Hà Tĩnh: Đột phá nông thôn mới thông minh từ nền tảng quy hoạch liên thông GIS

Khi dữ liệu không gian dễ tra cứu

Vườn cam của gia đình ông Nguyễn Văn Toàn, trú tại thôn 9, xã Kim Hoa, thủ phủ cam nổi tiếng của Hà Tĩnh, được định vị GPS và gắn mã QR. Tọa độ, số nhà, số thửa, hiện trạng thửa đất được dễ dàng tra cứu...

“Trước đây, tôi bán cam dựa vào thương lái đến ép giá, ai đến mua cũng phải dẫn đi xem từng gốc. Giờ có định vị GPS và mã QR, khách ở Hà Nội, TP. Hồ Chí Minh chỉ cần ngồi nhà quét mã QR là biết rõ cam trồng ở mảnh đất nào, tọa độ bao nhiêu, chất lượng ra sao. Giao dịch chốt qua tài khoản ngân hàng, không còn dùng tiền mặt. Tiện lợi vô cùng", ông Toàn nói.

Ông Hoàng Lê Trang, Trưởng phòng Quản lý Quy hoạch - Kiến trúc, Sở Xây dựng Hà Tĩnh chia sẻ: “Hạ tầng GIS đã chuyển đổi các hồ sơ giấy, bản vẽ CAD/PDF rời rạc sang nền tảng số không gian thống nhất, giúp việc tra cứu ranh giới sử dụng đất, hiện trạng hạ tầng kỹ thuật và xã hội trở nên minh bạch, nhanh chóng. Chuyển dịch từ tư duy quản lý theo địa giới hành chính sang quản lý theo cấu trúc không gian phát triển tổng thể, kết nối liên thông giữa quy hoạch cấp tỉnh, và quy hoạch chi tiết cấp xã”.

Làn sóng số hóa này đang lan rộng sang nhiều địa phương khác trong tỉnh. Người dân không chỉ dùng công nghệ để bán hàng, mà đã biết chủ động truy cập vào hệ thống WebGIS qua địa chỉ gis.hatinh.gov.vn hoặc ứng dụng công dân số i-Hà Tĩnh để tự tra cứu quy hoạch đất đai của gia đình mình.

Ông Trần Thanh Hải, trú tại thôn 8, xã Hương Sơn chia sẻ: “Trước đây muốn xem đất đai quy hoạch ra sao phải lên xã mượn bản đồ giấy rất phức tạp. Giờ đứng ngay tại vườn, mở điện thoại quét tọa độ trên WebGIS là biết đất mình thuộc diện gì, lộ giới mở đường bao nhiêu. Việc dán mã QR tra cứu nguồn gốc cũng giúp thương lái tin tưởng, sản phẩm làm ra bán được giá hơn".

Mặc dù hệ thống mang lại hiệu quả vượt trội, song việc duy trì và vận hành bền vững lại là một bài toán cân não đối với cấp cơ sở. 

Ông Phan Văn Quang, Chủ tịch UBND phường Sông Trí, chia sẻ: “Cái hay nhất của GIS là mang lại sự minh bạch và tiện ích sát sườn cho người dân, doanh nghiệp. Tuy nhiên, áp lực lớn nhất của chúng tôi hiện nay là làm sao để tránh tình trạng dữ liệu chết”. 

Địa phương đang triển khai đào tạo, nâng cao năng lực dùng GIS cho cán bộ xã, thôn, đồng thời xây dựng quy chế cập nhật biến động đất đai, hạ tầng liên tục, đảm bảo hệ thống luôn “sống".

Khai tử hồ sơ giấy, liên thông thời gian thực

Theo ông Đặng Văn Đức, Trưởng phòng Chuyển đổi số, Sở KH&CN Hà Tĩnh chia sẻ: “Trước đây, quy hoạch xây dựng và dữ liệu đất đai bị xé lẻ thành các tệp AutoCAD hoặc lưu trữ thủ công bằng hồ sơ giấy tại các sở, ngành, huyện, thị. Hệ quả là thông tin vênh nhau, thiếu tính liên kết không gian và không thể cập nhật kịp thời.

Điểm đột phá của hệ thống WebGIS Hà Tĩnh là thiết lập cơ chế liên thông trực tuyến 24/7 giữa các cấp hành chính từ tỉnh xuống đến tận xã. Khi một đồ án quy hoạch được thẩm định và phê duyệt ở cấp tỉnh, dữ liệu lập tức đổ về Trung tâm điều hành thông minh (IOC) và đồng bộ xuống chính quyền cơ sở theo thời gian thực. 

Đây chính là trục xương sống công nghệ giúp hiện thực hóa mô hình dữ liệu “đúng - đủ - sạch - sống”, tạo bệ phóng vững chắc cho hạ tầng nông thôn thông minh”. 

Chia sẻ với phóng viên, ông Lê Thành Đông, Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ Hà Tĩnh chia sẻ: “Hạ tầng GIS không đơn thuần là một giải pháp phần mềm, mà là nền tảng cốt lõi làm thay đổi toàn bộ phương thức quản trị không gian. Sở KH&CN đồng hành cùng các ngành để kiểm định, bảo đảm tính chính xác tuyệt đối của các thuật toán bản đồ số và hệ tọa độ quốc gia. 

"Trong giai đoạn tới, chúng tôi đang đẩy mạnh nghiên cứu tích hợp trí tuệ nhân tạo (AI) vào hệ thống đài truyền thanh thông minh, tự động chuyển đổi văn bản thành giọng nói để thay thế hoàn toàn loa dây cũ tại thôn bản, đồng thời tối ưu hóa các giải pháp bảo mật để bảo vệ kho tài nguyên dữ liệu sống của tỉnh”, ông Đông nói.

Ông Ngô Đình Long, Phó chánh Văn phòng Điều phối Nông thôn mới tỉnh Hà Tĩnh nhấn mạnh: “Bộ tiêu chí Xã và Thôn NTM hiện đại giai đoạn 2026 - 2030 theo Quyết định 68 và 76 của UBND tỉnh lấy công nghệ số làm chỉ số đo lường cốt lõi. Giờ đây, một thôn đạt chuẩn hiện đại phải có 100% cáp quang, wifi công cộng nhà văn hóa đạt tối thiểu 200 Mb/s và 70% hộ dân biết giao thương điện tử.

Nhờ bản đồ GIS, cán bộ cơ sở không cần lật mở hàng chồng hồ sơ mà vẫn định vị chính xác điểm nghẽn về trường học, trạm y tế hay giao thông để điều hành trực quan.