Giải bài toán nâng cao chất lượng sức khỏe trường học

Tại Hội thảo, PGS.TS Nguyễn Thu Hương, Trưởng khoa Y học cơ sở, Trường Đại học Y tế công cộng chia sẻ kết quả Khảo sát quốc gia về Chính sách sức khỏe trường học và Tiếp cận nước sạch, vệ sinh trong trường học tại Việt Nam năm 2026.

Kết quả khảo sát trực tuyến toàn quốc cho thấy tỷ lệ bao phủ dịch vụ cơ bản ở mức cao: 86,1% số trường báo cáo đồng thời có dịch vụ nước uống, vệ sinh và vệ sinh cá nhân cơ bản. Tuy nhiên, chỉ 25,1% số trường phổ thông báo cáo đáp ứng quy định số lượng học sinh trên một chỗ đi tiêu theo quy định quốc gia đối với cả học sinh nữ và học sinh nam;

Đối với nước uống, 72,8% số trường báo cáo nước uống đạt quy chuẩn quốc gia. Tuy nhiên, 21,4% chưa bao giờ xét nghiệm chất lượng nước, và chỉ dựa vào báo cáo của nhà trường thì không thể khẳng định nước uống là an toàn, đạt quy chuẩn quốc gia.

Về tình trạng hoạt động và điều kiện vệ sinh, 76,6% số trường báo cáo tất cả nhà vệ sinh đều hoạt động bình thường và 71,7% số trường có nước và xà phòng tại tất cả các điểm rửa tay.

Tại các trường được khảo sát thực địa, tỷ lệ bao phủ quan sát được ở điểm trường lẻ thấp hơn điểm trường chính đối với cả ba dịch vụ: vệ sinh cá nhân cơ bản là 55,3% so với 79,7%, nước uống cơ bản là 71,8% so với 82,8%, và vệ sinh môi trường cơ bản là 78,8% so với 90,6%. Mặc dù không mang tính đại diện quốc gia, các kết quả này cho thấy những khoảng trống tại điểm trường lẻ mà số liệu báo cáo cấp trường có thể chưa phản ánh được.

Chia sẻ thêm về kết quả khảo sát, TS. Phạm Thị Thu Ba, Trường Đại học Y tế Công cộng cho hay, khoảng 69,7% số trường có nhân sự y tế học đường, tương đương 668/959 trường. Tỷ lệ này ở khu vực thành thị đạt 80,6%, trong khi khu vực nông thôn là 65,3%. Trong số các trường có nhân sự y tế, 79% bố trí cán bộ thuộc nhóm điều dưỡng, y sĩ hoặc kỹ thuật viên y tế. 

Tuy nhiên, vẫn có 23% trường sử dụng nhân sự kiêm nhiệm không có bằng cấp về y tế. Nhân sự thuộc lĩnh vực tâm lý, tư vấn hoặc công tác xã hội chỉ chiếm 16,9%... Một số cơ sở giáo dục phản ánh gặp khó khăn trong tuyển dụng nhân viên y tế do yêu cầu về bằng cấp chuyên môn.

Theo bà Hương, khảo sát quốc gia năm 2026 cung cấp cơ sở bằng chứng quan trọng cho việc xây dựng chính sách và định hướng đầu tư cho dịch vụ về nước sạch, vệ sinh môi trường và vệ sinh cá nhân (WASH) trong trường học tại Việt Nam, đặc biệt trong quá trình xây dựng Kế hoạch hành động quốc gia về WASH trong trường học giai đoạn tiếp theo và triển khai Chương trình Sức khỏe học đường giai đoạn 2026–2035. 

Chia sẻ tại hội thảo, Thứ trưởng Bộ GD&ĐT Nguyễn Thị Quyên Thanh cho rằng: "Nguồn nước uống an toàn, nhà vệ sinh sạch sẽ, thuận tiện và sự chăm sóc kịp thời khi học sinh gặp vấn đề sức khỏe đều ảnh hưởng trực tiếp đến việc học tập, sinh hoạt hằng ngày. Bảo đảm những điều kiện thiết yếu này là trách nhiệm của ngành giáo dục, đồng thời đòi hỏi sự phối hợp thường xuyên giữa ngành y tế và chính quyền địa phương".

Theo Thứ trưởng Quyên Thanh, trong quá trình triển khai Chương trình Sức khỏe học đường giai đoạn 2026-2035, cần lấy khả năng tiếp cận và sử dụng dịch vụ của học sinh làm căn cứ xác định thứ tự ưu tiên. Các trường cần bảo đảm học sinh được theo dõi, chăm sóc sức khỏe thường xuyên; hệ thống nước sạch, nhà vệ sinh và khu vực rửa tay phải an toàn, thuận tiện, có thể sử dụng hằng ngày. 

Thứ trưởng cũng đề nghị các địa phương chú trọng lựa chọn trường cần ưu tiên đầu tư, đồng thời tính toán kinh phí vận hành, bảo trì công trình sau đầu tư và phân định rõ trách nhiệm của các bên liên quan. Đối với dữ liệu khảo sát, cần khai thác kết quả để xác định nhu cầu, phân bổ nguồn lực và theo dõi những chuyển biến tại từng cơ sở giáo dục. Bộ GD&ĐT sẽ tiếp thu các ý kiến, phối hợp với Bộ Y tế, địa phương và các đối tác để cụ thể hóa những đề xuất phù hợp trong quá trình triển khai chương trình.