nằm ở một khâu riêng lẻ, mà tích tụ trong toàn bộ chuỗi cung ứng.

Để giảm chi phí logistics bền vững, cần giải quyết bài toán hoàn thiện và đồng bộ cơ sở hạ tầng trên bộ (đường bộ, đường sắt) cũng như luồng đường thủy nội địa nhằm thúc đẩy mạnh mẽ vận tải đa phương thức.

Khi áp lực lên đường bộ được chia sẻ, dòng chảy hàng hóa sẽ thông suốt hơn, qua đó giúp doanh nghiệp giảm chi phí và nâng cao hiệu quả hoạt động.

Nếu có thể nên quy hoạch liên vùng, xóa bỏ địa giới hành chính trong logistics; đồng bộ hóa các mắt xích cảng biển – ICD – trung tâm logistics trên các trục hành lang thủy/sắt. Thiết lập hạ tầng số dùng chung, xây dựng nền tảng dữ liệu logistics do Nhà nước quản lý để đảm bảo an ninh thông tin và tối ưu hóa luồng hàng, giảm xe chạy rỗng.

Cùng đó, đẩy nhanh tiến độ nâng tĩnh không cầu và nạo vét luồng lạch; giảm phí hạ tầng cảng biển cho hàng hóa vận tải bằng sà lan...

Vận tải đa phương thức không còn là xu hướng, mà là mệnh lệnh chiến lược. Chỉ khi có sự kết nối đồng bộ giữa các phương thức vận tải, mới có thể giảm áp lực cho đường bộ, giảm chi phí logistics và thúc đẩy vận tải đa phương thức phát triển thực chất.