Giảm tải trọng công trình nhờ vật liệu nhẹ

Tâm Vũ - Tiến Hào

- 13/08/2026, 10:00

Vật liệu nhẹ đang được lựa chọn ngày càng nhiều nhờ ưu thế giảm tải trọng, thi công nhanh, tối ưu chi phí trong đầu tư xây dựng công trình.

Có thể ứng dụng ở nhiều loại công trình

Nằm trên khu đất vốn là ao san lấp tại Tổ dân phố My Hạ, xã Thanh Oai, TP Hà Nội, ngôi nhà 1 tầng của gia đình anh Trần Minh Quang trở nên chật chội khi các con lớn dần.

Gia đình anh tính phương án nâng thêm tầng 2, nhưng khảo sát cho thấy nền đất yếu, trong khi hệ kết cấu tầng 1 đã xây lâu năm, khó gánh thêm tải trọng từ gạch nung hay bê tông truyền thống. Đập đi xây lại toàn bộ thì chi phí vượt quá ngân sách; còn nếu cố nâng tầng theo cách thông thường, nguy cơ lún nứt là rất cao.

Sau khi tham khảo kiến trúc sư, gia đình anh quyết định sử dụng gạch bê tông khí chưng áp cho tầng 2. Với trọng lượng chỉ bằng khoảng 1/3 gạch đỏ thông thường, vật liệu này giúp giảm áp lực lên nền móng cũ, rút ngắn thời gian thi công nhờ kích thước lớn và khả năng lắp ghép nhanh.

Không chỉ được sử dụng trong nhà ở, vật liệu nhẹ đang được tính đến trong các công trình có yêu cầu đặc thù. Tại vùng biển Hội An (TP Đà Nẵng), Công ty TNHH Thương mại và Dịch vụ Lima 1912, đơn vị sở hữu bằng sáng chế bê tông siêu nhẹ (ELC), đang chuẩn bị thực hiện "hồi sinh" một resort bằng cách sử dụng vật liệu ELC thay thế toàn bộ kết cấu bê tông truyền thống và trang trí.

Theo ông Nguyễn Anh Huy, Phó giám đốc Công ty TNHH Thương mại và Dịch vụ Lima 1912, resort hiện tại chịu tác động của thời tiết khắc nghiệt, độ ẩm cao và ăn mòn muối biển nên đã bị phá vỡ kết cấu.

Bê tông siêu nhẹ ELC là vật liệu xanh, với kết cấu lõi EPS tỷ trọng cao chống cháy lan, không có lõi thép nên không bị môi trường biển ăn mòn kim loại và phá vỡ kết cấu từ trong như bê tông truyền thống.

Hơn thế, ELC có trọng lượng khoảng 24 - 30kg/m³, thấp hơn gần 100 lần so với bê tông truyền thống, không chỉ giúp giảm tải trọng công trình mà còn thuận lợi trong quá trình vận chuyển, lắp đặt.

Nhiều lựa chọn trên thị trường

Thị trường hiện có nhiều dòng vật liệu nhẹ phục vụ xây dựng. Viglacera là nhà sản xuất gạch bê tông khí chưng áp (AAC) đầu tiên tại Việt Nam (từ năm 2010) và là nhà sản xuất tấm panel ALC có cốt thép duy nhất tại Việt Nam (từ năm 2018).

Ông Nguyễn Quốc Huy, Giám đốc Ban truyền thông Tổng công ty Viglacera - CTCP cho biết, gạch AAC có tỷ trọng 450 - 750kg/m3, tương đương 1/3 - 1/4 gạch bê tông thông thường. Việc sử dụng gạch AAC cho phép giảm tải trọng tòa nhà, giảm chi phí kết cấu từ 10 - 15% so với gạch xây truyền thống.

Trong khi đó, tấm panel ALC có cốt thép vẫn giữ ưu điểm nhẹ của AAC, đồng thời có khả năng chịu nén, chống va đập, chịu uốn và chịu tải cao; khổ tấm lớn, linh hoạt độ dài, thuận lợi cho thi công.

Sản phẩm đã được Chứng nhận phù hợp tiêu chuẩn chống động đất của Đài Loan (Trung Quốc); đạt tiêu chuẩn EN 771 - 4 của châu Âu, tiêu chuẩn xanh của Hội đồng Công trình xanh Singapore (SGBC).

Một vật liệu nhẹ khác cũng được thị trường ưa chuộng là tấm tường Acotec Xuân Mai.

Ông Đỗ Mạnh Tuấn, Giám đốc Công ty TNHH MTV Bê tông Xuân Mai cho biết, tấm tường nhẹ hơn tường xây gạch, giúp giảm tải trọng công trình, tối ưu thiết kế móng, cột, dầm, nhất là với các công trình cao tầng. Sản phẩm được sản xuất công nghiệp và lắp dựng theo phương pháp lắp ghép, qua đó rút ngắn tiến độ, nâng cao chất lượng và hiệu quả đầu tư.

Nhu cầu sử dụng tăng cao

Theo ông Nguyễn Quốc Huy, trong bối cảnh thiếu nhân công, giá nhân công và giá cát xây dựng tăng, giá vật liệu xây truyền thống ngày càng cao.

Trong khi đó, bê tông khí chưng áp khổ lớn, nhẹ, có thời gian thi công nhanh hơn khoảng 2 lần, năng suất lao động tăng khoảng 2 - 3 lần; tổng chi phí vật liệu và nhân công thấp hơn phương án xây bằng gạch đỏ truyền thống. Đây là những yếu tố khiến AAC, ALC ngày càng được ưa chuộng, nhất là trong các công trình hướng tới tiêu chuẩn công trình xanh.

So với gạch nung truyền thống, vật liệu nhẹ đòi hỏi yêu cầu kỹ thuật chặt chẽ hơn. Do vậy, chủ đầu tư và đơn vị thi công cần thực hiện theo khuyến cáo của nhà sản xuất, cung cấp vật liệu, như sử dụng vữa chuyên dụng; bảo đảm kỹ thuật liên kết; xử lý chống nứt tại các điểm co giãn; chống thấm bài bản.

Ông Lê Anh Đức, Trưởng phòng Kỹ thuật, Công ty CP Tư vấn đầu tư và xây dựng Đất Việt

"Nhà máy bê tông khí chưng áp của Viglacera tại Bắc Ninh đang không đủ hàng cung cấp. Doanh nghiệp đang đầu tư nâng công suất từ 150.000m3/năm lên 250.000m3/năm, đồng thời chuẩn bị đầu tư thêm một nhà máy tại miền Nam", ông Huy cho biết.

Với tấm tường Acotec, ông Đỗ Mạnh Tuấn cho biết, ngày càng có nhiều chủ đầu tư, tổng thầu quan tâm hơn đến giải pháp xây dựng công nghiệp này nhằm giảm chi phí nhân công, rút ngắn thời gian thi công và nâng cao hiệu quả quản lý dự án.

"Hiện nay, Xuân Mai có 4 dây chuyền sản xuất với công suất hơn 1 triệu m2 tấm tường/năm và là đơn vị sản xuất lớn nhất cả nước nên có thể đáp ứng được sức tiêu thụ rất lớn trên thị trường trong thời gian tới", ông Tuấn cho biết.

Ông Lê Anh Đức, Trưởng phòng kỹ thuật, Công ty CP Tư vấn đầu tư và xây dựng Đất Việt nhận định, vật liệu nhẹ như AAC, tấm panel ALC/EPS, tấm tường, vách thạch cao hay tấm xi măng đang ngày càng được quan tâm.

Tại các đô thị lớn như Hà Nội hay TP.HCM, áp lực lên hạ tầng và nền đất rất lớn. Với các dự án, việc giảm 30 - 50% trọng lượng bản thân của hệ tường ngăn giúp tối ưu kích thước dầm, cột, móng, giảm chi phí đầu tư kết cấu.

Đối với công trình dân dụng, nhất là cải tạo, nâng tầng trên nền đất yếu hoặc trong ngõ hẹp, vật liệu nhẹ giúp giải bài toán tải trọng mà không phá hỏng khung móng cũ, đồng thời đẩy nhanh tiến độ và hạn chế rác thải xây dựng.