Hà Nội mở rộng đô thị, hài hòa phát triển và gìn giữ làng cổ

Giữ nếp làng trước ngưỡng đổi thay

Chỉ tay về phía dòng sông Hồng cuộn chảy, ông Phạm Giang, 60 tuổi, sống tại phường Bồ Đề không giấu được sự trăn trở khi nhắc tới khả năng cả làng phải di dời nếu dự án Đại lộ sông Hồng được triển khai.

"Tôi và gia đình đã sống ở đây hơn 40 năm, từng gốc đa, mái đình của làng Bắc Cầu đã ăn sâu vào ký ức. Đây là nơi đã nuôi nấng biết bao thế hệ", ông Giang nói.

Theo ông Giang, làng Bắc Cầu có lịch sử từ thế kỷ thứ 6, gắn với hệ thống đình, đền, chùa và các lễ hội truyền thống được duy trì qua nhiều thế hệ. "Chúng tôi đồng ý với chủ trương thực hiện dự án, nhưng đây là làng cổ lâu đời, chúng tôi chỉ mong giữ lại được làng, giữ lại văn hóa của mình", ông chia sẻ.

Cùng quan điểm, trao đổi với PV Báo Xây dựng, bà Kim Anh, Tổ trưởng tổ dân phố 35, cụm Ngọc Thụy, phường Bồ Đề cho biết, thời gian qua cán bộ và nhân dân tổ dân phố Bắc Cầu luôn chấp hành tốt chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước. Đối với việc lấy ý kiến về quy hoạch Thủ đô tầm nhìn 100 năm, người dân cơ bản đồng thuận với chủ trương chung, đồng thời bày tỏ mong muốn được giữ gìn làng cổ Bắc Cầu, nơi sinh sống nhiều đời, gắn liền với phong tục, tập quán truyền thống của nhân dân.

Bà cho biết, theo Thông báo kết luận số 147 của Thường trực Chính phủ về quy hoạch tổng thể Thủ đô Hà Nội, triết lý của quy hoạch là lấy con người làm trung tâm; bảo đảm sự hài hòa giữa con người với văn hóa, xã hội và thiên nhiên, phát triển theo định hướng "làng trong phố, phố trong làng", gắn với bảo tồn và kế thừa các giá trị truyền thống.

Trong bối cảnh đó, làng Bắc Cầu được xác định là khu vực có giá trị lịch sử, văn hóa tiêu biểu, với hệ thống đình, đền, chùa đã được xếp hạng di tích cấp thành phố, cùng nếp sống làng nghề đặc trưng của vùng ven sông Hồng, sông Đuống. Đây là thực thể di sản cần được nghiên cứu, bảo tồn trong quá trình quy hoạch.

Do đó, việc lập quy hoạch cần tuân thủ nguyên tắc phát triển gắn với bảo tồn, đồng thời nâng cấp hạ tầng kỹ thuật theo hướng đồng bộ, tiết kiệm nguồn lực và hạn chế tối đa tác động đến đời sống người dân.

"Từ thực tế trên, người dân chúng tôi mong muốn thành phố xem xét giữ lại làng cổ Bắc Cầu nhằm tạo điểm nhấn văn hóa, du lịch, đồng thời định hướng phát triển thành làng văn hóa, nghệ thuật, không gian sáng tạo cho khu vực phía Đông Thủ đô", bà Kim Anh cho hay.

Thông tin về việc lấy ý kiến người dân, chuẩn bị các bước triển khai dự án, ông Phạm Bạch Đằng, Chủ tịch UBND phường Bồ Đề cho biết: "Hiện tất cả đang chờ quy hoạch của thành phố, chờ ranh giới của Sở Quy hoạch - Kiến trúc và Sở Nông nghiệp và Môi trường. Về phần việc của phường, theo chỉ đạo của thành phố, phường đã có văn bản khuyến cáo người dân, những công trình đã được cấp phép xây dựng thì cân nhắc mức độ hoàn thiện, đồng thời không cấp phép xây dựng tại khu vực ngoài bãi. Cùng với đó là tăng cường công tác quản lý trật tự xây dựng và quản lý đất đai khu vực này".

Theo ông Đằng, địa phương đã chủ động chuẩn bị dữ liệu dân cư để sẵn sàng cho các bước tiếp theo.

"Phường đã triển khai thu thập hồ sơ các hộ dân, hiện là thu thập sơ bộ. Khi thành phố triển khai sẽ đáp ứng được ngay. Đồng thời gửi ý kiến, thu thập thông tin và chờ chỉ đạo chung", ông Đằng nói.

Đối với các kiến nghị của người dân, đặc biệt là liên quan đến bảo tồn làng cổ, ông Đằng khẳng định, sẽ ghi nhận đầy đủ. Đồng thời tập hợp, tôn trọng ý kiến người dân và chờ chỉ đạo của thành phố.

Tăng tốc mặt bằng tại các dự án trọng điểm

Không chỉ riêng dự án Đại lộ cảnh quan sông Hồng, tại nhiều địa phương khác trên địa bàn Hà Nội, các dự án đô thị lớn cũng đang được đẩy nhanh tiến độ, đặt ra yêu cầu cao về tổ chức thực hiện cũng như sự đồng thuận của người dân.

Cụ thể, tại xã Hồng Vân, liên quan đến dự án Khu đô thị thể thao Olympic, công tác triển khai đang được thực hiện theo lộ trình từng bước, từ kiểm đếm, họp dân đến công bố giá đất.

Ông Lê Tuấn Dũng, Chủ tịch UBND xã Hồng Vân cho biết: "Theo phê duyệt của thành phố, Hồng Vân thuộc khu C. Hiện nay triển khai từng bước, khu A trước rồi đến các khu khác. Công việc hiện tại là kiểm đếm, họp người dân và công bố các nội dung. Sau khi có giá đất, chúng tôi bắt đầu công bố và triển khai các bước tiếp theo".

Theo ông Dũng, tiến độ đang được đẩy nhanh với nhiều hạng mục triển khai song song. "Hiện nay đang bị dồn tiến độ, vừa khu đô thị, vừa đường 120m. Chúng tôi cũng đang đẩy mạnh tuyến đường 130m nối từ sân vận động Trống Đồng sang khu đô thị. Các địa bàn khác đang họp dân, kiểm đếm và công bố giá đất để tiến tới đền bù, bàn giao mặt bằng, với hạn hoàn thành là 30/6", ông cho biết.

Trong khi đó, tại xã Thanh Oai, công tác chi trả bồi thường đã được triển khai và bước đầu ghi nhận những kết quả tích cực, cho thấy hiệu quả của công tác tuyên truyền, vận động người dân.

Ông Trịnh Đình Thà, Trưởng thôn Dũng Tiến cho biết: "Hiện thôn đã chi trả được 125 hộ với khoảng 110 tỷ đồng, còn khoảng 150 hộ nữa chưa chi trả. Trước khi triển khai dự án, xã đã tổ chức lấy ý kiến về chủ trương quy hoạch tỷ lệ 1/2000 và 1/500, có mời đại diện người dân tham gia".

Theo ông Thà, người dân cơ bản đồng thuận với dự án, tuy nhiên vẫn còn một số kiến nghị cần được xem xét, giải quyết. "Bà con băn khoăn về việc trước đây khi dồn điền đổi thửa đã góp đất làm đường nội đồng, nay bị thu hồi đất thì đề nghị được trả lại phần diện tích đó", ông Thà nói.

Để tạo sự đồng thuận, chính quyền địa phương đã tăng cường công tác tuyên truyền thông qua nhiều kênh như hệ thống loa truyền thanh, nhóm zalo và các cuộc họp trực tiếp với chính quyền, chủ đầu tư, qua đó giúp người dân nắm rõ thông tin và ổn định tâm lý.

Cũng theo ông Thà, sau khi nhận tiền bồi thường, nhiều hộ dân đã chủ động chuyển đổi phương thức sinh kế. Một số gia đình lựa chọn gửi tiền ngân hàng để có nguồn thu ổn định thay vì tiếp tục sản xuất nông nghiệp, trong khi một số khác bắt đầu đầu tư vào các hoạt động kinh doanh nhỏ lẻ.

Áp lực tiến độ, những vướng mắc cần tháo gỡ

Bên cạnh những kết quả bước đầu đạt được, quá trình triển khai các dự án vẫn đang đối mặt với không ít khó khăn, vướng mắc, đặc biệt tại những địa bàn có quy mô thu hồi đất lớn.

Tại xã Đại Thanh, nơi có diện tích thu hồi lớn trong dự án Khu đô thị thể thao Olympic, công tác chuẩn bị đã đạt một số kết quả nhất định, nhưng vẫn còn nhiều thách thức cần tháo gỡ.

Theo Ban Quản lý dự án đầu tư hạ tầng xã Đại Thanh, đến nay địa phương cơ bản đã thu thập đủ hồ sơ đất đai phục vụ công tác giải phóng mặt bằng. Quá trình này được triển khai đồng bộ, từ điều tra, kê khai đến chi trả tiền và vận động các hộ dân thực hiện di chuyển mộ phần.

Song song đó, địa phương đã tiến hành thu thập các loại giấy tờ liên quan như Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, căn cước công dân, đơn kê khai nhân khẩu nông nghiệp của các hộ có đất bị thu hồi. Hiện phần lớn hồ sơ đã hoàn tất, chỉ còn một số trường hợp cần bổ sung, rà soát.

Đáng chú ý, trong khoảng thời gian từ ngày 30/3 đến 5/4, xã Đại Thanh đã tổ chức họp với người dân tại 11 thôn, liên quan tới khoảng 5.468 hộ gia đình, cá nhân, nhằm thông báo chủ trương, kế hoạch thu hồi đất cũng như triển khai các bước đo đạc, kiểm đếm.

Tuy nhiên, khối lượng công việc còn lại vẫn rất lớn. Theo đại diện Ban Quản lý dự án, khó khăn lớn nhất hiện nay là việc di chuyển mộ phần, một vấn đề nhạy cảm, đòi hỏi sự đồng thuận cao của người dân. Tổng số mộ cần di chuyển là 1.173 mộ, đến nay đã thực hiện được 510 mộ, với tổng kinh phí chi trả hơn 12 tỷ đồng.

Bên cạnh đó, tiến độ triển khai giữa các khu vực cũng có sự khác nhau. Tại khu vực xã Tả Thanh Oai (cũ), việc di chuyển mộ cơ bản thuận lợi, người dân đồng tình, ủng hộ. Trong khi đó, tại khu vực xã Vĩnh Quỳnh (cũ), vẫn còn gần 600 ngôi mộ chưa được di dời, cần tiếp tục tăng cường công tác vận động trong thời gian tới.

Ngoài ra, một khó khăn lớn khác được lãnh đạo địa phương chỉ ra là việc dự án chưa được phê duyệt quy hoạch chi tiết tỷ lệ 1/500.

Ông Nguyễn Văn Hưng, Chủ tịch UBND xã Đại Thanh cho biết, chủ đầu tư hiện vẫn đang rà soát, đo đạc hiện trạng thửa đất nhưng chưa bàn giao kết quả, khiến các bước tiếp theo chưa thể triển khai đồng bộ.

Theo quy hoạch, phần diện tích dự án trên địa bàn xã Đại Thanh khoảng 1.235ha, với dân số hơn 26.000 người, cho thấy quy mô và áp lực triển khai là rất lớn.