Hà Nội: Đặt hàng khoa học theo nguyên tắc “rõ người, rõ việc, rõ sản phẩm”

Sáng 25/9, Sở Khoa học và Công nghệ Hà Nội tổ chức “Phiên đặt hàng nhiệm vụ khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo từ nhu cầu của doanh nghiệp” (Phiên số 1). Đây là bước cụ thể hóa chủ trương đưa hoạt động khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo sát hơn với nhu cầu thực tế, trong đó doanh nghiệp trực tiếp nêu vấn đề, nhà khoa học đề xuất giải pháp và các bên cùng xác lập trách nhiệm triển khai.

Từ nhu cầu của doanh nghiệp đến nhiệm vụ khoa học, công nghệ

Phiên đặt hàng được tổ chức trên cơ sở Quyết định số 1193/QĐ-UBND ngày 18/3/2026 của UBND thành phố Hà Nội về 30 bài toán lớn cần khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo tham gia giải quyết.

Điểm đáng chú ý của mô hình này là thay vì bắt đầu từ một ý tưởng nghiên cứu rồi tìm nơi ứng dụng, thành phố đặt yêu cầu ngược lại: xuất phát từ nhu cầu cụ thể của doanh nghiệp, xác định vấn đề cần giải quyết, sau đó mới lựa chọn giải pháp, công nghệ hoặc nhiệm vụ nghiên cứu phù hợp.

Phương châm được Sở Khoa học và Công nghệ Hà Nội xác định là: “Doanh nghiệp nêu bài toán - Nhà khoa học đề xuất lời giải - Các bên xác lập cam kết - Sở chốt nhiệm vụ và tổ chức thực hiện”.

Phát biểu tại phiên đặt hàng, Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ Hà Nội Cù Ngọc Trang cho biết, qua làm việc với các làng nghề như Bát Tràng, Vạn Phúc, Chuyên Mỹ, Sơn Đồng..., Sở nhận thấy các cơ sở có sản phẩm, tay nghề và dư địa mở rộng thị trường nhưng vẫn còn nhiều khâu cần hỗ trợ về công nghệ, từ thiết kế, sản xuất đến nâng cao giá trị sản phẩm.

Ở chiều ngược lại, tại các viện, trường có nhiều ý tưởng, kết quả nghiên cứu có triển vọng nhưng chưa tìm được nơi ứng dụng, kiểm chứng hoặc thương mại hóa. Khoảng cách giữa nhu cầu của doanh nghiệp và năng lực nghiên cứu, vì vậy, trở thành một trong những vấn đề cần được giải quyết.

Theo Giám đốc Sở Cù Ngọc Trang, nhiệm vụ khoa học và công nghệ phải xuất phát từ nhu cầu thực tế của doanh nghiệp. Kết quả nghiên cứu, dù được hình thành từ nguồn lực nào, cuối cùng phải hướng tới ứng dụng, thương mại hóa và tạo ra giá trị có thể đo đếm được cho doanh nghiệp cũng như thành phố.

Từ yêu cầu này, Sở xác định hai hướng tiếp nhận đề xuất. Doanh nghiệp, hiệp hội có thể đối chiếu với 30 bài toán lớn của thành phố để đề xuất những phần việc có khả năng tham gia giải quyết. Đồng thời, các hiệp hội có thể tập hợp những khó khăn mang tính phổ biến mà nhiều doanh nghiệp cùng gặp phải, từ đó xác định nội dung cần thành phố kết nối hoặc xem xét hỗ trợ.

Đặc biệt, Sở yêu cầu mỗi đề xuất phải xác định rõ chủ thể có nhu cầu, địa chỉ ứng dụng và cách đo hiệu quả. Đề xuất không dừng ở một ý tưởng hay tên một công nghệ mà phải trả lời được câu hỏi: giải pháp được áp dụng ở đâu, cho ai, giải quyết vấn đề gì và hiệu quả được đánh giá bằng tiêu chí nào.

Trường hợp thị trường đã có giải pháp phù hợp, ưu tiên kết nối để ứng dụng, chuyển giao. Chỉ khi công nghệ hiện có chưa đáp ứng yêu cầu mới xác định phần việc cần nghiên cứu, hoàn thiện.

36 bài toán từ những vấn đề thành phố đang đặt ra

Tính đến Phiên đặt hàng số 1, Sở Khoa học và Công nghệ Hà Nội đã tiếp nhận đề xuất từ 18 doanh nghiệp, hiệp hội và tổ chức, với tổng cộng 36 bài toán, nhiệm vụ khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo.

Các đề xuất bao phủ nhiều lĩnh vực gắn trực tiếp với hoạt động sản xuất, kinh doanh và đời sống đô thị. Trong đó có hệ sinh thái khởi nghiệp, đổi mới sáng tạo và đo lường tác động; đào tạo nghề, chuyển đổi số, hỗ trợ phụ nữ và an sinh xã hội; an toàn cháy nổ, cứu hộ, cứu nạn đô thị; truy xuất nguồn gốc; môi trường, kinh tế tuần hoàn; hạ tầng đô thị, chống ngập; đô thị thông minh, chiếu sáng, kinh tế đêm; nông nghiệp công nghệ cao, logistics, y tế cộng đồng số; dữ liệu, vật liệu và chuỗi cung ứng cho doanh nghiệp nhỏ, làng nghề...

Điểm đáng chú ý là các đề xuất đã được đối chiếu tương đối cụ thể với Danh mục 30 bài toán lớn của thành phố. Trong đó có bài toán về đưa Hà Nội trở thành trung tâm đổi mới sáng tạo hàng đầu khu vực; nâng cao năng suất lao động đô thị, chuyển đổi số doanh nghiệp nhỏ và vừa; phát triển kinh tế tuần hoàn, xử lý chất thải rắn sinh hoạt; chống ngập úng đô thị; an toàn thực phẩm; tái thiết, phát triển hạ tầng đô thị thông minh; du lịch thông minh, kinh tế đêm; logistics thông minh liên vùng; an ninh phi truyền thống, phòng cháy, chữa cháy, cứu nạn, cứu hộ.

Riêng đề xuất về kiến trúc số dùng chung trên nền tảng iHanoi được đặt trong mối liên hệ với 12 bài toán lớn của thành phố. Cách tiếp cận này cho thấy các đề xuất từ doanh nghiệp đang được đặt trong tổng thể những vấn đề Hà Nội cần giải quyết, thay vì triển khai rời rạc từng nhiệm vụ.

Đối với các làng nghề, nhu cầu cũng được đặt theo hướng cụ thể hóa những khâu đang hạn chế khả năng nâng cao giá trị sản phẩm. Từ thiết kế, sản xuất đến số hóa, truy xuất nguồn gốc và mở rộng thị trường, những bài toán được đưa ra là cơ sở để kết nối với các nhóm nghiên cứu, viện, trường hoặc doanh nghiệp công nghệ có khả năng cung cấp giải pháp.

Về nguồn lực, 8 nhiệm vụ đề nghị ngân sách thành phố bảo đảm toàn bộ và đã có khái toán; 16 nhiệm vụ đề xuất ngân sách thành phố bố trí một phần hoặc thực hiện theo hướng hợp tác công - tư; 7 đề xuất do doanh nghiệp tự đối ứng 100%. Ngoài ra, có hai đề xuất liên quan cơ chế, chính sách, kiến trúc kỹ thuật dùng chung và ba đề xuất hỗ trợ tổng hợp cho doanh nghiệp nhỏ, siêu nhỏ, hộ kinh doanh.

Trong số những đề xuất đã xác định khái toán kinh phí, 5 nhiệm vụ có tổng nhu cầu ước tính khoảng 68 tỷ đồng. Các đề xuất còn lại sẽ tiếp tục được xác định kinh phí trong quá trình xây dựng thuyết minh chi tiết theo quy định.

Phân luồng để giải quyết, không chờ đến phiên tiếp theo

Kết luận Phiên đặt hàng số 1, Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ Hà Nội Cù Ngọc Trang yêu cầu các đơn vị thuộc Sở rà soát toàn bộ nội dung đã ghi nhận, tiếp tục làm việc với từng hiệp hội, doanh nghiệp, viện, trường để hoàn thiện đề xuất chính thức.

Theo kế hoạch, chậm nhất ngày 30/9, các phòng, ban chuyên môn hoàn thiện thông báo kết luận và danh mục bài toán, phân thành ba nhóm.

Nhóm A là những bài toán đã có giải pháp sẵn, có thể kết nối chuyển giao ngay. Nhóm B là những bài toán cần tiếp tục nghiên cứu, hoàn thiện công nghệ. Nhóm C là những bài toán lớn, liên ngành, cần tổ chức nhóm làm việc chuyên sâu.

Đến ngày 10/10, các đề xuất tiếp tục được phân loại theo hướng kết nối chuyển giao, hoàn thiện hồ sơ nhiệm vụ hoặc nghiên cứu làm rõ thêm bài toán. Chậm nhất ngày 25/10, các phòng, ban chuyên môn phải báo cáo Giám đốc Sở về tiến độ xử lý từng bài toán, kết quả kết nối, thử nghiệm và những vướng mắc cần tháo gỡ.

Yêu cầu đặt ra với từng bài toán là phải làm rõ khó khăn, hiện trạng, tác động, kết quả mong muốn, tiêu chí đánh giá và địa chỉ sử dụng kết quả. Với nhiệm vụ cụ thể, hồ sơ phải xác định mục tiêu, sản phẩm bàn giao, chỉ tiêu đánh giá, mức độ sẵn sàng của công nghệ, nơi ứng dụng, thời gian, nguồn lực và trách nhiệm của các bên.

Các đề xuất cũng được phân luồng theo bản chất. Với giải pháp đã có và đáp ứng nhu cầu, Sở sẽ kết nối để kiểm chứng, chuyển giao. Với công nghệ còn thiếu hoặc chưa đạt yêu cầu, xem xét hình thành nhiệm vụ nghiên cứu, phát triển. Với giải pháp hoặc mô hình mới cần áp dụng, nhân rộng, xem xét theo hướng nhiệm vụ đổi mới sáng tạo.

Đối với những trường hợp thử nghiệm có rào cản pháp lý, các đơn vị sẽ đánh giá điều kiện áp dụng cơ chế thử nghiệm có kiểm soát (sandbox).

Giám đốc Sở Cù Ngọc Trang yêu cầu quá trình xử lý phải bảo đảm “rõ người, rõ việc, rõ trách nhiệm, rõ sản phẩm, rõ thời hạn và rõ thẩm quyền”. Đáng chú ý, những hồ sơ đủ điều kiện sẽ được triển khai ngay, không chờ đến phiên tiếp theo.