Hà Nội: Tạo hành lang pháp lý khai thác hiệu quả quỹ đất bãi sông, bãi nổi

Ngày 15/6, tiếp tục chương trình kỳ họp thứ tư, HĐND thành phố Hà Nội đã biểu quyết thông qua Nghị quyết quy định việc sử dụng, khai thác quỹ đất nông nghiệp tại bãi sông, bãi nổi ở các tuyến sông có đê để sản xuất nông nghiệp trên địa bàn thành phố.

Nghị quyết được ban hành nhằm cụ thể hóa điểm đ, khoản 2, Điều 24 của Luật Thủ đô năm 2026, tạo hành lang pháp lý cho việc khai thác hiệu quả quỹ đất ven sông, đồng thời bảo đảm yêu cầu quản lý đê điều, phòng chống thiên tai và phát triển nông nghiệp bền vững.

Theo Nghị quyết, phạm vi điều chỉnh bao gồm việc sử dụng, khai thác quỹ đất nông nghiệp tại bãi sông, bãi nổi để sản xuất nông nghiệp, phát triển nông nghiệp sinh thái và mô hình nông nghiệp kết hợp du lịch, giáo dục trải nghiệm. Đối tượng áp dụng là các tổ chức, cá nhân sử dụng đất nông nghiệp; cơ quan quản lý nhà nước trong lĩnh vực đất đai, nông nghiệp, đê điều, thủy lợi, xây dựng và các tổ chức, cá nhân liên quan.

Một trong những điểm mới đáng chú ý là Nghị quyết lần đầu đưa ra khái niệm cụ thể về "nông nghiệp sinh thái" và "nông nghiệp kết hợp du lịch, giáo dục trải nghiệm". Trong đó, nông nghiệp sinh thái là hệ thống sản xuất dựa trên việc khai thác các quá trình tự nhiên nhằm bảo vệ đa dạng sinh học và môi trường. Mô hình nông nghiệp kết hợp du lịch, giáo dục trải nghiệm là sự kết hợp giữa hoạt động sản xuất nông nghiệp với tham quan, học tập, trải nghiệm môi trường tự nhiên và quy trình sản xuất.

Theo đánh giá của các cơ quan chuyên môn, việc bổ sung các mô hình sản xuất mới sẽ mở ra dư địa phát triển kinh tế nông nghiệp đa giá trị, nâng cao hiệu quả sử dụng đất và tăng thu nhập cho người dân khu vực ven sông.

Nghị quyết cũng đặt ra các nguyên tắc chặt chẽ trong khai thác quỹ đất bãi sông, bãi nổi. Theo đó, mọi hoạt động sử dụng đất phải phù hợp với quy hoạch đê điều, phòng chống lũ và các quy hoạch có liên quan; tuân thủ quy định của pháp luật về đất đai, xây dựng, thủy lợi, bảo vệ môi trường và phòng chống thiên tai.

Các tổ chức, cá nhân sử dụng đất phải chủ động xây dựng phương án bảo đảm an toàn trong mùa mưa lũ, hạn chế tối đa thiệt hại do thiên tai, không làm gia tăng rủi ro thiên tai hoặc ảnh hưởng đến môi trường và nguồn nước.

Nghị quyết quy định đất đưa vào khai thác phải được Nhà nước giao, cho thuê hoặc công nhận quyền sử dụng hợp pháp. Người sử dụng đất phải thực hiện đầy đủ nghĩa vụ tài chính theo quy định. Các công trình xây dựng trên đất nông nghiệp tại bãi sông, bãi nổi chỉ được phục vụ sản xuất nông nghiệp, không được sử dụng làm nơi ở hoặc chứa hóa chất độc hại.

Để phục vụ nhu cầu sản xuất, Nghị quyết cho phép sử dụng một phần diện tích đất để xây dựng, lắp dựng công trình trực tiếp phục vụ nông nghiệp. Điều kiện là khu đất có diện tích từ 1.000m² trở lên; công trình nằm ngoài phạm vi bảo vệ đê điều, thủy lợi, không thuộc khu vực sạt lở hoặc có nguy cơ sạt lở nguy hiểm và có cao độ tự nhiên tương đương mức nước lũ báo động I trở lên.

Diện tích công trình được quy định theo quy mô khu đất. Cụ thể, khu đất từ 1.000 - 5.000m² được xây dựng tối đa 10m²; từ trên 5.000 - 10.000m² được xây dựng tối đa 15m²; từ trên 10.000m² được xây dựng tối đa 20m².

Các công trình chỉ được xây dựng một tầng, chiều cao không quá 4m, không có tầng hầm, sử dụng kết cấu bán kiên cố, dễ tháo dỡ và mái lợp vật liệu nhẹ. Người dân được phép lắp dựng nhà màng, nhà lưới bằng các vật liệu thân thiện môi trường, dễ tháo lắp như tre, gỗ hoặc thép.

Tuy nhiên, để bảo đảm an toàn thoát lũ và giữ nguyên hiện trạng bãi sông, Nghị quyết nghiêm cấm xây dựng tường bao, hàng rào kiên cố cũng như san lấp hoặc tôn cao mặt bằng bãi sông hiện trạng.

Đáng chú ý, Nghị quyết cũng cho phép phát triển mô hình nông nghiệp kết hợp du lịch, giáo dục trải nghiệm trên đất bãi sông. Theo đó, khu đất thực hiện mô hình phải có diện tích từ 10.000m² trở lên và có phương án sử dụng đất được cơ quan có thẩm quyền chấp thuận. Phương án phải thể hiện đầy đủ giải pháp thiết kế công trình, tổ chức sản xuất, khai thác du lịch và các biện pháp bảo đảm an toàn.

Các công trình trong mô hình này chỉ được xây dựng tại khu vực đáp ứng yêu cầu về an toàn đê điều, phòng chống lũ và không nằm trong khu vực có nguy cơ sạt lở.

Về hồ sơ, trình tự và thẩm quyền giải quyết đối với các hoạt động xây dựng công trình phục vụ sản xuất nông nghiệp hoặc triển khai mô hình nông nghiệp kết hợp du lịch, giáo dục trải nghiệm, Nghị quyết quy định, đối với công trình phục vụ trực tiếp sản xuất nông nghiệp, thẩm quyền chấp thuận thuộc UBND cấp xã. Thời gian giải quyết hồ sơ không quá 5 ngày làm việc kể từ khi nhận đủ hồ sơ hợp lệ.

Đối với phương án sử dụng đất kết hợp du lịch, giáo dục trải nghiệm, cá nhân nộp hồ sơ tại UBND cấp xã; tổ chức hoặc các dự án nằm trên địa bàn từ hai xã trở lên nộp hồ sơ tại Sở Nông nghiệp và Môi trường. Thời gian thẩm định và chấp thuận tối đa là 10 ngày làm việc đối với cá nhân và 15 ngày làm việc đối với tổ chức.

Nghị quyết có hiệu lực từ ngày 1/7/2026.