Hạ tầng nghìn tỷ tạo lực đẩy cho logistics Thái Nguyên

Hạ tầng giao thông mở lối cho logistics bứt phá

Theo quy hoạch được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt, Thái Nguyên cùng Phú Thọ được xác định là khu vực động lực phát triển của vùng trung du - miền núi phía Bắc, giữ vai trò trung tâm công nghiệp - đô thị - dịch vụ.

Với khoảng cách chỉ khoảng 75 - 80km tới Hà Nội, kết nối thuận lợi với Cảng hàng không quốc tế Nội Bài cùng hệ thống cảng biển Hải Phòng, Quảng Ninh, Thái Nguyên đang sở hữu nhiều điều kiện thuận lợi để phát triển logistics và vận tải đa phương thức.

Ông Trần Văn Long, Phó Giám đốc Sở Xây dựng Thái Nguyên cho biết: "Trước tốc độ phát triển công nghiệp và nhu cầu vận chuyển hàng hóa ngày càng lớn, tỉnh đã ban hành Đề án phát triển logistics và đang tập trung đầu tư đồng bộ hạ tầng giao thông kết nối liên vùng, đặc biệt là các tuyến kết nối với các trung tâm kinh tế và cửa khẩu phía Bắc.

Những năm gần đây, hàng loạt tuyến giao thông nghìn tỷ chiến lược được đầu tư, góp phần mở rộng không gian liên kết cho địa phương. Tuyến cao tốc Hà Nội - Thái Nguyên (CT.07) hiện đóng vai trò trục vận tải huyết mạch kết nối các khu công nghiệp với vùng Thủ đô. Bên cạnh đó là các tuyến: Quốc lộ 3, quốc lộ 1B, quốc lộ 37, tuyến liên kết vùng Vĩnh Phúc - Thái Nguyên - Bắc Ninh và đường Vành đai V vùng Thủ đô".

Đáng chú ý, nhiều dự án lớn đang được nghiên cứu, triển khai như cao tốc Lạng Sơn - Thái Nguyên - Tuyên Quang, tuyến Cao Bằng - Thái Nguyên và chủ trương mở rộng cao tốc CT.07 lên 6 làn xe nhằm đáp ứng nhu cầu vận tải ngày càng tăng.

Không chỉ tập trung vào đường bộ, Thái Nguyên đang đẩy mạnh phát triển logistics đa phương thức. 

Theo lãnh đạo Sở Xây dựng, tỉnh đang nghiên cứu nâng cấp hệ thống cảng sông Đa Phúc để nâng khả năng tiếp nhận tàu hàng từ khoảng 1.500 tấn lên 3.000 tấn, qua đó tăng cường kết nối đường thủy từ Thái Nguyên đi Hải Phòng, Quảng Ninh giảm chi phí logistics cho doanh nghiệp.

Song song với đó, tỉnh cũng định hướng phát triển hệ thống đường sắt theo quy hoạch quốc gia với các tuyến Hà Nội - Thái Nguyên - Kép - Lạng Sơn, tuyến kết nối Tuyên Quang và hành lang Hà Nội - Lào Cai. Việc phát triển vận tải container bằng đường sắt được kỳ vọng sẽ giảm áp lực cho đường bộ, hạn chế ùn tắc và tiết giảm chi phí vận chuyển.

“Thái Nguyên đang nằm ở vị trí trung tâm kết nối vùng trung du, miền núi phía Bắc với các tỉnh biên giới và khu vực đồng bằng. Đây là lợi thế rất lớn để phát triển logistics và vận tải đa phương thức”, ông Long nhấn mạnh.

Một trong những dự án được kỳ vọng hiện nay là Cảng cạn ICD Tiên Phong tại Phổ Yên với quy mô hơn 14ha, định hướng trở thành trung tâm trung chuyển hàng hóa quan trọng phục vụ trực tiếp các khu công nghiệp lớn của tỉnh và kết nối với cảng biển, sân bay quốc tế.

Theo quy hoạch, Thái Nguyên sẽ có hơn 30 khu công nghiệp. Hiện nhiều khu công nghiệp đã đi vào hoạt động với hàng trăm doanh nghiệp FDI, kéo theo nhu cầu vận chuyển nguyên liệu, hàng hóa xuất nhập khẩu rất lớn. Tuy nhiên, phần lớn hàng hóa hiện vẫn phụ thuộc vào vận tải đường bộ từ các cảng biển về Thái Nguyên, dẫn tới nguy cơ quá tải hạ tầng và ùn tắc giao thông.

Để tháo gỡ điểm nghẽn này, địa phương xác định phải phát triển đồng bộ các loại hình vận tải, đặc biệt là đường sắt và đường thủy nội địa. Khi kết nối đa phương thức được hình thành hiệu quả, chi phí logistics sẽ giảm, năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp được nâng cao và tạo dư địa lớn cho thu hút đầu tư.

Ngoài hạ tầng cứng, Thái Nguyên cũng đang đẩy mạnh chuyển đổi số trong lĩnh vực logistics thông qua ứng dụng công nghệ quản lý kho bãi, vận tải, tự động hóa và truy xuất nguồn gốc hàng hóa.

Ông Phạm Mạnh Hùng, Phó trưởng Ban Quản lý các khu công nghiệp tỉnh Thái Nguyên cũng cho rằng, cùng với sự phát triển nhanh của các khu công nghiệp, đặc biệt trong lĩnh vực điện tử, công nghệ cao và công nghiệp chế biến, logistics hiện không còn đơn thuần là hoạt động vận tải hàng hóa mà đã trở thành một phần quan trọng trong năng lực cạnh tranh của môi trường đầu tư.

Theo đó, nhiều doanh nghiệp FDI đặc biệt quan tâm tới khả năng kết nối nhanh với sân bay Nội Bài, cảng biển, cửa khẩu cũng như chi phí logistics tổng thể trong quá trình sản xuất, xuất khẩu hàng hóa. Đây cũng là lý do tỉnh đang tập trung hoàn thiện hạ tầng giao thông, kho bãi, cảng cạn và đẩy mạnh chuyển đổi số trong quản lý logistics nhằm nâng cao sức hấp dẫn của các khu công nghiệp và khả năng tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng toàn cầu.

Hướng tới trung tâm logistics vùng trung du - miền núi phía Bắc

Hiện nay, Thái Nguyên đang hội tụ nhiều điều kiện để trở thành trung tâm logistics của vùng trung du - miền núi phía Bắc nhờ vị trí địa lý thuận lợi, nguồn hàng lớn và tốc độ phát triển công nghiệp cao.

Tuy nhiên, thực tế cho thấy lĩnh vực logistics của tỉnh vẫn còn không ít “điểm nghẽn”. Hệ thống kho bãi hiện đại, trung tâm phân phối quy mô lớn còn thiếu; doanh nghiệp logistics địa phương chủ yếu quy mô nhỏ; vận tải hàng hóa vẫn phụ thuộc nhiều vào đường bộ.

Ngoài ra, nguồn nhân lực logistics chất lượng cao còn hạn chế trong khi nhu cầu nhân sự am hiểu công nghệ, vận tải đa phương thức và chuỗi cung ứng ngày càng lớn.

Ông Nguyễn Văn Thắng, Giám đốc Công ty TNHH Thắng Lá cho rằng, Thái Nguyên hiện giữ vai trò đầu mối logistics của khu vực trung du miền núi phía Bắc, kết nối với Bắc Kạn, Cao Bằng, Tuyên Quang và các tỉnh Đông Bắc. Vì vậy, việc đầu tư đồng bộ hạ tầng giao thông, đặc biệt là logistics đường thủy và cảng nội địa, có ý nghĩa rất quan trọng.

“Nhiều doanh nghiệp luyện kim, vật liệu xây dựng hiện phải nhập khẩu than cốc, quặng với khối lượng rất lớn. Tuy nhiên mặt bằng nhà máy còn hạn chế nên rất cần hệ thống cảng và bến bãi trung chuyển để tập kết, sơ chế, phân loại hàng hóa trước khi đưa vào sản xuất”, ông Thắng chia sẻ.

Theo ông, nếu được quy hoạch bài bản, cơ chế phù hợp, hệ thống cảng thủy sẽ giúp doanh nghiệp giảm đáng kể chi phí logistics, tăng sức cạnh tranh và nâng cao hiệu quả sản xuất kinh doanh.

Cùng chung quan điểm, ông Nguyễn Văn Cường, Phó Chủ tịch Thường trực Hiệp hội Doanh nghiệp nhỏ và vừa tỉnh Thái Nguyên cho biết, nhu cầu logistics tại địa phương đang tăng mạnh cùng làn sóng đầu tư công nghiệp và FDI.

“Riêng năm 2025, tổng vốn FDI đăng ký vào tỉnh dự kiến đạt khoảng 8 tỷ USD, kéo theo nhu cầu lớn về hạ tầng giao thông, kho bãi và logistics phục vụ sản xuất, xuất nhập khẩu hàng hóa”, ông Cường nói.

Theo ông Cường, tỉnh cần tiếp tục quan tâm quy hoạch, phát triển hệ thống cảng thủy nội địa, cảng cạn và hạ tầng logistics kết nối đồng bộ với các khu công nghiệp, tuyến cao tốc và liên kết vùng. Đặc biệt, cần ưu tiên phát triển logistics đường thủy nhằm giảm áp lực cho vận tải đường bộ.

Hiện tuyến sông Cầu, sông Công mới khai thác đến khu vực Trung Thành, chưa kết nối sâu tới các khu công nghiệp trọng điểm như Điềm Thụy, Sông Công. Vì vậy, việc nâng cấp luồng tuyến đường thủy, mở rộng bến thủy nội địa và cảng cạn tại khu vực Điềm Thụy, Phú Bình, Sông Công là rất cần thiết.

Ông Nguyễn Huy Hoàng, Phó Giám đốc Sở Công Thương Thái Nguyên cho biết, với tổng kim ngạch xuất nhập khẩu quý I/2026 đạt hơn 15 tỷ USD và xuất siêu khoảng 3,3 tỷ USD, cao nhất cả nước, logistics đang giữ vai trò chiến lược trong nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp địa phương, đặc biệt ở lĩnh vực điện tử và công nghệ cao.

Riêng nhóm điện tử - điện thoại hiện chiếm hơn 95% giá trị xuất khẩu của tỉnh. Hệ thống logistics hiệu quả sẽ giúp doanh nghiệp giảm chi phí vận chuyển, lưu kho, tối ưu chuỗi cung ứng và tận dụng lợi thế kết nối của Thái Nguyên với Hà Nội, Hải Phòng, Quảng Ninh để mở rộng thị trường, tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng toàn cầu.

Theo lãnh đạo Sở Công Thương, tỉnh đã ban hành Đề án phát triển thương mại, dịch vụ giai đoạn 2026 - 2030 và Kế hoạch hành động thực hiện Chiến lược phát triển dịch vụ logistics Việt Nam đến năm 2035, tầm nhìn 2050.

Trong định hướng dài hạn, Thái Nguyên đặt mục tiêu xây dựng 7 khu dịch vụ logistics và cảng cạn hiện đại tại các khu vực như Tiên Phong, Yên Bình, Điềm Thụy, Đồng Hỷ, Bách Quang… gắn với các hành lang kinh tế và khu công nghiệp trọng điểm.

Đồng thời, tỉnh ưu tiên phát triển logistics thông minh theo mô hình 3PL, 4PL, 5PL; thúc đẩy chuyển đổi số, chuyển đổi xanh và hoàn thiện hạ tầng giao thông, công nghệ thông tin phục vụ logistics hiện đại, bền vững.

Theo kế hoạch phát triển logistics đến năm 2035, tầm nhìn 2050, Thái Nguyên hướng tới xây dựng hệ thống logistics hiện đại, đồng bộ, không chỉ phục vụ nhu cầu nội tỉnh mà còn đóng vai trò trung chuyển cho toàn khu vực trung du - miền núi phía Bắc.

Bên cạnh đó, tỉnh cũng định hướng phát triển logistics gắn với các hành lang kinh tế trọng điểm như: Cao Bằng - Thái Nguyên - Hà Nội - Hải Phòng - Quảng Ninh; Lạng Sơn - Bắc Ninh - Hà Nội; đồng thời nghiên cứu mở rộng liên kết theo trục Tuyên Quang - Thái Nguyên - Lạng Sơn.

Theo lãnh đạo một doanh nghiệp vận tải tại khu vực Sông Công, điều doanh nghiệp kỳ vọng nhất hiện nay là hạ tầng kết nối tiếp tục được đầu tư đồng bộ hơn, đặc biệt là các trung tâm trung chuyển và kho bãi hiện đại.

“Thái Nguyên có nguồn hàng rất lớn, nhất là hàng điện tử xuất khẩu. Nếu logistics phát triển mạnh hơn, chi phí vận tải sẽ giảm đáng kể, doanh nghiệp sẽ có thêm dư địa để cạnh tranh”, vị này chia sẻ.

Từ nền tảng công nghiệp vững chắc đến quyết tâm đầu tư hạ tầng và chuyển đổi số, Thái Nguyên đang đứng trước cơ hội lớn để bứt phá trong lĩnh vực logistics.

Khi các tuyến giao thông chiến lược được hoàn thiện, cảng cạn và trung tâm logistics đi vào hoạt động đồng bộ, địa phương không chỉ giữ vai trò “thủ phủ công nghiệp” mà còn có thể trở thành mắt xích logistics quan trọng của vùng trung du - miền núi phía Bắc trong tương lai gần.