Dự án điện hạt nhân đầu tiên của Việt Nam: EVN đang làm đến đâu?

Theo Quy hoạch điện VIII điều chỉnh, Việt Nam sẽ phát triển điện hạt nhân sau năm 2035, tổng công suất dự kiến khoảng 4.000-6.000MW, nhằm bảo đảm an ninh năng lượng và hướng tới mục tiêu phát thải ròng bằng 0 vào năm 2050.

Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) là chủ đầu tư dự án Ninh Thuận 1 (tổng công suất 2.400 MW), trong khi Tập đoàn Công nghiệp - năng lượng quốc gia Việt Nam (Petrovietnam) sẽ làm dự án Ninh Thuận 2.

Cập nhập về tiến độ và kế hoạch triển khai, ông Nguyễn Tài Anh, Phó Tổng giám đốc EVN cho biết, Tập đoàn đang tập trung tháo gỡ 3 nhóm thách thức lớn, đồng thời triển khai 5 nhóm giải pháp trọng tâm để chuẩn bị cho dự án điện hạt nhân đầu tiên của Việt Nam.

Bảo đảm tiến độ nhưng không đánh đổi chất lượng

Theo ông Nguyễn Tài Anh, thách thức đầu tiên liên quan đến khung pháp lý và điều kiện triển khai. Là dự án điện hạt nhân đầu tiên, hệ thống luật pháp, nghị định, thông tư, quy chuẩn, tiêu chuẩn và hướng dẫn kỹ thuật cần tiếp tục được xây dựng, hoàn thiện, bảo đảm vừa đáp ứng các yêu cầu của Cơ quan Năng lượng nguyên tử quốc tế (IAEA), vừa tương thích với tiêu chuẩn của quốc gia cung cấp công nghệ. Do tính chất tiên phong của dự án, nhiều nội dung chưa được quy định đầy đủ trong hệ thống pháp luật hiện hành, vì vậy cần có cơ chế đặc thù để tạo hành lang pháp lý thuận lợi cho quá trình triển khai.

Thách thức thứ hai là quy mô vốn đầu tư rất lớn, mô hình tài chính, các hiệp định tín dụng cũng như yêu cầu nghiêm ngặt về tiến độ, chất lượng và quản lý rủi ro. Theo Quy hoạch điện VIII điều chỉnh, hai tổ máy của Nhà máy điện hạt nhân Ninh Thuận 1 phải đưa vào vận hành trong giai đoạn 2030-2035. Trong khi đó, đây là dự án có yêu cầu đặc biệt cao về công nghệ, chất lượng và an toàn. EVN xác định việc triển khai phải bảo đảm tiến độ nhưng không đánh đổi chất lượng, đồng thời kiểm soát chặt chẽ các rủi ro trong suốt quá trình chuẩn bị và thực hiện.

Nhóm thách thức thứ ba là chuẩn bị nguồn nhân lực và tạo sự đồng thuận của xã hội. Theo lãnh đạo EVN, điện hạt nhân đòi hỏi đội ngũ nhân sự chất lượng cao ở nhiều lĩnh vực, từ quản lý dự án, tài chính, hợp đồng đến vận hành nhà máy. Hiện EVN đang phối hợp với các bộ, ngành và đối tác xây dựng kế hoạch tổng thể đào tạo nguồn nhân lực phục vụ dự án. Cùng với đó, công tác truyền thông sẽ được triển khai bài bản nhằm cung cấp thông tin minh bạch, tạo sự đồng thuận của chính quyền địa phương và người dân tại khu vực dự án.

5 giải pháp trọng tâm

Để tháo gỡ các khó khăn, EVN đang triển khai 5 nhóm giải pháp trọng tâm.

Cụ thể, Tập đoàn tập trung hoàn thiện cơ chế đặc thù, mô hình quản lý dự án, kiện toàn Ban Quản lý dự án và lựa chọn đơn vị tư vấn có kinh nghiệm. Song song đó, EVN phối hợp với các bộ, ngành hoàn thiện hành lang pháp lý, quy chuẩn và tiêu chuẩn kỹ thuật, tạo cơ sở triển khai dự án.

Về giải phóng mặt bằng và tái định cư, EVN sẽ phối hợp với UBND tỉnh Khánh Hòa - đơn vị được Chính phủ giao thực hiện dự án thành phần để bảo đảm các điều kiện triển khai Nhà máy điện hạt nhân Ninh Thuận 1.

Một trọng tâm khác là đào tạo nguồn nhân lực và tiếp nhận, làm chủ công nghệ. Theo ông Nguyễn Tài Anh, chuyển giao công nghệ hiệu quả sẽ giúp nâng cao năng lực trong nước, giảm chi phí đầu tư và tăng tính chủ động trong xây dựng, vận hành nhà máy.

EVN cũng đẩy mạnh truyền thông, cung cấp thông tin minh bạch nhằm tạo sự đồng thuận của người dân, đồng thời phối hợp với Bộ Công an, Bộ Quốc phòng xây dựng phương án bảo đảm an ninh khu vực dự án.

Ông Nguyễn Tài Anh nhấn mạnh, để triển khai thành công nhà máy điện hạt nhân đầu tiên của Việt Nam, EVN cần sự chỉ đạo thống nhất của Chính phủ và sự phối hợp chặt chẽ của các bộ, ngành, đặc biệt là Bộ Khoa học và Công nghệ.

Chuẩn bị nhân lực được EVN xác định là một trong những yếu tố quyết định thành công của dự án. Tập đoàn đang phối hợp Bộ Giáo dục và Đào tạo cùng các đối tác công nghệ xây dựng kế hoạch đào tạo tổng thể.

Dự kiến, lực lượng quản lý dự án cần khoảng 400 người, gồm nhân sự Ban Quản lý dự án và các ban chuyên môn của EVN trong lĩnh vực đầu tư xây dựng, kỹ thuật, công nghệ, môi trường, an toàn, pháp chế và hợp tác quốc tế.

Đội ngũ vận hành, bảo dưỡng nhà máy dự kiến cần khoảng 1.700-1.800 người. EVN đang phối hợp đào tạo nguồn nhân lực đầu vào tại các chuyên ngành phù hợp; sau đó tiếp tục tổ chức đào tạo chuyên sâu, chuyển giao công nghệ và hướng dẫn vận hành với sự tham gia của đối tác cung cấp công nghệ.

Ông Nguyễn Tài Anh cho rằng, việc chuẩn bị đồng bộ về cơ chế, công nghệ và nhân lực được kỳ vọng tạo nền tảng để triển khai Dự án điện hạt nhân Ninh Thuận 1 đúng tiến độ, bảo đảm chất lượng và an toàn.

Lãnh đạo EVN kiến nghị, tăng cường phối hợp sớm giữa chủ đầu tư và cơ quan pháp quy, xây dựng lộ trình pháp quy gắn với tiến độ dự án, đẩy mạnh đối thoại kỹ thuật ngay từ giai đoạn chuẩn bị hồ sơ và phát triển nguồn nhân lực pháp quy chuyên trách. 

Đồng thời, duy trì cơ chế giao ban, công khai các tiêu chí thẩm định để nâng cao hiệu quả thẩm định, cấp phép.