Đưa Tràng An - Tam Cốc - Bích Động trở thành khu du lịch hấp dẫn của Việt Nam và quốc tế

Gắn bảo tồn di sản với phát triển bền vững

Theo Quyết định, phạm vi lập quy hoạch bao gồm toàn bộ diện tích danh lam thắng cảnh Tràng An - Tam Cốc - Bích Động, thuộc phạm vi Di sản văn hóa và thiên nhiên thế giới Quần thể Danh thắng Tràng An, với tổng diện tích 9.663 ha.

Danh lam thắng cảnh Tràng An - Tam Cốc - Bích Động là động lực phát triển du lịch của tỉnh Ninh Bình và khu vực Đồng bằng Bắc Bộ. Nguồn ảnh: Cục Du lịch Quốc gia Việt Nam.

Quy hoạch nhằm tiếp tục nghiên cứu, nhận diện và làm rõ các giá trị của khu danh thắng; gắn bảo tồn di tích với phát triển bền vững, đưa Tràng An - Tam Cốc - Bích Động trở thành một trong những khu du lịch hấp dẫn của Việt Nam và quốc tế, đồng thời là động lực phát triển du lịch của tỉnh Ninh Bình và khu vực Đồng bằng Bắc Bộ.

Mục tiêu quan trọng của quy hoạch là bảo tồn các giá trị nổi bật toàn cầu của Di sản thế giới Quần thể danh thắng Tràng An, cụ thể hóa các định hướng phát triển của địa phương, đồng thời thực hiện cam kết của Việt Nam với UNESCO trong công tác bảo tồn và phát huy giá trị di sản.

Quy hoạch xác định rõ quy mô, ranh giới, khoanh vùng bảo vệ di tích; phân định chức năng, chỉ tiêu sử dụng đất; tổ chức không gian và hệ thống hạ tầng kỹ thuật phù hợp với từng giai đoạn bảo tồn, phát huy giá trị. Đồng thời, xây dựng các quy định, giải pháp quản lý, kiểm soát không gian kiến trúc cảnh quan khu vực di tích và các biện pháp bảo vệ di sản theo quy định.

Đáng chú ý, quy hoạch tạo lập căn cứ pháp lý để triển khai các dự án thành phần về bảo quản, tu bổ, phục hồi và phát huy giá trị di tích; đồng thời xây dựng cơ chế, chính sách thu hút nguồn lực đầu tư, phát huy vai trò của cộng đồng trong công tác bảo tồn di sản.

Bảo đảm kiến trúc hài hòa cảnh quan

Nguyên tắc xuyên suốt của quy hoạch là bảo đảm hài hòa giữa gìn giữ giá trị nổi bật toàn cầu của di sản với phát triển kinh tế di sản, gắn với lợi ích và sinh kế của người dân. Các hoạt động bảo tồn, tu bổ phải giữ nguyên yếu tố gốc, đảm bảo tính toàn vẹn của di sản.

Việc khai thác du lịch và phát triển xây dựng được kiểm soát chặt chẽ, nhằm bảo đảm phục hồi môi trường, duy trì cảnh quan và nâng cao khả năng thích ứng lâu dài của di sản. Trong đó, các khu vực cảnh quan thiên nhiên được bảo vệ nghiêm ngặt thông qua khoanh vùng, cắm mốc ranh giới. 

Khu vực phát triển du lịch phải bảo đảm kiến trúc hài hòa với cảnh quan, ưu tiên phát triển du lịch sinh thái, du lịch trải nghiệm nông nghiệp, nông thôn và du lịch văn hóa.

Đối với khu vực làng truyền thống, quy hoạch không cho phép mở rộng hoặc đô thị hóa, giữ nguyên hiện trạng cảnh quan, đồng thời bảo tồn cảnh quan nông nghiệp, làng nghề và các giá trị văn hóa phi vật thể. Các khu vực bảo tồn đan xen cũng được kiểm soát chặt chẽ việc chuyển đổi mục đích sử dụng đất.

Bên cạnh bảo tồn cảnh quan, quy hoạch chú trọng gìn giữ và phát huy các giá trị văn hóa truyền thống. Các làng nghề như chế tác đá Ninh Vân, dệt ren Ninh Hải, nấu rượu Gia Lạc, trồng hoa cây cảnh Ninh Xuân được định hướng bảo tồn, khôi phục gắn với phát triển du lịch trải nghiệm.

Các lễ hội truyền thống và tri thức bản địa tiếp tục được bảo tồn, trong đó có các nghi lễ như Lễ hội Hoa Lư, lễ hội đền Thái Vi, lễ hội Bái Đính, lễ tế Thần Nông… cùng các giá trị văn hóa dân gian đặc sắc của vùng đất Cố đô.

Về phát triển du lịch, quy hoạch định hướng xây dựng các sản phẩm đặc thù gắn với di sản, lễ hội, văn hóa và đời sống bản địa; phát triển đa dạng loại hình du lịch như sinh thái, văn hóa - lịch sử, tâm linh, thể thao - mạo hiểm, du lịch nông nghiệp, làng nghề, du lịch sáng tạo - công nghệ, du lịch chăm sóc sức khỏe, dịch vụ MICE (du lịch kết hợp công việc) và du lịch giáo dục.

Việc triển khai quy hoạch được kỳ vọng sẽ góp phần nâng cao giá trị Di sản thế giới Quần thể danh thắng Tràng An, đồng thời thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội bền vững, đưa Ninh Bình trở thành trung tâm du lịch lớn của khu vực và cả nước.