Hà Nội đưa chính quyền đến gần dân từ những việc làm cụ thể ở cơ sở

Ưu tiên giải quyết những việc dân cần

Sau khi mô hình chính quyền địa phương hai cấp đi vào vận hành, cấp xã không còn chỉ thực hiện những nhiệm vụ quản lý hành chính tại địa bàn mà trực tiếp đảm đương nhiều công việc trước đây thuộc thẩm quyền cấp huyện. Sự thay đổi này đặt ra yêu cầu phải tổ chức lại bộ máy, phân định rõ trách nhiệm và nâng cao năng lực thực thi của đội ngũ cán bộ cơ sở.

Tại xã Phú Xuyên, việc chủ động thu gọn đầu mối thôn, sắp xếp lại hệ thống trường học đã tạo điều kiện tập trung nguồn lực cho những nhiệm vụ thiết thực. Đây cũng là địa phương cho thấy rõ tác động của việc tổ chức lại địa bàn dân cư đối với quản lý và huy động sức dân.

Trước đây, mạng lưới giáo dục của địa phương có 32 trường phân tán. Nguồn lực đầu tư bị chia nhỏ, nhiều điểm trường lẻ thiếu phòng chức năng, giáo viên chuyên môn các môn năng khiếu; bếp ăn bán trú chật hẹp, xuống cấp.

Sau khi hoàn thành phương án sắp xếp, hệ thống được tổ chức lại thành 14 trường quy chuẩn. Việc tập trung trường lớp tạo điều kiện để các nhà trường bố trí giáo viên chuyên trách, tổ chức các kỳ thi học sinh giỏi cấp cơ sở và triển khai chương trình đưa tiếng Anh trở thành ngôn ngữ thứ hai trong trường học theo định hướng chung của Thủ đô.

Không chỉ trong lĩnh vực giáo dục, việc giảm đầu mối thôn còn góp phần nâng cao hiệu quả quản trị dân cư, tổ chức các phong trào tại địa bàn. Thay vì triển khai manh mún, các hoạt động thi đua, xây dựng đời sống văn hóa được tổ chức tập trung hơn, tạo điều kiện huy động nguồn lực trong nhân dân.

Đáng chú ý, sự thống nhất trong chỉ đạo từ xã đến các thôn cũng góp phần tháo gỡ những vấn đề vốn khó giải quyết ở cơ sở, nhất là giải phóng mặt bằng, quản lý trật tự xây dựng và đê điều.

Trên địa bàn có nhiều dự án trọng điểm như mở rộng quốc lộ 1A, đường gom phía Đông cao tốc Pháp Vân - Cầu Giẽ, Cụm công nghiệp làng nghề Nam Tiến và Cụm công nghiệp Tín An rộng 72,6ha. Theo địa phương, sự phối hợp thống nhất giữa chính quyền và các thôn hợp nhất đã hạn chế tình trạng đùn đẩy trách nhiệm trong quá trình triển khai.

Xã đã bàn giao 100% diện tích đất nông nghiệp, đất công và bám sát tiến độ bàn giao đất ở theo kế hoạch. Cùng với đó, các vấn đề tồn đọng như cưỡng chế khắc phục vi phạm hành chính trong lĩnh vực đê điều đối với 9 trường hợp tại các thôn ven sông và xóa bỏ 17 điểm đen rác thải tự phát đã được giải quyết.

Chủ tịch UBND xã Phú Xuyên Bùi Công Thản cho biết, việc tổ chức lại 5 phòng chuyên môn trực thuộc UBND xã, cùng với phân cấp thẩm quyền từ cấp huyện về xã, đã làm thay đổi phương thức xử lý công việc.

Nếu trước đây, một số hồ sơ đất đai, cấp phép xây dựng hay xác nhận chính sách phải qua nhiều tầng nấc, mất nhiều thời gian luân chuyển giữa xã và huyện, thì nay cấp xã trực tiếp thụ lý, thẩm định và chịu trách nhiệm pháp lý. Thẩm quyền gắn với trách nhiệm cụ thể cũng giúp khắc phục tâm lý trông chờ, ỷ lại trong thực thi công vụ.

Chính quyền chủ động tìm đến người dân

Tại phường Dương Nội, hiệu quả vận hành mô hình hai cấp được thể hiện qua khối lượng công việc hành chính và tiến độ giải quyết hồ sơ.

Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch HĐND phường Dương Nội Cấn Thị Việt Hà cho biết, trong năm đầu vận hành, phường đã tiếp nhận, xử lý thông suốt 999 nhiệm vụ; thực hiện 423 thủ tục hành chính; giải quyết hơn 66.000 hồ sơ trước và đúng hạn. Địa phương cũng số hóa, cập nhật và kết nối dữ liệu hơn 11.000 thửa đất với cơ sở dữ liệu chuyên ngành.

Trong lĩnh vực giải phóng mặt bằng, phường đã hoàn thành 3 dự án trọng điểm với sự đồng thuận cao của nhân dân.

Những con số này phản ánh khối lượng công việc lớn được chuyển về cấp cơ sở, đồng thời cho thấy yêu cầu đối với chính quyền cấp xã, phường không chỉ là tiếp nhận mà phải xử lý công việc thông suốt, đúng hạn, không để gián đoạn phục vụ người dân và doanh nghiệp.

Tại xã Quảng Bị, địa phương chủ động đưa cán bộ xuống từng thôn, từng hộ gia đình để nắm bắt nhu cầu, hướng dẫn hoàn thiện hồ sơ và hỗ trợ người dân tiếp cận dịch vụ công, chính sách an sinh xã hội.

Thông qua mô hình “3 chủ động - 2 hỗ trợ - 1 niềm tin”, các tổ công tác thực hiện phương châm “đến tận nơi - hỗ trợ tận tình - phục vụ tận tâm”. Địa phương đã trực tiếp đến nhà hỗ trợ 143 trường hợp là người cao tuổi, người khuyết tật và người có hoàn cảnh khó khăn thực hiện thủ tục hành chính.

Cùng với đó, 754 người cao tuổi được hướng dẫn hoàn thiện hồ sơ hưởng trợ cấp hưu trí xã hội và thực hiện thủ tục ủy quyền nhận trợ cấp qua tài khoản. Xã cũng hướng dẫn thực hiện thành công hơn 500 hồ sơ dịch vụ công trực tuyến.

Theo thống kê của địa phương, tỷ lệ người dân hài lòng với chất lượng phục vụ của chính quyền đạt 99%.

Phó Chủ tịch UBND xã Quảng Bị Tô Thị Đào cho biết, mục tiêu của mô hình không chỉ là giải quyết nhanh thủ tục hành chính mà còn xây dựng chính quyền gần dân, vì dân. Khi chính quyền chủ động tìm đến người dân, đồng hành trong quá trình thực hiện chính sách, niềm tin của người dân đối với bộ máy cơ sở được củng cố.

Trên thực tế, không phải người dân nào cũng có điều kiện và kỹ năng sử dụng dịch vụ công trực tuyến. Việc cán bộ đến tận nhà hướng dẫn những trường hợp yếu thế giúp bảo đảm người dân có thể tiếp cận chính sách, hạn chế nguy cơ bị bỏ lại phía sau trong quá trình số hóa.

Lấy hiệu quả phục vụ làm thước đo

Từ ngày 1/7/2025, Hà Nội cùng cả nước vận hành mô hình chính quyền địa phương hai cấp với 126 đơn vị hành chính cấp xã. Từ 30 quận, huyện, thị xã và 526 xã, phường, thị trấn trước sắp xếp, thành phố tổ chức lại còn 126 xã, phường, giảm khoảng 76% số đơn vị hành chính cấp xã; kết thúc hoạt động của 30 quận, huyện, thị xã; số sở giảm từ 21 xuống còn 14.

Điểm đáng chú ý của mô hình mới là giảm tầng nấc trung gian, tăng thẩm quyền và tính chủ động cho cơ sở. Những nhiệm vụ có thể giải quyết hiệu quả tại địa bàn được phân cấp về xã, phường; các vấn đề liên ngành, liên vùng hoặc phức tạp do thành phố điều phối, kiểm tra, giám sát.

Đến nay, tổng số nhiệm vụ của cấp xã được giao khoảng 946 nhiệm vụ. Riêng các nội dung phân cấp về cấp xã đã tiếp nhận, giải quyết hơn 2,2 triệu hồ sơ, góp phần giảm thời gian, chi phí thực hiện thủ tục hành chính cho người dân và doanh nghiệp.

Cùng với phân cấp, chuyển đổi số được đẩy mạnh đồng bộ. Thành phố xây dựng hệ thống dữ liệu dùng chung, liên thông thủ tục hành chính, nâng tỷ lệ dịch vụ công trực tuyến toàn trình lên khoảng 54%, với hơn 90% hồ sơ được tiếp nhận trực tuyến.

Những kết quả bước đầu cho thấy mô hình mới đã tạo ra thay đổi về phương thức quản trị, đặc biệt trong việc đưa nhiều nhiệm vụ đến gần người dân hơn. Tuy nhiên, khối lượng nhiệm vụ chuyển về cơ sở cũng đặt ra yêu cầu cao hơn về năng lực chuyên môn, nhân lực, hạ tầng công nghệ và cơ chế phối hợp. Phân cấp chỉ thực sự phát huy hiệu quả khi đi cùng nguồn lực, điều kiện thực hiện và cơ chế kiểm tra, giám sát phù hợp.

Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội Vũ Đại Thắng cho biết, thành phố tiếp tục đẩy mạnh chuyển đổi số, phát triển chính quyền số; phân cấp, phân quyền gắn với kiểm soát quyền lực; tháo gỡ các điểm nghẽn về hạ tầng, giải phóng mặt bằng và thủ tục đầu tư. Đồng thời, đổi mới mô hình quản trị theo hướng tinh gọn, hiện đại, minh bạch, dữ liệu hóa, nâng cao trách nhiệm giải trình và chất lượng phục vụ nhân dân.

Chủ tịch UBND thành phố nhấn mạnh phương châm: “Đã nói là làm; làm nhanh, làm đúng, làm hiệu quả, làm đến cùng”, lấy hiệu quả phục vụ người dân và doanh nghiệp làm thước đo năng lực điều hành của bộ máy chính quyền.

Mô hình mới bước đầu phát huy hiệu quả, song để thực sự trở thành trung tâm kiến tạo phát triển, thành phố sẽ tiếp tục triển khai đồng bộ các giải pháp.

Trong đó, cần rà soát, đánh giá, phân loại đơn vị hành chính cấp xã theo đặc thù vùng lõi đô thị, vùng đô thị hóa nhanh, vùng ven đô và vùng nông thôn xa trung tâm để xác định mô hình tổ chức, bộ máy chuyên môn phù hợp. Thành phố cũng cần nghiên cứu xây dựng các đơn vị hành chính cấp xã trọng điểm, tạo động lực dẫn dắt, lan tỏa.

Thành phố tiếp tục đẩy mạnh phân cấp, ủy quyền trên cơ sở năng lực thực thi của từng địa phương, gắn với phân bổ nguồn lực, nhất là nguồn thu và nhiệm vụ chi phù hợp. Cùng với đó là nâng cao năng lực đội ngũ cán bộ, tăng cường kỷ luật, kỷ cương, kiểm soát quyền lực; xử lý nghiêm tình trạng chậm trễ, né tránh, đùn đẩy trách nhiệm, gây phiền hà cho người dân và doanh nghiệp.