Giá nhân công tăng cao, khan hiếm: Bài toán nóng của nhà thầu xây dựng

Ông Phạm Văn Khôi, Chủ tịch HĐQT kiêm Tổng giám đốc, Công ty CP Đầu tư và Xây dựng Giao thông Phương Thành cho biết: Vấn đề nhân lực ngành Xây dựng đang có một thực trạng là giá nhân công đang tăng cao, dẫn đến việc nhà thầu có nguy cơ thua lỗ.

Giá nhân công xây dựng tăng cao kỷ lục 

Các nhà thầu xây dựng trao đổi ý kiến về chủ đề nhân công tại hoạt động Café nhà thầu do VACC tổ chức thường kỳ.

Mức giá trung bình các nhà thầu xây dựng đang trả cho nhân công theo ông Khôi khảo sát: Vị trí cán bộ quản lý đang nhận lương từ 30-40 triệu đồng/tháng thì có bên trả gấp đôi lên 70-80 triệu đồng/tháng. Công nhân cầu đường bình thường mức lương 25 triệu/tháng gồm cả tiền ăn, thì có đơn vị trả cao lên mức 35-40 triệu đồng/tháng.

Thực tế, mức nhân công của thợ hàn, lao động phổ thông ngành Xây dựng được trả dao động từ 700 nghìn đồng đến 1 triệu đồng/người, điều kiện làm việc có máy móc công nghệ hỗ trợ. Như vậy, hiện nhà thầu đang trả lương nhân công cao gấp ba so với đơn giá định mức.

"Họ tuyển dụng theo hình thức cho xe limousine đến tận cổng công trình chào mời, ai lên xe ngay lập tức được cấp quần áo, chế độ một phần chi phí trả trước, người lao động nhất là công nhân người dân tộc thấy lợi là đi ngay". 

"Tất nhiên, doanh nghiệp tư nhân họ lớn mạnh, có lực, họ có quyền. Nhưng phân tầng trong xã hội là cả hệ sinh thái, có lớp lang, tổ chức. Có nhà thầu làm công trình lớn, có nhà thầu làm công trình nhỏ, có nhà thầu làm cấp trung ương, có nhà thầu làm cấp địa phương… Khi trả mức nhân công cao lên như này là một hình thức "giành giật" nhân lực của doanh nghiệp khác, làm méo mó thị trường, ảnh hưởng chung đến nền kinh tế xã hội của đất nước", ông Khôi bức xúc nói.

"Về phát triển nguồn nhân lực, doanh nghiệp cũng chủ động làm việc với các trường Cao đẳng đào tạo nghề, tài trợ học bổng đầu vào, tuyển dụng đầu ra, nhưng các trường tuyển sinh viên vẫn rất khó, không đáp ứng đủ nhu cầu. Thêm vào đó, phương thức để trả tiền phí nhân công cũng phức tạp. Tiền mặt hay tài khoản, quyết toán thuế và một số thủ tục hành chính liên quan rất bế tắc, do công nhân họ cũng làm cho công trường này, dự án kia chứ không chỉ làm một nơi", ông Khôi cho biết thêm.

Ông Lê Ngọc Sức, Chủ tịch HĐQT, Công ty Cổ phần IDC Đông Dương chia sẻ, doanh nghiệp có triển khai mảng xây dựng dân dụng và mảng xây dựng hạ tầng. Hầu hết các nhà thầu xây dựng đều gặp vấn nạn tình trạng nhân công rất "căng". Hiện nay giá nhân công tăng vọt.

Thực tế hiện nay, với tốc độ các dự án đều khởi công gồm cả dự án đầu tư công, dự án tư nhân, các dự án nguồn vốn FDI khác…Nhìn nhận dưới góc độ quy hoạch, dù có tính toán bao nhiêu thì cũng chắc chắn không đủ nhân công. Nhu cầu nhân công tăng lên theo số lượng và quy mô công trình, khi thiếu thì công ty này sẽ lấy của công ty kia, rồi tăng giá lên dần dần.

Một hình thức "phá giá thị trường"

Chung nỗi bức xúc, đại diện lãnh đạo một nhà thầu khác (đề nghị giấu tên) cũng cho rằng: "Một số doanh nghiệp Việt Nam trả lương bất bình thường để thu hút nhân công. Đó là cách nói lịch sự còn thực tế là "cướp nhân công" của nhau". 

Nhà nước định mức xây dựng và thị trường đã chứng minh, một khối bê tông, một khối gạch, một m² tường, định mức quy định giá vật liệu, nhân công, ca máy thế nào. Việc tăng lương bất bình thường thì chi phí lấy từ đâu ra?

"Đây là câu hỏi rất lớn, Hiệp hội Nhà thầu Xây dựng Việt Nam nên có sự báo cáo để các cấp chính quyền biết. Tại sao lại trả cao, nguồn trả từ nguồn nào? Đây chính là sự phá giá, phá giá trong trả lương để bóp chết doanh nghiệp nhỏ, theo cơ chế cá lớn nuốt cá bé chứ không phải cơ chế thị trường. Ngành thương mại ở nước ngoài có Luật chống phá giá. Nếu ở nước ngoài chính quyền sẽ kiểm tra", vị này nêu quan điểm.

Thị trường lao động ngành Xây dựng trong nước đang đối mặt với vấn đề thiếu nhân lực trầm trọng và giá nhân công bị đẩy lên cao, trước áp lực thi công nhiều công trường, dự án lớn.

Ông Hoàng Ngọc Tú, Phó tổng giám đốc, Công ty TNHH Tập đoàn Xây dựng Delta kiến nghị: Trước đây đơn giá nhân công xây dựng có phân ra các mức phụ cấp: Phụ cấp độc hại, phân cấp vùng sâu vùng xa…Nhưng sau này, các phụ cấp này bị bỏ hết, cào bằng. Dẫn đến hiện giờ vốn đầu tư công, các dự án dụng bảng giá các nơi đều như nhau. Vì vậy các dự án vùng sâu vùng xa thì không có người đến làm. Nên kiến nghị lại thay đổi lại chế độ nhân công như ngày trước, ngoài bảng lương chính thì có phụ cấp để tăng lương lên thì mới góp phần cân bằng, khó khăn cho nhà thầu và công nhân.

Cũng có ý kiến về việc, nên chăng giãn tiến độ khởi công các dự án chưa cần thiết, chưa cấp bách như bất động sản (nhiều dự án bỏ hoang), tập trung vào các công trình hạ tầng, công trình ngầm, công trình cấp thoát nước… cấp bách hơn để giảm áp lực tiến độ, nhân công xây dựng.

Ông Dương Văn Cận, Tổng thư ký VACC đề nghị, các doanh nghiệp thành viên nhà thầu phải cung cấp thông tin chính xác, đúng số lượng công nhân đang thiếu là bao nhiêu, càng chi tiết càng tốt vì các văn bản kiến nghị lên cơ quan quản lý Nhà nước và các lãnh đạo cao cấp phải có cơ sở, không bị phản bác.