Gia Lai: Tăng tốc giải ngân, gỡ điểm nghẽn nguồn vốn đầu tư công

"Đếm chim đang bay" khi nguồn thu tiền sử dụng đất chưa về

Sáng 8/9, tại phiên giải trình, chất vấn của Thường trực HĐND tỉnh Gia Lai về đầu tư công, giải ngân và quyết toán vốn đầu tư công, nhiều vấn đề được đại biểu yêu cầu làm rõ từng dự án, nguồn vốn và trách nhiệm của đơn vị liên quan. Trong đó, chất vấn về tiến độ thu tiền sử dụng đất, việc phân bổ, điều chuyển vốn và tỷ lệ giải ngân thấp tại một số sở chuyên ngành.

Theo Sở Tài chính tỉnh Gia Lai, tính đến ngày 30/7/2026, tổng số vốn đầu tư công được phân bổ và giải ngân đạt 9.323 tỷ đồng, chưa đến 34% kế hoạch.

Ngay từ đầu năm, UBND tỉnh Gia Lai đã ban hành Chỉ thị số 01/CT-UBND, xác định đẩy nhanh giải ngân vốn đầu tư công là nhiệm vụ chính trị trọng tâm, đặt mục tiêu hết quý III/2026 đạt trên 60%, hết quý IV đạt trên 90% và chậm nhất ngày 31/1/2027 hoàn thành 100% kế hoạch vốn.

Đến cuối tháng 8/2026, tiến độ giải ngân đã có chuyển biến rõ rệt. Ban Quản lý các dự án Giao thông và Dân dụng tỉnh Gia Lai, đơn vị được giao khối lượng vốn lớn nhất với 10.811 tỷ đồng, tăng tỷ lệ giải ngân từ 21,8% cuối tháng 7 lên 75,61% cuối tháng 8. Ban Quản lý các dự án đầu tư xây dựng tỉnh đạt 63,09%; Trung tâm Phát triển Quỹ đất tỉnh đạt 54,48%; Ban Quản lý các dự án Nông nghiệp và Phát triển nông thôn đạt 55,37%.

Tỷ lệ giải ngân chung của toàn tỉnh đến thời điểm gần nhất đạt 62,85% so với chỉ tiêu Trung ương giao và 56,25% so với chỉ tiêu HĐND tỉnh giao. Tuy nhiên, theo số liệu đến ngày 30/7, một số sở chuyên ngành vẫn có tỷ lệ giải ngân thấp, như Sở Nông nghiệp và Môi trường 3,23%, Sở Y tế 6,84% và Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch 9,51%.

Một trong những vấn đề được các đại biểu tập trung chất vấn là nguồn thu tiền sử dụng đất. Đây là nguồn vốn được bố trí cho nhiều dự án đầu tư phát triển của tỉnh, nhưng đến ngày 30/7 mới đạt 21,3% kế hoạch.

Đại biểu Vũ Tiến Anh, Chánh văn phòng Đoàn ĐBQH và HĐND tỉnh Gia Lai đề nghị Sở Tài chính làm rõ số liệu giải ngân của từng dự án, xác định cụ thể vướng mắc và trách nhiệm của từng đơn vị, thay vì nêu nguyên nhân chung chung.

"Một vấn đề không mới nhưng năm nào cũng lặp lại. Đó là có tình trạng dự án làm tốt nhưng thiếu tiền giải ngân. Trong khi dự án chậm thì giữ tiền không tiêu được, việc điều chuyển vốn giữa 2 nhóm này còn chậm, dù Luật Ngân sách mới đã nới thời gian điều chỉnh tới tận 15/12. Đừng chờ đến đúng hạn mới làm, mà Sở Tài chính cần chủ động tham mưu điều chuyển ngay khi thấy rõ dự án không có khả năng giải ngân hết vốn", đại biểu Vũ Tiến Anh nêu.

Đáng chú ý, đại biểu đặt vấn đề về việc trình nhiều dự án dựa trên nguồn thu tiền sử dụng đất trong khi nguồn thu thực tế chưa đạt kế hoạch.

Đại biểu Vũ Tiến Anh chất vấn: "Sở Tài chính phải làm rõ giải pháp thu tiền sử dụng đất. Chứ như bây giờ chưa thu được nhưng ngay từ đầu năm là trình rất nhiều dự án, tức là đang đếm chim bay".

Liên quan đến vấn đề này, đại biểu Nguyễn Trung Kiên, Phó trưởng ban Kinh tế - Ngân sách HĐND tỉnh đề nghị Sở Tài chính làm rõ giải pháp tăng nguồn thu tiền sử dụng đất, đồng thời xác định cụ thể 7 dự án lớn đang được rà soát về nghĩa vụ tài chính và tháo gỡ vướng mắc để sớm tạo nguồn thu cho ngân sách.

Đại biểu cũng đề nghị làm rõ trách nhiệm quản lý nhà nước về tài chính đầu tư của Sở Tài chính khi một số sở chuyên ngành có tỷ lệ giải ngân rất thấp.

"Trong khi toàn tỉnh đang nỗ lực đẩy nhanh giải ngân vốn đầu tư công, báo cáo cho thấy một số sở chuyên ngành có tỷ lệ giải ngân rất thấp, như Sở Nông nghiệp và Môi trường chỉ đạt 3,23%, Sở Y tế 6,84%, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch 9,51%. Đề nghị Giám đốc Sở Tài chính làm rõ trách nhiệm quản lý nhà nước về tài chính đầu tư đối với tình trạng này?", đại biểu Nguyễn Trung Kiên đặt vấn đề.

Gắn từng con số với trách nhiệm cụ thể

Trả lời chất vấn, ông Trần Cang - Giám đốc Sở Tài chính tỉnh Gia Lai nhìn nhận khả năng giải ngân 100% kế hoạch vốn vào cuối năm là rất khó khăn. Nguyên nhân gồm cả khách quan và chủ quan, liên quan đến thủ tục đầu tư, giải phóng mặt bằng và việc đôn đốc, tổ chức thực hiện của các chủ đầu tư.

Theo ông Cang, việc điều chuyển vốn không thể thực hiện ngay mà phải trên cơ sở chủ đầu tư xác định rõ khả năng giải ngân. Từ đó, Sở Tài chính mới tham mưu UBND tỉnh điều chỉnh vốn phù hợp. Liên quan đến nguồn thu tiền sử dụng đất, Giám đốc Sở Tài chính cho rằng do nguồn thu còn khó khăn, tỉnh phải xây dựng các kịch bản điều hành, xác định thứ tự ưu tiên phân bổ vốn theo khả năng thực tế.

"Việc ví von "đếm chim bay" như đại biểu Vũ Tiến Anh nêu ra chưa thực sự phù hợp. Do khó khăn trong thu tiền sử dụng đất, tỉnh buộc phải xây dựng các kịch bản điều hành, xác định thứ tự ưu tiên phân bổ vốn theo khả năng thực tế", Giám đố Sở Tài chính giải thích.

Liên quan đến chất vấn của đại biểu Nguyễn Trung Kiên, đại diện Sở Y tế cũng giải trình về tỷ lệ giải ngân 6,84% tính đến ngày 30/7. Theo đó, tỷ lệ này được tính trên tổng gói vốn 172 tỷ đồng sau điều chỉnh, trong đó có 136 tỷ đồng dành cho bệnh án điện tử và thiết bị công nghệ thông tin mới được chuyển về đầu tháng 7. Sau khi nguồn vốn được chuyển về, Sở Y tế đã đẩy nhanh triển khai.

Phát biểu kết luận phiên giải trình, Chủ tịch HĐND tỉnh Gia Lai Rah Lan Chung yêu cầu việc điều hành đầu tư công phải gắn từng con số với một đơn vị, cá nhân chịu trách nhiệm và mốc thời gian cụ thể.

Trong tháng 9/2026, Sở Tài chính được yêu cầu rà soát toàn bộ kế hoạch đầu tư công đến từng dự án, từng nguồn vốn; phân loại rõ dự án còn khả năng giải ngân hết, dự án cần tháo gỡ và dự án không còn khả năng thực hiện để điều chỉnh vốn theo đúng thẩm quyền.

Nếu đến cuối tháng 10/2026 xảy ra hụt thu tiền sử dụng đất, Sở Tài chính phải chủ động tham mưu giải pháp tài chính.

Đối với công tác quyết toán vốn đầu tư dự án, Chủ tịch HĐND tỉnh yêu cầu rà soát song song, không để công trình đã hoàn thành, bàn giao đưa vào sử dụng nhưng hồ sơ quyết toán còn tồn đọng.

UBND tỉnh Gia Lai được đề nghị báo cáo kết quả thực hiện các nội dung kết luận chậm nhất ngày 15/10/2026.

Gia Lai: Siết quản lý quỹ nhà công, xử lý tài sản bỏ trống

Gia Lai đang chấn chỉnh việc quản lý, sử dụng và khai thác tài sản công, nhất là quỹ nhà thuộc sở hữu Nhà nước, nhằm xử lý tài sản bỏ trống, công nợ kéo dài và hạn chế lãng phí nguồn lực.