Hà Nội: Quyết liệt giải phóng mặt bằng Dự án Trục không gian quốc lộ 1A

Từ những mặt bằng đầu tiên được bàn giao

Sáng 1/10, tại phường Bạch Mai, tiếng máy phá dỡ những công trình đầu tiên thuộc diện GPMB đã đánh dấu bước chuyển mới trong quá trình triển khai Dự án Trục không gian quốc lộ 1A gắn với chỉnh trang, tái thiết đô thị.

Lực lượng chức năng phường phối hợp các đơn vị liên quan tiến hành tháo dỡ hai công trình trên đất công gồm điểm trường Mầm non Bách Khoa tại số 157 đường Giải Phóng và Nhà sinh hoạt cộng đồng Tổ dân phố 48 tại số 15 đường Giải Phóng. Bàn ghế, điều hòa, cửa, cổng cùng các tài sản, hạng mục liên quan được di chuyển, tháo dỡ để hoàn trả mặt bằng.

Ngay tại hiện trường, UBND phường Bạch Mai, Ban Quản lý dự án đầu tư - hạ tầng phường và Tập đoàn Vingroup - Công ty CP, chủ đầu tư dự án, đã ký biên bản bàn giao, tiếp nhận mặt bằng.

Đây không chỉ là hai công trình được tháo dỡ để phục vụ dự án, mà còn là những mét mặt bằng sạch đầu tiên được cụ thể hóa bằng hành động sau quá trình tuyên truyền, kiểm kê và hoàn thiện phương án GPMB.

Theo Ban Quản lý dự án đầu tư - hạ tầng phường Bạch Mai, đến nay 5/9 tổ chức thuộc diện GPMB đã bàn giao mặt bằng với tổng diện tích 9.743m². Trong số này có hai công trình tài sản công của phường và ba trường đại học gồm Đại học Bách khoa Hà Nội, Đại học Kinh tế Quốc dân và Đại học Xây dựng Hà Nội. Các đơn vị còn lại đang tiếp tục hoàn thiện thủ tục để bàn giao.

Đoạn tuyến qua phường Bạch Mai dài khoảng 1,1km, ảnh hưởng tới khoảng 220 hộ dân cùng một số tổ chức. Theo UBND phường, qua tuyên truyền, vận động, các hộ dân thuộc diện GPMB cơ bản đồng thuận với chủ trương thực hiện dự án. Một số hộ đã chủ động bàn giao mặt bằng sớm.

Phó chủ tịch UBND phường Bạch Mai Nguyễn Hoành Dũng cho biết, việc tổ chức phá dỡ những công trình đầu tiên nhằm tạo hiệu ứng lan tỏa, đẩy nhanh tiến độ GPMB. Với các trường hợp đã đồng thuận, phường tiếp tục tổ chức tháo dỡ, di chuyển tài sản, phấn đấu hoàn thành bàn giao mặt bằng đất ở theo mốc thành phố yêu cầu trước ngày 15/10.

Theo đại diện chủ đầu tư, Bạch Mai là địa phương đầu tiên trên toàn tuyến tổ chức tháo dỡ, di dời tài sản, công trình trên đất sau khi các trường hợp liên quan đồng thuận nhận tiền và bàn giao mặt bằng. Việc này cho thấy GPMB đang từng bước chuyển từ khâu hồ sơ sang những phần việc cụ thể trên thực địa.

Tại phường Định Công, tiến độ cũng đang được đẩy nhanh trên đoạn tuyến dài khoảng 1,49km, từ tim đường Vành đai 2,5 đến tim đường Nguyễn Hữu Thọ. Tổng diện tích đất dự kiến thu hồi khoảng 92.243m², gồm 5.701m² đất ở, 37.602m² đất công và 48.926m² đất phi nông nghiệp, ảnh hưởng trực tiếp đến 123 hộ gia đình với 126 thửa đất và 5 tổ chức.

Đến nay, phường đã hoàn thành điều tra, đo đạc, kiểm đếm 120/120 hộ dân với diện tích 5.322m². Trong đó, 41 hộ đang được công khai dự thảo phương án, lấy ý kiến, đối thoại; 79 hộ đang thẩm định để công khai trong tháng 10. Công tác kiểm đếm bốn tổ chức với diện tích 48.926m² cũng đã hoàn thành, chuẩn bị phê duyệt phương án.

Như vậy, tại những địa bàn đầu tuyến, mặt bằng đang dần được hình thành từ những phần việc cụ thể: công trình công được tháo dỡ, tổ chức bàn giao đất, hồ sơ hộ dân được kiểm đếm và phương án bồi thường từng bước được hoàn thiện.

Công khai để dân hiểu, đối thoại để tháo gỡ

Dự án qua phường Kim Liên dài khoảng 1,1km với tổng diện tích nằm trong phạm vi thực hiện khoảng 52.299m², ảnh hưởng 8 tổ chức và khoảng 210 hộ gia đình, cá nhân. Trong đó có khoảng 150 hộ đang sinh sống tại ba tòa chung cư cũ và khoảng 60 hộ có đất ở riêng lẻ.

Với phạm vi tác động trực tiếp đến đất đai, nhà ở và sinh kế, phường xác định tuyên truyền, công khai chính sách và đối thoại phải đi song song với quá trình GPMB. Các cuộc họp tại khu dân cư được tổ chức để trao đổi trực tiếp; những quy định liên quan đến dự án được công khai để người dân có thể tiếp cận, nghiên cứu.

Đáng chú ý, phường Kim Liên đã tạo mã QR cập nhật cơ chế, chính sách, quy định pháp lý của dự án và chỉ đạo của UBND thành phố. Thông tin cũng được niêm yết tại các nhà tập thể, nhà văn hóa gần khu vực có đất thu hồi. Cách làm này giúp người dân không chỉ nghe chính sách tại các cuộc họp mà còn có thể chủ động xem lại những nội dung liên quan.

Với những hộ phải di chuyển, thông tin về kiểm đếm, bồi thường, hỗ trợ và tái định cư trở thành cơ sở để mỗi gia đình cân nhắc phương án. Bà Ngô Thanh Thủy, một hộ thuộc diện phải di chuyển, cho biết gia đình được thông tin qua hội nghị, văn bản và mã QR. Việc tuyên truyền, thông báo rõ ràng giúp gia đình có cơ sở xem xét và thống nhất bàn giao mặt bằng sớm.

Phó chủ tịch UBND phường Kim Liên Trương Minh Quang cho biết, tính đến ngày 22/9, phường Kim Liên đã hoàn thành đo đạc, kiểm đếm 219/219 thửa đất; đồng thời hoàn thành lập hồ sơ xác định nguồn gốc đất và tài sản trên đất đối với toàn bộ số thửa. Hội đồng bồi thường, hỗ trợ phường đã tiếp nhận 5 căn nhà của các hộ bàn giao sớm để thực hiện dự án.

Trước đó, phường đã tổ chức bốn cuộc họp với người dân và một cuộc họp với các tổ chức có đất thu hồi. Thông báo thu hồi đất được bàn giao tới 217/217 chủ thể, tương ứng 219 thửa. Từ ngày 28/9, dự thảo phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư được công khai tới từng hộ dân bị ảnh hưởng.

Một trong những vấn đề phường đang tiếp tục báo cáo, đề xuất thành phố xem xét là xác định vị trí đất để áp giá bồi thường đối với các hộ tại ngõ 2 phố Đại Từ. Hồ sơ nhà đất thể hiện địa chỉ tại ngõ, trong khi thực tế một số dãy nhà có mặt tiền hướng ra phố Đuôi Cá và đường Giải Phóng. Việc rà soát này được đặt ra nhằm bảo đảm quyền lợi hợp pháp, chính đáng của người dân trong quá trình lập phương án.

Dồn lực tại những địa bàn có khối lượng GPMB lớn

Nếu các phường nội đô đang tập trung xử lý từng trường hợp nhà ở, tổ chức, công trình thì tại khu vực ngoại thành, khối lượng GPMB lớn hơn nhiều lần đang đặt ra yêu cầu huy động tổng lực.

Tại xã Phú Xuyên, quốc lộ 1A đi qua địa bàn khoảng 9km, giáp địa giới xã Chương Dương và xã Đại Xuyên. Tổng diện tích đất thu hồi phục vụ dự án khoảng 56ha, không bao gồm mặt đường quốc lộ 1A và đường sắt, với khoảng 3.495 hộ bị ảnh hưởng.

Trong đó, đất ở phải thu hồi khoảng 6,1ha, liên quan 801 hộ; đất nông nghiệp khoảng 12,6ha, liên quan khoảng 711 hộ; còn lại là đất công với khoảng 1.910 hộ sử dụng. Dự kiến khoảng 950 hộ thuộc diện tái định cư và giao đất có thu tiền sử dụng đất, với quỹ đất tái định cư khoảng 9,4ha. 

Với khối lượng lớn như vậy, Phú Xuyên xác định GPMB là nhiệm vụ trọng tâm, huy động cả hệ thống chính trị vào cuộc. Công tác tuyên truyền, gặp gỡ, đối thoại được triển khai để người dân nắm rõ chính sách thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ, tái định cư; đồng thời từng hồ sơ, từng thửa đất được rà soát để hạn chế phát sinh vướng mắc.

Đến nay, xã đã phê duyệt và ban hành thông báo thu hồi đất đối với 32/35 tờ bản đồ. Công tác kiểm kê đạt khoảng 93,9%, tương ứng 52,6/56ha. Xã đã bàn giao cho Tập đoàn Vingroup -CTCP 22,1ha, đạt 39,5%; dự kiến đến ngày 30/9 bàn giao 31,7ha, tương đương 56,5% diện tích cần GPMB.

Cùng với đó, 57 phương án đã được phê duyệt, dự kiến tổ chức chi trả với diện tích 1,84ha, tổng kinh phí bồi thường khoảng 11 tỷ đồng. Xã cũng đã hoàn thành kiểm kê 32 trụ sở, cơ sở tâm linh; đẩy nhanh hai khu tái định cư Văn Tự, Mỹ Hà và chỉnh trang các nghĩa trang Mỹ Lâm, Lam Sơn, Nguyên Hanh phục vụ di chuyển mộ.

Khối lượng công việc lớn cũng đồng nghĩa với nhiều vấn đề cần xử lý. Tại Phú Xuyên, các tổ công tác tiếp tục rà soát hồ sơ đất ở, ranh giới thửa đất, hành lang an toàn đường sắt, hiện trạng nhà, công trình, vật kiến trúc, đơn giá bồi thường, hỗ trợ và số hộ thực tế sinh sống trên từng thửa đất.

Đáng chú ý, nhiều hộ có nhà xưởng, hàng quán, lều lán, công trình phục vụ nuôi trồng thủy sản xây dựng trên đất nông nghiệp đã chủ động tháo dỡ, trả lại hiện trạng trong phạm vi GPMB. Những động thái này góp phần rút ngắn thời gian xử lý mặt bằng, đồng thời cho thấy sự tham gia trực tiếp của người dân vào tiến độ dự án.

Tại các địa bàn khác trên tuyến, công tác GPMB cũng được triển khai với yêu cầu tương tự. Xã Thường Tín từ giữa tháng 5 đã phối hợp cắm, bàn giao 106 mốc đại diện ranh giới trên phạm vi khoảng 36,05ha, làm cơ sở cắm mốc chi tiết, xác định rõ phạm vi thu hồi và tiếp tục triển khai các bước GPMB.

Tại xã Chương Dương, ngày 24/9, UBND xã tổ chức lấy ý kiến 79 hộ dân về dự thảo phương án bồi thường, hỗ trợ GPMB tại thôn Vũ Lăng và Thắng Lợi. Phương án liên quan 7.709,3m² đất, tổng giá trị khoảng 352 tỷ đồng. Việc tổ chức lấy ý kiến, đối thoại ngay trước thời điểm bước sang giai đoạn tiếp theo cho thấy yêu cầu giải quyết các vấn đề người dân quan tâm đang được đặt song song với mục tiêu tiến độ.

Từ đầu tuyến đến cuối tuyến, mỗi địa bàn có đặc điểm khác nhau, nhưng điểm chung là áp lực về thời gian và khối lượng GPMB rất lớn. Thành phố từng yêu cầu các địa phương đẩy tiến độ, hoàn thành GPMB dự án trong tháng 9/2026; thực tế đến đầu tháng 10, một số địa phương vẫn đang tiếp tục hoàn thiện phương án, chi trả, tháo dỡ và bàn giao mặt bằng.