Đừng chủ quan khi thấy trẻ ho, sổ mũi

Cơn hen phế quản rình rập

Tại Bệnh viện Bạch Mai, bé An (3 tuổi, trú tại Hà Nội), lên cơn hen cấp mức độ nặng, gây khó thở, thở rít, được người nhà đưa đến điều trị. Mẹ bé cho biết, bác sĩ chẩn đoán con có cơn suyễn nặng, biến chứng tràn khí màng phổi, suy hô hấp.

Tại đây, bé An được thở oxy, sử dụng thuốc giãn phế quản để cắt cơn hen. Sau 3 ngày điều trị, tình trạng bệnh nhi diễn tiến tốt, hết khó thở, tiếp tục sử dụng thuốc kháng sinh.

Còn bé Nguyên (4 tuổi, trú tại Hà Nội) nhập viện trong tình trạng thở khó, ho nhiều kèm nôn. Bà nội của bé cho biết, bé đã được chẩn đoán mắc hen phế quản lúc 3 tuổi. Mỗi khi thay đổi thời tiết, bé thường ho rất nhiều, lần nào ho dẫn đến nôn sẽ phải nhập viện để thở oxy và khí dung.

Theo BS Nguyễn Hữu Trường, Phó giám đốc Trung tâm Dị ứng - Miễn dịch lâm sàng, Bệnh viện Bạch Mai, khoảng 2 - 3 tuần sau khai giảng thường ghi nhận số trẻ nhập viện vì hen phế quản gia tăng. Không ít trường hợp đến viện khi đã khó thở nhiều, lồng ngực co rút, khò khè, thậm chí thở rít.

BS Trường cho biết, sau nhiều tháng nghỉ hè, trẻ trở lại lớp học, thay đổi đột ngột môi trường sinh hoạt. Trong khi đó, đường thở của những trẻ mắc hen vốn nhạy cảm với các tác nhân từ bên ngoài.

Khi sinh hoạt trong không gian kín, sử dụng điều hòa và tiếp xúc với đông bạn bè, đây là điều kiện thuận lợi để các virus đường hô hấp, đặc biệt là Rhinovirus (loại virus gây hội chứng cảm lạnh) lây lan.

Nhầm lẫn cơn hen cấp với cảm cúm

Ở trẻ khỏe mạnh, Rhinovirus thường chỉ gây các triệu chứng như hắt hơi, chảy nước mũi. Tuy nhiên, ở trẻ có cơ địa hen, virus có thể kích hoạt phản ứng viêm tại đường thở, gây phù nề, co thắt và tắc nghẽn phế quản.

BS Trường lưu ý, một trong những nguyên nhân khiến trẻ hen đến viện muộn là phụ huynh nhầm lẫn cơn hen cấp với cảm cúm hoặc viêm đường hô hấp thông thường.

Nhiều cha mẹ khi thấy con ho, sổ mũi, mệt mỏi thường nghĩ trẻ bị lây bệnh từ bạn bè và tự mua siro ho, thậm chí kháng sinh cho trẻ sử dụng. 

Trong trường hợp này, kháng sinh không có tác dụng điều trị tình trạng co thắt phế quản do hen. Việc tự điều trị không đúng nguyên nhân có thể khiến trẻ chậm được xử trí cơn hen cấp.

Để hạn chế nguy cơ hen tái phát, BS Nguyễn Hữu Trường khuyến cáo phụ huynh không tự ý ngừng thuốc kiểm soát hen, ngay cả khi trẻ đã ổn định trong thời gian dài. Đồng thời, cha mẹ cần chủ động đưa trẻ thăm khám khi phát hiện các dấu hiệu ban đầu của bệnh.

Nỗi lo đồng nhiễm tác nhân gây bệnh

Theo PGS.TS Nguyễn Thị Diệu Thúy, Trưởng khoa Nhi, Bệnh viện Đại học Y Hà Nội, thời điểm giao mùa hè sang thu tạo điều kiện thuận lợi cho các vi sinh vật đường hô hấp gia tăng hoạt động, khiến số trẻ mắc bệnh hô hấp có xu hướng tăng.

Bên cạnh đó, đây cũng là thời điểm trẻ mới trở lại trường, mật độ tiếp xúc cao khiến virus và vi khuẩn đường hô hấp dễ lây lan hơn. Khoảng 50% trường hợp nhập viện được ghi nhận có tình trạng đồng nhiễm tác nhân gây bệnh.

Bên cạnh các loại virus như Adenovirus (có thể gây ra nhiều bệnh lý khác nhau như nhiễm trùng đường hô hấp, viêm kết mạc và rối loạn tiêu hóa ở mọi lứa tuổi), RSV (gây ra các bệnh nhiễm trùng đường hô hấp), các vi khuẩn như phế cầu hay Haemophilus influenzae (HI) cũng tồn tại liên tục.

Có những trẻ cùng thời điểm nhiễm 2 - 3 tác nhân gây bệnh trên đường hô hấp. Trong số các vi khuẩn đường hô hấp, phế cầu và HI là những tác nhân phổ biến. Đặc biệt, phế cầu đang đặt ra thách thức lớn trong điều trị bởi tình trạng kháng kháng sinh ngày càng đáng lo ngại.

Theo PGS.TS Nguyễn Thị Diệu Thúy, phế cầu có thể gây bệnh ở mọi lứa tuổi nhưng đặc biệt đáng lưu ý ở trẻ dưới 5 tuổi. Trẻ lớn ít nhiễm hơn nhưng một khi đã nhiễm thì thường nặng.

Khi bị nhiễm vi khuẩn phế cầu, trẻ ho, hắt hơi, sổ mũi như bệnh đường hô hấp thông thường. Khoảng 2 - 3 ngày sau, trẻ bắt đầu sốt cao liên tục, cổ cứng, nôn vọt. Lúc này, vi khuẩn phế cầu đã đi vào đường máu hoặc đi từ những vị trí như tai, xoang để xâm lấn vào màng não, gây ra sốt cao và co giật.

Nếu các bệnh do virus thường diễn tiến nhanh, khỏi nhanh thì tình trạng do phế cầu lại tiến triển từ từ hơn nhưng dai dẳng và kéo dài hơn. Thời gian điều trị có thể kéo dài 1 tuần, 2 tuần, thậm chí đến 4 tuần hoặc lâu hơn.

Nguy hiểm nhất là khi phế cầu gây biến chứng viêm màng não, từ đó gây tổn thương hệ thần kinh, hậu quả ảnh hưởng đến trí tuệ; phát triển nhận thức của trẻ.