Đưa công nghệ vào công trường xây dựng

Kiểm soát công việc bằng công nghệ

Tại Dự án chung cư hỗn hợp HH2 Gamuda - nơi Công ty CP Xây dựng Phục Hưng Holdings làm tổng thầu thiết kế và thi công - hình ảnh quen thuộc mỗi đầu và cuối ca làm việc là cảnh công nhân xếp hàng đi qua hệ thống kiểm soát an ninh.

Mỗi người lao động chỉ mất vài giây nhìn vào màn hình camera nhận diện khuôn mặt (Face ID) để hệ thống quét dữ liệu, xác nhận danh tính và mở rào chắn cho phép ra/vào.

Ông Lương Thanh Thái, Phó tổng giám đốc Phục Hưng Holdings cho biết, đây là quy trình bắt buộc nhằm kiểm soát tình trạng nhân sự tại dự án.

Hệ thống Face ID không chỉ ghi nhận chính xác thời gian ra/vào và khối lượng giờ công của công nhân, mà còn tự động đối chiếu với cơ sở dữ liệu về đào tạo an toàn, chứng chỉ hành nghề cũng như điều kiện làm việc tiêu chuẩn.

Cũng theo ông Thái, không chỉ dừng lại ở Face ID, Phục Hưng Holdings đã xây dựng hệ sinh thái chuyển đổi số hướng tới mô hình "Công trường thông minh". Trọng tâm là phần mềm iReport do công ty tự phát triển để quản lý an toàn và cập nhật dữ liệu theo thời gian thực. Cùng đó, các quy trình phê duyệt vật tư, giấy phép đều được đồng bộ qua hệ thống iOffice.

Đặc biệt, công nghệ Camera AI, thiết bị bay Drone được đưa vào giám sát hiện trường để tự động phát hiện người lao động vi phạm bảo hộ hoặc đi vào khu vực nguy hiểm.

Còn tại Công ty CP Xây dựng Coteccons, nhiều kỹ thuật và giải pháp xây dựng tiên tiến cũng được doanh nghiệp ứng dụng để giải quyết những thách thức về địa chất, chiều cao, đến yêu cầu tiến độ và tiêu chuẩn bền vững công trình.

Theo ông Võ Hoàng Lâm, Phó tổng giám đốc Coteccons, một trong những nhóm giải pháp nổi bật mà nhà thầu này đang triển khai là công nghệ thi công phần ngầm tại đô thị.

Ông Lâm mô tả, tại dự án Metropole 1.14 (TP.HCM), công ty đã ứng dụng phương pháp thi công từ trên xuống dưới, kết hợp tường vây, cọc khoan nhồi và cột chống tạm để thực hiện hầm sâu tới 28m trong điều kiện địa chất phức tạp.

Còn những công trình có yêu cầu kiểm soát nghiêm ngặt về chuyển vị nền đất, như dự án Lotus Tower nằm cạnh tuyến Metro Bến Thành - Suối Tiên, Coteccons sử dụng các phần mềm mô phỏng ứng xử địa kỹ thuật cùng hệ thống quan trắc liên tục để kiểm soát rủi ro.

Với các công trình siêu cao tầng và các dự án có tiến độ gấp rút, Coteccons làm chủ nhiều giải pháp kỹ thuật tiên tiến như kiểm soát co ngắn cột, kiểm soát nhiệt bê tông khối lớn, công nghệ trắc địa và hệ ván khuôn leo, ván khuôn trượt…

Thách thức không nằm ở công nghệ

Ông Trần Đình Tùng, Chủ tịch Hội Kỹ sư xây dựng Việt Nam cho hay, quan trọng nhất không phải là sử dụng bao nhiêu công nghệ, mà là công nghệ đó giải quyết được vấn đề gì. Nếu công nghệ hoạt động rời rạc, quy trình quản lý không thay đổi thì hiệu quả sẽ hạn chế.

Các doanh nghiệp xây dựng vẫn gặp khó khăn về chi phí đầu tư, năng lực nhân sự, thói quen làm việc và khả năng kết nối dữ liệu giữa các bên tham gia dự án. Đặc thù công trường có nhiều nhà thầu phụ, điều kiện thi công khác nhau và lực lượng lao động biến động cũng khiến việc áp dụng công nghệ không thể máy móc.

Theo ông Lương Thanh Thái, thực tế triển khai tại Phục Hưng Holdings cho thấy, rào cản lớn nhất không nằm ở việc mua sắm thiết bị hay phần mềm, mà ở khả năng thay đổi thói quen làm việc. Dữ liệu đầu vào thiếu chuẩn hóa hay quy trình đánh giá rủi ro còn thủ công cũng khiến các công nghệ khó phát huy tối đa giá trị.

Ông Võ Hoàng Lâm cho biết thêm, bên cạnh ứng dụng các kỹ thuật tiên tiến trực tiếp tại công trường, Coteccons cũng mở rộng hoạt động nghiên cứu và đổi mới kỹ thuật theo hướng phát triển bền vững, thông qua liên kết giữa doanh nghiệp với các cơ sở đào tạo - nghiên cứu. Một trong những hoạt động tiêu biểu là chương trình hợp tác "Ba nhà", kết nối cơ quan quản lý, nhà trường và doanh nghiệp nhằm đưa các kết quả nghiên cứu khoa học - công nghệ vào giải quyết những bài toán thực tế trong xây dựng.

Kiến tạo hệ sinh thái dữ liệu dùng chung

Từ thực tế triển khai, ông Lương Thanh Thái cho rằng, cần có các định hướng hỗ trợ từ cấp quản lý Nhà nước để thúc đẩy chuyển đổi số sâu rộng hơn trong toàn ngành.

Trước hết là hoàn thiện hành lang pháp lý cho hồ sơ và quy trình điện tử trong an toàn xây dựng, như giấy phép làm việc, đánh giá rủi ro, hồ sơ huấn luyện hay chữ ký và lưu trữ số.

"Việc từng bước xây dựng chuẩn dữ liệu chung cho ngành rất cần thiết. Nhà nước cần nghiên cứu cơ chế khuyến khích doanh nghiệp đầu tư cho công nghệ có chi phí ban đầu lớn như Camera AI, IoT, Drone hay BIM.

Đồng thời, tạo điều kiện cho doanh nghiệp thí điểm công nghệ mới trong môi trường kiểm soát để vừa đánh giá thực tế, vừa hoàn thiện các tiêu chuẩn pháp lý. Cần hình thành hệ sinh thái dữ liệu an toàn xây dựng có khả năng kết nối với cơ quan quản lý", ông Thái đề xuất.

Ông Trần Đình Tùng cũng cho rằng, cần ưu tiên phát triển công nghệ theo ba hướng: tiếp tục hoàn thiện tiêu chuẩn, quy định về BIM và dữ liệu số; khuyến khích các dự án thí điểm để đánh giá hiệu quả trước khi nhân rộng và tăng cường đào tạo, cập nhật năng lực nhân sự.

Đồng thời, thúc đẩy sự phối hợp giữa cơ quan quản lý, trường đại học, doanh nghiệp, hội nghề nghiệp và các đơn vị công nghệ để đưa những bài toán thực tế của công trường vào hoạt động đào tạo, nghiên cứu và ứng dụng.