Hà Nội tăng tốc đầu tư hạ tầng, khơi thông nguồn lực tăng trưởng

Hạ tầng chiến lược tạo động lực tăng trưởng

Bước vào những tháng cuối năm 2026, Hà Nội đang đứng trước yêu cầu vừa tăng tốc hoàn thành các chỉ tiêu kinh tế - xã hội, vừa tạo nền tảng phát triển cho giai đoạn tiếp theo. Trong đó, đầu tư xây dựng, phát triển kết cấu hạ tầng và khai thác hiệu quả nguồn lực đất đai được xác định là những động lực quan trọng thúc đẩy tăng trưởng kinh tế Thủ đô.

Tháo gỡ điểm nghẽn về giải phóng mặt bằng, đẩy nhanh tiến độ thi công là giải pháp quan trọng để Hà Nội khơi thông nguồn lực đầu tư, tạo sức bật tăng trưởng (Ảnh: Tiến Hào).

Theo số liệu thống kê, tổng sản phẩm trên địa bàn (GRDP) Hà Nội quý III/2026 tăng 10,02% so với cùng kỳ, lần đầu tiên trong năm đạt mức tăng trưởng hai con số. Tính chung 9 tháng, GRDP tăng 8,85%, cao hơn mức 7,92% cùng kỳ năm 2025 nhưng vẫn thấp hơn lộ trình phấn đấu 9,73%.

Kết quả này cho thấy, kinh tế Thủ đô tiếp tục duy trì đà phục hồi và phát triển, song khoảng cách với mục tiêu tăng trưởng 11% cả năm vẫn là thách thức lớn, đòi hỏi những giải pháp điều hành quyết liệt, có trọng tâm và tạo ra hiệu quả thực chất.

Trong bức tranh kinh tế chung, đầu tư xây dựng đang nổi lên là một trong những lĩnh vực có khả năng tạo sức lan tỏa mạnh mẽ.

Tổng vốn đầu tư phát triển trên địa bàn Hà Nội trong 9 tháng năm 2026 đạt khoảng 451,4 nghìn tỷ đồng, tăng 19% so với cùng kỳ. Đáng chú ý, vốn đầu tư thực hiện từ nguồn ngân sách Nhà nước do địa phương quản lý đạt khoảng 107,8 nghìn tỷ đồng, tăng 81,2%.

Với kế hoạch đầu tư công năm 2026 khoảng 171 nghìn tỷ đồng, thành phố đang tập trung nguồn lực cho các công trình giao thông, hạ tầng đô thị, đường sắt đô thị, hệ thống cầu vượt sông Hồng và các dự án chống ngập.

Không chỉ tạo khối lượng xây lắp, những dự án này còn thúc đẩy nhu cầu vật liệu xây dựng, máy móc, thiết bị, vận tải, lao động và các dịch vụ liên quan. Khi được triển khai đồng bộ, đầu tư hạ tầng có thể tạo ra tác động kép, vừa đóng góp trực tiếp vào tăng trưởng, vừa nâng cao năng lực cạnh tranh của nền kinh tế.

Đáng chú ý, nhiều công trình giao thông trọng điểm đang được Hà Nội tập trung đẩy nhanh tiến độ. Tuyến Vành đai 1, đoạn Hoàng Cầu - Voi Phục đã đạt mốc thông xe kỹ thuật vào dịp Quốc khánh 2/9/2026. Các dự án Vành đai 2,5, cải tạo nâng cấp Quốc lộ 6 đoạn Ba La - Xuân Mai và tuyến đường kết nối sân bay Gia Bình với Thủ đô tiếp tục được thúc đẩy.

Đặc biệt, bảy dự án cầu vượt sông Hồng gồm: Tứ Liên, Ngọc Hồi, Trần Hưng Đạo, Thượng Cát, Vân Phúc, Hồng Hà và Mễ Sở đang được thành phố ưu tiên nguồn lực triển khai.

Đây không đơn thuần là những công trình giao thông mà còn đóng vai trò mở rộng không gian phát triển, tăng cường kết nối giữa các khu vực, giảm áp lực lên hệ thống hạ tầng hiện hữu và tạo điều kiện hình thành các trung tâm đô thị, thương mại, dịch vụ mới.

Theo TS Nguyễn Đức Kiên, nguyên Phó Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế của Quốc hội, đối với một đô thị có quy mô dân số và mật độ hoạt động kinh tế lớn như Hà Nội, hạ tầng là một trong những điều kiện quyết định khả năng tăng trưởng dài hạn.

Mỗi tuyến đường, cây cầu hay tuyến đường sắt đô thị hoàn thành không chỉ rút ngắn thời gian đi lại mà còn góp phần hình thành những không gian phát triển mới, tạo điều kiện khai thác hiệu quả hơn nguồn lực đất đai, đầu tư và lao động.

Đáng chú ý, Hà Nội đang định hướng phát triển năm tuyến đường sắt đô thị với tổng chiều dài khoảng 303,5km, tổng mức đầu tư sơ bộ hơn 1,3 triệu tỷ đồng. Cùng với việc phát triển các khu đô thị gắn với giao thông công cộng (TOD), đây được xem là nền tảng quan trọng để tổ chức lại không gian đô thị theo hướng hiện đại, giảm phụ thuộc vào phương tiện cá nhân.

Tuy nhiên, để những công trình quy mô lớn thực sự trở thành động lực tăng trưởng, yêu cầu đặt ra không chỉ là huy động vốn mà còn phải nâng cao hiệu quả đầu tư, bảo đảm tiến độ và khả năng kết nối đồng bộ giữa các dự án.

Gỡ điểm nghẽn, chuyển nguồn lực thành giá trị thực chất

Bên cạnh những kết quả tích cực, tiến độ triển khai các dự án đầu tư xây dựng tại Hà Nội vẫn chịu tác động bởi những vướng mắc về quy hoạch, đất đai, giải phóng mặt bằng và di dời hạ tầng kỹ thuật. Theo kết quả rà soát, thành phố còn 190 dự án đầu tư công và 287 dự án ngoài ngân sách gặp khó khăn, khiến nguồn lực đầu tư chưa được khai thác hiệu quả.

Những điểm nghẽn này thể hiện rõ tại một số công trình giao thông trọng điểm. Theo báo cáo của Sở Xây dựng Hà Nội đầu tháng 11/2026, dự án Vành đai 3,5 đoạn Phúc La - Văn Phú còn khoảng 101,4ha chưa được bàn giao; dự án đường kết nối Pháp Vân - Cầu Giẽ với Vành đai 3 còn vướng khoảng 3,66ha mặt bằng. Các dự án cầu Ngọc Hồi, Thượng Cát, Vân Phúc cũng gặp khó khăn trong giải phóng mặt bằng, di dời hạ tầng kỹ thuật, ảnh hưởng đến tiến độ thi công.

Các dự án hạ tầng giao thông trọng điểm đang được Hà Nội đẩy nhanh tiến độ, tạo động lực tăng trưởng kinh tế và mở rộng không gian phát triển Thủ đô (Ảnh: Tiến Hào).

Để tháo gỡ, Hà Nội đang tập trung giải quyết đồng bộ các vướng mắc từ thủ tục đầu tư, bồi thường, tái định cư đến tổ chức thi công; đồng thời đề cao trách nhiệm của chính quyền cơ sở trong vận hành mô hình chính quyền địa phương hai cấp. Thực tế tại dự án Vành đai 1, đoạn Hoàng Cầu - Voi Phục và Vành đai 2,5 cho thấy, việc chủ động đối thoại, giải quyết kiến nghị và tạo sự đồng thuận của người dân là yếu tố quan trọng giúp đẩy nhanh tiến độ giải phóng mặt bằng.

Tuy nhiên, để các nguồn lực đầu tư thực sự trở thành động lực tăng trưởng, việc tháo gỡ khó khăn cần gắn với trách nhiệm thực hiện và hiệu quả đầu ra của từng dự án.

Ở góc độ chuyên gia, trao đổi với Báo Xây dựng, PGS.TS Nguyễn Hồng Tiến, nguyên Cục trưởng Cục Hạ tầng kỹ thuật (Bộ Xây dựng) cho rằng, hạ tầng không chỉ đáp ứng nhu cầu phát triển đô thị mà còn phải đóng vai trò dẫn dắt, tạo lập những không gian và động lực tăng trưởng mới. Tuy nhiên, điểm nghẽn hiện nay không đơn thuần nằm ở việc thiếu công trình hay nguồn vốn mà còn ở phương thức đầu tư, quản lý và khai thác hạ tầng.

Theo ông Tiến, cần chuyển từ đầu tư từng công trình riêng lẻ sang đầu tư theo chương trình tích hợp, gắn kết giao thông với quy hoạch sử dụng đất, vận tải công cộng, phát triển đô thị theo định hướng giao thông công cộng (TOD) và các khu vực phát triển mới. Cách tiếp cận này không chỉ nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn lực mà còn tạo điều kiện hình thành các hành lang kinh tế, cực tăng trưởng mới.

Đối với Hà Nội, yêu cầu đặt ra là bảo đảm tính đồng bộ giữa quy hoạch, đầu tư và vận hành hạ tầng, tránh tình trạng công trình hoàn thành nhưng thiếu kết nối, chưa phát huy hết hiệu quả. Khi hạ tầng được tổ chức như một hệ thống thống nhất, nguồn lực đầu tư mới có thể được phân bổ hợp lý, tạo nền tảng cho tăng trưởng kinh tế và phát triển đô thị bền vững.